Đầu ra nông sản phẩm - người vui, kẻ rầu

Cập nhật ngày: 27/03/2014 - 05:45

Một cánh đồng trồng bắp giống theo hợp đồng của nông dân Gò Dầu.

Hiện nay nông dân huyện Gò Dầu đang thu hoạch các loại cây trồng vụ Đông Xuân. Trong đó có 3 loại cây được xem là thế mạnh của huyện: lúa, bắp và đậu phộng. Trong khi đa số nông dân trồng bắp giống hợp đồng với các công ty rất phấn khởi vì trúng vụ và nhất là không lo khâu đầu ra, thì những người làm lúa và làm đậu phộng đang gặp nhiều khó khăn vì giá cả bấp bênh và “bí” ở khâu đầu ra sản phẩm.

Trồng bắp giống theo hợp đồng- nông dân có lãi

Anh Lê Minh Hiếu (sinh năm 1976) nhà ở ấp Phước Hoà, xã Phước Thạnh cho biết: vụ Đông Xuân 2013- 2014, gia đình anh hợp đồng với một công ty sản xuất hạt giống trồng 75 cao (7.500m2) bắp giống.  Phía công ty hỗ trợ hạt giống và bao tiêu sản phẩm với giá 8.600 đồng/kg bắp (luôn cùi).

Năm nay nhờ thời tiết thuận lợi, cây bắp phát triển tốt, ruộng bắp của anh Hiếu cũng như nhiều nông dân khác ở cánh đồng ấp Phước Hoà được mùa. Bắp thu hoạch được công ty hợp đồng thu mua với giá cả hợp lý, nông dân trồng bắp cầm chắc lãi vài chục triệu đồng trên mỗi ha, vì thế bà con rất phấn khởi.

Theo lời ông Nguyễn Văn Nhành, ngụ ở ấp 2, xã Bàu Đồn, ông là người đại diện nông dân trồng bắp ở xã Bàu Đồn ký hợp đồng sản xuất hạt giống bắp lai với Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương  đã 6 năm qua. Diện tích đất trồng bắp hằng năm ở xã khoảng từ 150 ha đến 200 ha.

Riêng vụ Đông Xuân 2013- 2014, có 217 hộ nông dân trong khu vực đăng ký tham gia hợp đồng với tổng diện tích 200 ha. Hợp đồng sản xuất giúp cho đôi bên cùng có lợi. Phía Công ty cung cấp cho nông dân hạt giống và cho mượn vốn với mức 3 triệu đồng/ha để chăm sóc bắp.

Khoản tiền này, Công ty sẽ trừ lại khi thu mua bắp. Trong quá trình canh tác, nông dân được cán bộ Công ty hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc đúng theo yêu cầu. Khi thu hoạch bắp, Công ty sẽ thu mua sản phẩm với giá theo hợp đồng.

Tham gia hợp đồng sản xuất bắp giống, bà con nông dân đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý, phá thế độc canh cây lúa, góp phần cải tạo đất đai, tăng thêm độ màu mỡ cho đất. Thực tế cho thấy, hiệu quả kinh tế đem lại từ cây bắp cao hơn cây lúa rất nhiều.

Nông dân Gò Dầu phơi đậu sau thu hoạch.  

Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Nhung- Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Gò Dầu cho biết, vụ Đông Xuân này, nông dân Gò Dầu trồng hơn 980 ha bắp, trong đó có gần 700 ha hợp đồng trồng bắp giống. Theo hợp đồng, các công ty giao hạt giống và hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân trồng.

Sau đó công ty mua lại hết sản phẩm của nông dân. Giá thu mua bắp của các công ty bình quân 8.500 đồng/kg bắp trái luôn cùi. Tuỳ theo khả năng, có công ty tạm ứng cho nông dân 3 - 4 triệu đồng/ha để chăm sóc bắp.

Số tiền này sẽ trừ lại khi nông dân bán bắp (nhưng cũng có công ty không tạm ứng trước). Vụ này thời tiết thuận lợi, nông dân làm đúng theo sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật của các công ty, nên năng suất bắp nhìn chung đạt cao- bình quân khoảng 8 tấn/ha.

Sau khi trừ các chi phí người trồng bắp còn lãi từ 30 triệu đến 40 triệu đồng/ha. Tiếc rằng nhu cầu hợp đồng trồng bắp của bà con nông dân có nhiều, nhưng trước nay các công ty còn khá hạn chế trong việc ký kết hợp đồng.

Nông dân cũng như lãnh đạo ngành chức năng huyện Gò Dầu đang mong các công ty sản xuất hạt giống mở rộng hơn nữa diện tích hợp đồng sản xuất bắp giống trong vụ Đông Xuân tới (2014- 2015). Theo cán bộ ngành chức năng, khả năng diện tích hợp đồng trồng bắp giống của nông dân Gò Dầu là hơn 1.000 ha.

Lúa, đậu phộng vẫn “hẩm hiu” đầu ra

Mấy năm gần đây, một bộ phận nông dân sản xuất lúa ở các nơi trong tỉnh, trong đó có huyện Gò Dầu rất phấn khởi khi tham gia mô hình “liên kết 4 nhà thâm canh lúa theo hướng VietGAP và cánh đồng mẫu lớn”. Tham gia mô hình, nông dân được hỗ trợ lúa giống, hỗ trợ một phần về phân bón và được cán bộ chuyên môn hướng dẫn khoa học, kỹ thuật.

Từ đó bà con giảm được chi phí sản xuấ trong khi năng suất lúa lại tăng lên, hiệu quả kinh tế trên diện tích đất sản xuất được nâng cao. Tuy nhiên, tiếng gọi là mô hình “liên kết 4 nhà”, nhưng thực chất từ trước đến nay chỉ có 3 nhà liên kết với nhau.

