Khám bệnh tại Trạm Y tế xã Bình Minh (thành phố Tây Ninh).

Vừa qua, Ban Văn hoá- Xã hội của HĐND tỉnh (Ban VHXH) đã tổ chức đợt giám sát về hiệu quả hoạt động của trạm y tế xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011-2015. Qua các buổi làm việc của đoàn giám sát với một số địa phương, đơn vị như Tân Biên, Châu Thành, thành phố Tây Ninh và Sở Y tế có thể thấy nhiều vấn đề khó khăn trong hoạt động của trạm y tế vốn có lâu nay, giờ vẫn còn tồn tại. Theo báo cáo của Sở Y tế, trong giai đoạn 2011-2015, từ nhiều nguồn lực như ngân sách tỉnh, trung ương, các dự án hỗ trợ từ nước ngoài như Quỹ toàn cầu, VAHIP, tiểu vùng sông Mê Kông… ngành Y tế đã dồn sức đầu tư, hỗ trợ trang thiết bị cho các trạm với nguồn kinh phí lớn.

Trong giai đoạn này, có 76 trạm y tế trong tỉnh được đầu tư xây mới, nâng cấp sửa chữa với kinh phí gần 154 tỷ đồng. Nhờ đó, 95/95 trạm y tế trong toàn tỉnh đã thay đổi bộ mặt, trở nên khang trang hơn, chất lượng phục vụ cũng tốt hơn rất nhiều. Hướng phấn đấu đặt ra là đến năm 2020, toàn bộ hệ thống trạm y tế trong tỉnh sẽ đạt chuẩn quốc gia. Hết năm 2015, cả tỉnh có 25 xã đạt chuẩn quốc gia theo bộ tiêu chí mới, trong năm 2016 sẽ tập trung đầu tư thêm cho 32 xã. Hiện nay, 85/95 trạm y tế trong tỉnh có trên 70% số lượng và cơ cấu trang thiết bị, dụng cụ theo quy định, tương đối đáp ứng nhu cầu hoạt động thường xuyên. 35 trạm được trang bị máy siêu âm, 56 trạm có máy điện tim, 15 trạm có máy xét nghiệm, 18 trạm có ghế nha.

Tuy nhiên, qua các buổi làm việc của đoàn giám sát với ngành y tế nhiều địa phương cho thấy một vấn đề quan trọng: nhiều trạm gặp khó khăn do tình trạng thiếu nhân lực. Tình trạng này kéo theo nhiều trở ngại trong công tác khám, chữa bệnh, cũng vì thế trạm y tế khó tạo dựng được “thương hiệu” đối với người dân. Vấn đề này được các thành viên trong đoàn giám sát đặc biệt quan tâm. Câu hỏi đặt ra là đối với những trạm đã được cấp trang thiết bị hiện đại, tình trạng thiếu nhân lực có gây lãng phí trong việc sử dụng hay không?

Ông Hoa Công Hậu- Giám đốc Sở Y tế thừa nhận, lực lượng bác sĩ đang thiếu trầm trọng trong toàn tỉnh và một số bác sĩ chuyên khoa I đang không phát huy được năng lực ở các trạm y tế xã. Tuy nhiên, việc thuyên chuyển số bác sĩ chuyên khoa I đang công tác ở trạm về tuyến cao hơn để phát huy năng lực của họ là không đơn giản, nhất là đối với các xã đã và đang xây dựng nông thôn mới. Thời gian qua, một số huyện cũng có thực hiện việc hợp đồng với các bác sĩ về hưu để mời họ đến làm việc ở tuyến xã.

Báo cáo của Sở Y tế cho biết, hiện nay ngoài 2 huyện Hoà Thành và Dương Minh Châu có 100% số xã, thị trấn có bác sĩ thường xuyên tại trạm y tế, các địa phương còn lại trong tỉnh đều thiếu bác sĩ thường xuyên ở tuyến cơ sở. Cụ thể như huyện Tân Châu có 10/12 xã, thị trấn, huyện Trảng Bàng có 7/11 xã, thành phố Tây Ninh có 8/10 xã, phường, huyện Tân Biên có 5/10 xã, thị trấn, huyện Bến Cầu có 5/9 xã, thị trấn… đều phải có bác sĩ tăng cường từ tuyến huyện. Các bác sĩ tăng cường về tuyến xã làm việc theo những ngày cố định. Biện pháp này tuy có giải quyết được phần nào khó khăn cho các trạm y tế, tuy nhiên nó không đáp ứng được tính chủ động trong khám, chữa bệnh phục vụ người dân địa phương. Nhiều trạm y tế được trang bị các loại máy móc hiện đại như máy siêu âm, đo điện tim… nhưng không khai thác được hết công năng, hiệu quả của chúng. Đơn cử: Trạm Y tế xã Long Giang, huyện Bến Cầu đã được trang bị đầy đủ các loại máy siêu âm, đo điện tim, xét nghiệm sinh hoá, huyết học, ghế nha từ năm 2014. Việc khám và chỉ định thực hiện siêu âm, đo điện tim… đều cần phải có bác sĩ thực hiện, nhưng trạm lại không có bác sĩ thường xuyên nên cứ phải chờ bác sĩ tăng cường (mỗi tuần 2 ngày). Điều này quả thật gây khó cho người dân- nếu như họ đến khám bệnh vào những ngày không có bác sĩ thì lại phải cất công tìm đến Trung tâm Y tế huyện.

