Đoàn ĐBQH Tây Ninh: Tài liệu lưu trữ quốc gia là di sản quý báu cần được quản lý thống nhất (*)

Cập nhật ngày: 13/11/2010 - 04:17
Đoàn ĐBQH Tây Ninh: Tài liệu lưu trữ quốc gia là di sản quý báu cần được quản lý thống nhất (*)

ĐBQH Nguyễn Thành Tâm phát biểu tại tổ thảo luận

Sáng ngày 12.11.2010, Quốc hội làm việc ở tổ để cho ý kiến về dự án Luật Lưu trữ. Thảo luận dự án Luật này, các vị ĐBQH Tây Ninh cho rằng việc ban hành Luật Lưu trữ là cần thiết nhằm góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia hiện hành; điều chỉnh những quan hệ mới phát sinh trong hoạt động lưu trữ; bổ sung quy định phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành; bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với tập quán và thông lệ quốc tế.

Đại biểu cũng nhận định, việc ban hành Luật sẽ góp phần nâng cao hơn nữa nhận thức của toàn xã hội đối với công tác lưu trữ; tiếp tục khẳng định tài liệu lưu trữ là tài sản quý báu của quốc gia, phải được quản lý thống nhất để khai thác, sử dụng lâu dài và phát huy giá trị trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng trong dự thảo Luật có một số vấn đề liên quan đến hoạt động lưu trữ cần được tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hoặc giải trình kỹ hơn như: Phạm vi điều chỉnh, mối quan hệ giữa hoạt động lưu trữ với hoạt động Bảo tàng về chế độ thu thập, bảo quản, quản lý, khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ; trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam; quan hệ giữa Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam, Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam và các phông lưu trữ khác, giữa cơ quan lưu trữ của Đảng và cơ quan lưu trữ của Nhà nước; về tổ chức lưu trữ lịch sử...

Theo Tờ trình của Chính phủ, trên thực tế sau 9 năm thực hiện Pháp Lệnh lưu trữ vẫn tồn tại hai hệ thống lưu trữ được tổ chức từ Trung ương đến địa phương, là lưu trữ của Đảng và lưu trữ của Nhà nước. Hệ thống lưu trữ của Đảng quản lý tài liệu của các tổ chức của Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội; hệ thống lưu trữ của Nhà nước quản lý tài liệu lưu trữ của các cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước. Chính phủ cho rằng, việc không thực hiện được quy định của Pháp lệnh về thống nhất quản lý Nhà nước về lưu trữ là do quy định của Pháp lệnh chưa sát với thực tiễn, cần có thời gian để tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, từ đó Chính phủ đề nghị giữ ổn định các cơ quan lưu trữ như hiện nay. Về vấn đề này, ĐB Nguyễn Thị Bạch Mai cho rằng cách lý giải như thế là chưa thuyết phục và đồng tình với báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Pháp luật: “Tài liệu lưu trữ quốc gia là di sản quý báu của dân tộc, có giá trị đặc biệt đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì vậy, cần được quản lý thống nhất”. Việc tồn tại hai cơ quan cùng thực hiện chức năng quản lý về lưu trữ thời gian qua tạo nên những bất cập nhất định trong chỉ đạo nghiệp vụ lưu trữ, xác định trách nhiệm quản lý Nhà nước về lưu trữ; làm hạn chế việc khai thác, sử dụng và phát huy giá trị tài liệu phục vụ nhu cầu của xã hội. Hiện nay, bên cạnh Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam, Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam, còn có phông lưu trữ của các ngành Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, toà án, Kiểm sát, Địa chính... và phông lưu trữ của tổ chức, cá nhân (nhân sĩ, trí thức tiêu biểu...). Uỷ ban Pháp luật cho rằng, việc xây dựng Luật Lưu trữ trên cơ sở Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia hiện hành là dịp để luật hoá những quy định hợp lý; định hướng cho việc xây dựng cơ chế quản lý hiệu quả nhằm phát huy giá trị đích thực của tài liệu lưu trữ quốc gia, kể cả việc chuẩn hoá những khái niệm liên quan đến công tác lưu trữ.

 Về tổ chức lưu trữ lịch sử, ĐB Nguyễn Thị Bạch Mai tán thành không quy định tiếp tục tổ chức lưu trữ lịch sử ở cấp huyện để tập trung nguồn lực cho việc hiện đại hoá, phát triển sự nghiệp lưu trữ, chỉ tổ chức lưu trữ lịch sử tại Trung ương và cấp tỉnh là phù hợp với thực tế, đồng thời cũng nhằm đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm cấp trung gian, góp phần thực hiện cải cách hành chính; bảo đảm để có điều kiện tập trung nguồn lực con người, cơ sở vật chất, hiện đại hoá kho tàng, trang thiết bị làm việc; bảo đảm khai thác và sử dụng có hiệu quả tài liệu lưu trữ.

 Về Hội đồng xác định giá trị tài liệu lưu trữ, theo Điều 16 của dự thảo Luật quy định “Người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định việc lựa chọn tài liệu để giao nộp vào lưu trữ và loại tài liệu hết giá trị để tiêu huỷ theo đề nghị của Hội đồng xác định giá trị tài liệu”, “Hội đồng xác định giá trị tài liệu do người đứng đầu cơ quan, tổ chức thành lập”, ĐB Nguyễn Thành Tâm đề nghị quy định rõ hơn về thành phần, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng xác định giá trị tài liệu; đồng thời, quy định cụ thể các tiêu chí làm căn cứ cho việc phân loại, xác định giá trị tài liệu lưu trữ (vĩnh viễn, lâu dài, có thời hạn) để có chế độ thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng phù hợp; Vì do tài liệu lưu trữ ở những cấp độ khác nhau, tính chất, ý nghĩa và tầm quan trọng cũng rất khác nhau, nên thành phần tham gia Hội đồng không thể giống nhau, nhưng không thể không có những chuyên gia, những nhà khoa học, nhất là sử học…

Các đại biểu cũng đồng tình việc xã hội hoá hoạt động dịch vụ lưu trữ, nhưng cho rằng: hầu hết các hoạt động dịch vụ lưu trữ quy định tại Điều 40 của dự thảo Luật thực chất không phải là xã hội hoá, còn nêu chung chung, chưa nói rõ ai là người có thẩm quyền cấp phép cho việc này. Vì vậy, ĐB Tâm đề nghị cần xác định rõ hơn trong Luật những lĩnh vực nào cần được xã hội hoá, những lĩnh vực nào Nhà nước phải quản lý và quy định cụ thể điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động này; bảo đảm để tài liệu lưu trữ được thu thập, bảo quản an toàn, tránh thất thoát...

QUANG-NHÀN

(Lược ghi)

__________________

(*) Tựa đề do Toà soạn đặt