Còn thiếu “một nhà” rất quan trọng mà nông dân làm lúa luôn mong đợi, đó là các doanh nghiệp thu mua lúa. Dù có tham gia mô hình hay không tham gia, nông dân đều có cách tiêu thụ lúa như nhau- chờ thương lái đến. Giá lúa hoàn toàn do người mua định đoạt. Vì thế cái điệp khúc “được mùa thất giá” cứ lặp đi lặp lại. Hiện nay giá lúa đang giảm mạnh, nông dân làm lúa đang gặp khó khăn khâu đầu ra sản phẩm.

Đang thu hoạch lúa bên hương lộ, ông Dương Văn Nghiêm, ngụ ấp Phước Hội A, xã Phước Thạnh tạm nghỉ tay cho biết: cách đây hai tuần giá lúa 4.600 đồng/kg lúa tươi (loại IR 50404), còn hiện nay (ngày 15.3 vừa qua) giá xuống chỉ còn 4.000 đồng/kg. Đó là giá bán tại lề đường, còn nếu vào sâu bên trong thì còn thấp hơn. Theo ông Nghiêm để nông dân có lời giá lúa phải từ 4.600 đồng/kg trở lên.

Theo lời thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Nhung, vụ Đông Xuân này, huyện Gò Dầu có 342 hộ nông dân ở 3 xã Cẩm Giang, Phước Trạch và Bàu Đồn tham gia mô hình “liên kết 4 nhà” thâm canh lúa theo hướng VietGAP, với tổng diện tích gần 688 ha. Tham gia vào mô hình này, nông dân có nhiều thuận lợi hơn trong sản xuất, như năng suất, chất lượng lúa được nâng lên, chi phí đầu tư sản xuất giảm xuống.

Dự kiến, trong vụ Hè Thu sắp tới, nông dân huyện Gò Dầu sẽ đăng ký tham gia mô hình “liên kết 4 nhà” khoảng 600 ha. Trong đó huyện ưu tiên thực hiện mô hình ở xã Phước Trạch, nhằm giúp cho nông dân xã này nâng cao thu nhập, thực hiện tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở một xã điểm.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay đối với những người tham gia mô hình “liên kết 4 nhà” ở huyện Gò Dầu nói riêng và của cả tỉnh Tây Ninh nói chung là cần có thêm sự liên kết của các doanh nghiệp thu mua lúa, để nông dân an tâm sản xuất và như vậy mới đủ nghĩa của cụm từ “liên kết 4 nhà”.

Tính ra, số diện tích lúa nông dân tham gia mô hình trong những năm qua còn quá ít ỏi so với số diện tích trồng lúa trong toàn tỉnh. Cụ thể vụ Đông Xuân 2013- 2014, toàn tỉnh xuống giống 43.777 ha lúa, trong đó số diện tích nông dân tham gia mô hình “liên kết 4 nhà” chỉ hơn 2.656 ha.

Một cánh đồng “liên kết 4 nhà” thâm canh lúa theo hướng VietGAP ở Gò Dầu.

So với cây lúa, cây đậu phộng còn khó khăn hơn ở khâu đầu ra sản phẩm. Từ trước đến nay nông dân sản xuất đậu phộng luôn theo kiểu “tự sản tự tiêu”, không có doanh nghiệp nào ký hợp đồng thu mua cả. Vì thế giá đậu phộng lên xuống rất bất thường và phần thiệt dĩ nhiên luôn thuộc về bà con nông dân.

Dừng tay phơi đậu trên sân nhà, anh Võ Văn Do (40 tuổi), ở ấp Phước Bình A, xã  Phước Thạnh cho biết: nhà anh chỉ có 20 cao ruộng. Vụ Đông Xuân năm trước, anh làm lúa. Thấy làm lúa ít lợi nhuận quá, trong khi một số hộ khác làm đậu phộng “gặp thời”- bán được giá trên dưới 20.000đồng/kg (đậu khô).

Tưởng trồng đậu “dễ xơi” hơn trồng lúa, vụ Đông Xuân năm nay anh Do chuyển qua trồng đậu phộng. Thu hoạch đậu phộng xong, vừa phơi đậu, gia đình anh Do vừa kêu lái đến bán. Thực tế không như mong đợi, lái chỉ trả với giá 13.500 đồng/kg đậu khô (thời điểm ngày 15.3).

Nếu bán với giá này, thu nhập chưa đủ để hoàn vốn đầu tư, vì thế anh Do còn “để đó”, mong chờ giá đậu nhích lên nhưng khi nào giá lên thì anh… không thể biết được.

 Cũng do giá cả đậu phộng quá bấp bênh, trong lúc vốn đầu tư thì nhiều nên nhiều nông dân ở Gò Dầu nói riêng và trong cả tỉnh Tây Ninh nói chung không mặn mà việc sản xuất đậu phộng nữa mà chuyển qua các loại cây trồng khác, hy vọng cho hiệu quả kinh tế hơn.

Những năm gần đây, diện tích cây đậu phộng trong tỉnh đã giảm xuống rất nhanh. Theo số liệu của Chi cục Bảo vệ thực vật Tây Ninh, vụ Đông Xuân 2013- 2014, toàn tỉnh xuống giống được 4.253 ha đậu phộng, đạt 47,3% kế hoạch và chỉ bằng 86,7% so cùng kỳ năm trước.

Thực tế đã nói lên một điều: nếu các ngành chức năng không có biện pháp hỗ trợ về giá cả, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, cải tạo về giống, quy hoạch vùng sản xuất thì cây đậu phộng khó tránh khỏi rơi vào tình trạng “mai một” trên đất Tây Ninh- địa phương một thời nổi tiếng trong nước về đặc sản đậu phộng.

N.H