Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là gì?

Đây là một bệnh mạn tính ở phổi, đặc trưng của bệnh là tắc nghẽn một phần ở đường thở không hồi phục hoàn toàn. Ở người bình thường, đường thở dẫn không khí từ ngoài vào phổi; càng vào sâu trong phổi đường thở càng phân nhiều nhánh nhỏ có nhiều túi chứa không khí như nhữn gquả bóng nhỏ. Ở người khoẻ mạnh, các đường thở thông thoáng, sạch sẽ, các túi nhỏ xíu chứa đầy không khí, từ đây không khí cũng dễ dàng thoát ra ngoài.

Khi bị mắc BPTNMT, phổi của bạn sẽ có một số thay đổi bất  thường: khẩu kính đường thở bị hẹp lại, không khí được đưa vào phổi ít hơn vì vách đường thở trở nên dày và phồng lên, các đường thở bị bóp thắt lại bởi những lớp cơ trơn bao quanh chúng và tiết ra chất nhày làm bạn phải ho khạc. Các túi khí không thể  tống hết không khí ra ngoài nên bạn cảm thấy lồng ngực căng lên.

Tác hại của BPTNMT như thế nào?

BPTNMT là một trong những bệnh chính gây tàn phế và là nguyên nhân gây tử vong xếp hàng thứ tư trên thế giới. Theo dự đoán, số người mắc bệnh này còn tăng cao và đến năm 2020 sẽ là nguyên nhân gây tử vong xếp hàng thứ ba.

Hàng năm ở châu Âu chi phí trực tiếp về dịch vụ y tế cho BPTNMT là 38,6 tỷ euro. Năm 2002 ở Mỹ thiệt hại mất 18 tỷ đôla cho chi phí chăm sóc y tế trực tiếp và 14,1 tỷ  đôla cho chi phí gián tiếp như do tàn phế, mất việc làm, chi phí cho người chăm sóc tại nhà... Cũng ở Mỹ, tính bình quân chi phí bảo hiểm y tế dành cho bệnh nhân BPTNMT ở tuổi trên 65 cao gấp hơn 2,5 lần so với các bệnh khác.

Tần suất mắc BPTNMT ở Việt Nam là 6,7%, cao nhất khu  vực Châu Á Thái Bình Dương. Đáng tiếc là tỷ lệ chẩn đoán phát hiện bệnh còn thấp và muộn.

Điều nguy hiểm của BPTNMT là bệnh tiến triển nặng dần và chức năng hô hấp có thể xấu đi theo thời gian, ngay cả trong điều kiện bệnh nhân được chăm sóc tốt nhất. Vì vậy việc chẩn đoán và phát hiện sớm là hết sức quan trọng và có tính quyết định cho tiên lượng bệnh.

Ai có thể mắc BPTNMT?

BPTNMT không phải là bệnh truyền nhiễm, chỉ có  người lớn mắc bệnh, còn trẻ em thì không. Đa số bệnh nhân BPTNMT là những người hút thuốc lá trước đây, cho dù hút thuốc lá dưới bất cứ hình thức nào cũng có thể gây ra BPTNMT. Những người sống trong nhà mịt mù khói bếp hay lò sưởi hoặc làm việc ở những nơi nhiều bụi khói, bụi hoá chất cũng dễ mắc BPTNMT. Trẻ em lúc nhỏ bị nhiễm khuẩn hô hấp nặng khi trưởng thành dễ mắc BPTNMT hơn trẻ khác. Di truyền cũng là một yếu tố nguy cơ nhưng ít gặp ở Việt Nam.

Làm thế nào để biết bị mắc BPTNMT?

Người trên 40 tuổi nếu có bất kỳ một triệu chứng hay yếu tố sau phải nghĩ ngay đến BPTNMT và cần đi khám để bác sĩ chẩn đoán phát hiện bệnh:

- Khó thở: có thể là người bệnh có cảm giác nặng ngực, hụt hơi, hoặc thở hổn hển khi gắng sức. Khó thở thường tiến triển nặng dần theo thời gian.

- Ho dai dẳng trên một tháng, có khi ho nhiều, giảm bớt, rồi lại ho nữa.

- Khạc đờm kéo dài.

- Có tiền sử phơi nhiễm những yếu tố nguy cơ: khói thuốc lá, bụi khói nghề  nghiệp, bụi hoá chất, khói bếp hay lò sưởi...

Để chẩn đoán xác định BPTNMT người ta dùng hô hấp kế. Đây là một phương pháp đơn giản dễ thực hiện và không gây đau đớn. Nhờ vào phương pháp này người ta có thể phân loại độ nặng nhẹ để có biện pháp chăm sóc điều trị thích hợp. Hô hấp kế còn giúp tiên lượng bệnh.

Khi mắc BPTNMT cần phải làm gì?

- Loại bỏ các yếu tố nguy cơ: ngưng hút thuốc lá, giữ gìn nhà cửa thoáng khí, không có bụi khói.

- Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Đi khám bệnh kiểm tra ít nhất hai lần một năm dù bạn vẫn cảm thấy khoẻ.

- Tiêm ngừa bệnh cúm.

- Khi người bệnh cảm thấy khó thở tăng lên, cần phải đi bác sĩ khám hay đi bệnh viện ngay.

- Giữ gìn sức khoẻ: đi bộ, tập thể dục đều đặn, tập thở, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.

- Nếu bị BPTNMT mức độ nặng làm bệnh nhân thường xuyên khó thở, hãy sắp xếp mọi vật dụng sinh  hoạt sao cho thuận tiện để bệnh nhân không phải di chuyển nhiều.

Tóm lại, BPTNMT là bệnh khá phổ biến, tác hại nghiêm trọng đến sức khoẻ người bệnh, gây tàn phế, làm tổn thất lớn cho gia đình và xã hội. Tuy nhiên đây là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị được, do đó điều quan trọng là phải chẩn đoán phát hiện bệnh sớm. Nhờ đó ta có thể loại bỏ các yếu tố nguy cơ nhằm làm chậm các tổn thương ở phổi. Kết quả là bệnh nhân sẽ cảm thấy khoẻ hơn, đi lại dễ dàng, vui sống hơn và kéo dài được tuổi thọ.

Theo SK&ĐS