Toàn tỉnh có 10 trạm y tế có tỷ lệ trang thiết bị theo chuẩn dưới 70%. Tân Châu là huyện có 3 trạm như thế ở thị trấn Tân Châu, 2 xã Suối Dây và Tân Hoà. Tại Trạm Y tế xã Suối Dây, y sĩ Nguyễn Văn Tiếp cho biết, hiện trạm còn thiếu một số phòng chức năng và những trang thiết bị hiện đại hơn như máy siêu âm, đo điện tim… Trạm cũng không có bác sĩ thường xuyên nên phải nhờ bác sĩ tăng cường từ Trung tâm Y tế huyện. “Trạm hiện chỉ đáp ứng tương đối nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân địa phương. Về lâu dài, chúng tôi cần được hỗ trợ những máy móc hiện đại hơn để việc chẩn đoán, điều trị được chính xác và kịp thời”- ông Tiếp nói.

Theo nhận định của lãnh đạo Trung tâm Y tế huyện Châu Thành, việc thu hút bác sĩ về các xã vùng sâu, vùng xa của huyện này rất khó. Một phần do chế độ đãi ngộ chưa đủ sức hấp dẫn, một phần do nhiều người có suy nghĩ rằng về vùng sâu, vùng xa khó mà phát huy được năng lực chuyên môn của bác sĩ.

Nhân lực thiếu, một nhân viên y tế tuyến xã phải phụ trách nhiều chương trình khác nhau nhưng chính sách đãi ngộ dành cho họ còn rất hạn hẹp- nhất là đối với những người mới ra trường. Y sĩ Lâm Hữu Thanh, hiện đang trong quá trình thử việc tại Trạm Y tế xã Suối Dây với công việc hằng ngày là khám, cho toa các bệnh thông thường, tiêm chích, thay băng… Bên cạnh đó, anh còn phụ trách 4 chương trình y tế. Hưởng mức lương thử việc cho người có trình độ trung cấp, hiện mỗi tháng anh Thanh nhận được hơn 1,85 triệu đồng, cộng thêm tiền trực thì tổng thu nhập cũng chỉ ngoài 2 triệu.

Anh Thanh chia sẻ: “Còn sống chung với gia đình như tôi coi như cũng tạm ổn, nhưng với những người phải công tác xa nhà, phải thuê trọ thì quả là khó khăn”.

Việc phân cấp danh mục thuốc sử dụng có bảo hiểm y tế (BHYT) cũng là vấn đề đáng lo ngại của các trạm y tế. Y sĩ Đặng Thị Nhẹ- quyền Trưởng Trạm Y tế xã Long Giang (huyện Bến Cầu) cho biết, mỗi tháng Trạm đều bị “âm” quỹ thuốc BHYT. Theo ước tính, số thuốc được cấp về cho BHYT tổng trị giá chỉ khoảng 3 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, thực tế tại Trạm, trung bình mỗi tháng phải thực hiện ước tính xấp xỉ 20 triệu đồng. Không riêng gì ở Trạm Y tế xã Long Giang, âm quỹ thuốc BHYT là nỗi lo chung của hầu hết các trạm y tế hiện nay. Nếu hạn chế số lượng thuốc cấp cho người bệnh (để đỡ âm quỹ) thì lại dẫn tới việc… khó mà vận động người dân mua BHYT.

Có ý kiến cho rằng, với những khó khăn hiện tại như đã thể hiện ở các trạm y tế xã, nên chăng tránh việc đầu tư đồng loạt. Cần tập trung nhân lực, vật lực cho các trạm ở vùng sâu, vùng xa để có thể phục vụ tốt hơn cho người dân. Bên cạnh đó, cần tăng cường chính sách đãi ngộ để thu hút bác sĩ về công tác tại tuyến xã theo hướng lâu dài.

VI XUÂN