ĐBQH tham dự phiên họp- Ảnh minh hoạ

Tại buổi thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành với những nội dung được thể hiện trong các báo cáo; các báo cáo đã nêu rõ những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và biện pháp, giải pháp khắc phục.

Về những kết quả nổi bật, đại biểu đề nghị cần tiếp tục khẳng định và phát huy. Đại biểu cho rằng, tội phạm trong năm 2016 đã được kiềm chế và kéo giảm với một tỷ lệ cao, điều này thể hiện sự quyết liệt và đồng bộ của các cấp, các ngành, của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng công an là nòng cốt.

Công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án ngày càng được nâng cao về chất lượng, nhất là thực hiện yêu cầu chống oan sai và bỏ lọt tội phạm theo nghị quyết của Quốc hội; các cơ quan Tư pháp đã chú trọng đến công tác quản lý, giáo dục cán bộ, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm cán bộ sai phạm thông qua các vụ án có tiêu cực hoặc các vụ việc có oan sai thì lãnh đạo các cơ quan tư pháp đã chỉ đạo xử lý nghiêm…

Tuy nhiên, trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung vẫn còn có những tồn tại hạn chế: tội phạm giảm nhưng vi phạm pháp luật trong năm 2016 lại tăng; vi phạm pháp luật tăng nhưng xử lý vi phạm lại giảm.

Cụ thể, báo cáo của Chính phủ nêu tình hình vi phạm pháp luật diễn ra khá phổ biến, đa dạng và phức tạp ở hầu hết các lĩnh vực nhưng lực lượng công an nhân dân xử phạt giảm 7,39% số vụ, 0,43% số tiền; các cơ quan chức năng xử phạt giảm hơn 500 nghìn đối tượng và giảm số tiền phạt là 65%; các tội phạm về tham nhũng, kinh tế, chức vụ, mặc dù giảm cả về số vụ và số người nhưng không làm cho người dân cảm thấy yên tâm mà ngược lại thêm phần lo lắng.

Đại biểu cho rằng, hiện nay, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng còn gặp rất nhiều khó khăn, thách thức và cũng đã chưa đạt được mục tiêu về từng bước ngăn chặn đẩy lùi tham nhũng. Đây cũng là vấn đề này cử tri cả nước rất quan tâm.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng công tác tự thanh tra, kiểm tra phát hiện vi phạm pháp luật, phát hiện oan sai trong hoạt động của các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử còn hạn chế, có thể nói còn tình trạng chần chừ, đùn đẩy trách nhiệm trong xem xét, kết luận. Báo cáo cho biết, Viện Kiểm sát đã hủy đến 87 quyết định không khởi tố vụ án, vì vậy đại biểu đề nghị cần đánh giá nguyên nhân và xem xét trách nhiệm của các cơ quan có liên quan; đồng thời cần nâng cao chất lượng và sự chủ động của cơ quan điều tra để tránh tình trạng bỏ lọt tội phạm.

Nhiều trường hợp bị tạm giữ hình sự sau đó phải trả tự do, chuyển xử lý hành chính. Đại biểu cho rằng, cần xem lại việc, một số địa phương còn tình trạng lạm dụng biện pháp tạm giam, bởi có những trường hợp cần áp dụng biện pháp tạm giam thì có khi không áp dụng, ngược lại có trường hợp không cần thiết thì áp dụng.

Ông Nguyễn Hòa Bình- Chánh án TAND tối cao phát biểu giải trình nhiều ý kiến của đại biểu- Ảnh minh hoạ

Đại biểu băn khoăn về vấn đề nghiện ma túy trong thanh, thiếu niên hiện nay rất đáng báo động, là nguyên nhân nảy sinh nhiều loại tội phạm như trộm cắp, cướp giật và là điều kiện phát sinh các tệ nạn xã hội khác. Gần đây đã xảy ra một số vụ thảm án, trong đó có vụ giết nhiều người thân với những hành vi dã man, tàn độc là việc do đối tượng phê ma túy đá gây ra. Đại biểu đề nghị cần đánh giá và đề cập sâu hơn đến thực trạng thanh, thiếu niên nghiện ma túy, tội phạm ma túy, có dự báo chính xác và đưa ra những giải pháp thực chất, hiệu quả hơn.

Chính phủ cần có những chỉ đạo quyết liệt hơn đối với lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở trong việc nắm, triệt phá các tụ điểm mua bán ma túy phức tạp, nhất là việc bán ma túy tổng hợp dạng mới ở xung quanh các trường học; các gia đình, dòng họ cần dành sự quan tâm đúng mức đến con cái.

Gần đây, một số vụ án oan sai kéo dài từ nhiều năm được phát hiện, có thể chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong số hàng trăm nghìn vụ án mà ngành Tòa án hai cấp đã xét xử, nhưng lại gây ra một hậu quả về dư luận rất lớn, ảnh hưởng tới niềm tin của nhân dân vào các cơ quan tiến hành tố tụng.

Dù vậy,  trong báo cáo đã không đề cập rõ đến nguyên nhân phát sinh án oan sai cũng như phương hướng khắc phục còn mờ nhạt và chưa rõ. Đại biểu cho rằng, thực chất của việc oan sai chủ yếu và hầu như xuất phát từ nguyên nhân chủ quan, tức là lỗi của con người, chứ không phải nguyên nhân khách quan và chưa có sự thống nhất trong chỉ đạo của liên ngành Tư pháp trung ương…

Đại biểu băn khoăn tỷ lệ án tồn đọng của các Tòa án cấp cao hiện nay hơn 70% về giám đốc thẩm, tái thẩm. Nếu ngành không có biện pháp để giải quyết, xử lý kịp việc này thì việc tồn đọng của án các năm sau sẽ tiếp tục kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động xét xử và quyền, lợi ích của các đương sự bị ảnh hưởng đối với những vụ án này. Đại biểu đề nghị các ngành phải tìm rõ nguyên nhân, các giải pháp để giải quyết vấn đề một cách căn cơ, hiệu quả…

Tại phiên thảo luận, ông Nguyễn Hòa Bình – Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao và bà Nguyễn Thị Nga – Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đã tham gia giải trình nhiều ý kiến của đại biểu.

Kim Chi (lược ghi)