Những ngôi đình của mùa thu năm ấy

Cập nhật ngày: 12/08/2013 - 08:23
HTML clipboardTây Ninh có một số ngôi đình từng ghi  dấu ấn lịch sử của những ngày mùa thu tháng 8 năm 1945. Đó là các đình Hiệp Ninh, Thái Bình và Ninh nay đều thuộc địa bàn Thị xã.

Đình Hiệp Ninh xưa

(BTN) - Ở Tây Ninh có một số ngôi đình từng ghi  dấu ấn lịch sử của những ngày mùa thu tháng 8 năm 1945. Đó là các đình Hiệp Ninh, Thái Bình và Ninh Thạnh (đình Thái Ninh bây giờ) nay đều thuộc địa bàn Thị xã.

Đình Hiệp Ninh (hiện nằm ở khu phố 4, phường 2) được xây dựng vào cuối thế kỷ thứ XIX. Đình đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá quốc gia từ năm 1993. Đình Thái Bình toạ lạc tại khu phố 4, phường 1 đã hình thành cách đây hơn 1 thế kỷ và cũng đã xếp hạng di tích quốc gia vào năm 1994.

Riêng đình Thái Ninh (xưa là Ninh Thạnh) nằm ở khu phố 1, phường 1 chưa biết chính xác được xây dựng từ bao giờ nhưng căn cứ vào lịch sử hình thành tỉnh lỵ Tây Ninh, có thể phỏng đoán vào khoảng những năm 20 thế kỷ XX.     

Ngày 15.8.1945 Nhật đầu hàng quân đồng minh, đó là thời điểm mà lực lượng Việt Minh đã có sự phát triển mạnh mẽ. Các tổ chức Thanh niên cứu quốc, Nông dân cứu quốc hình thành khắp nơi. Đó cũng là thời điểm tổ chức Thanh niên Tiền phong ra đời, tập hợp đông đảo trí thức trẻ, học sinh, sinh viên, tiểu thương…

Cơ sở Đảng tại thị xã Tây Ninh đã cử một số cán bộ tham gia vào ban lãnh đạo của tổ chức này, nhằm nắm được lực lượng và hướng dẫn hoạt động theo phương hướng phù hợp.

Ngày 19.8.1945 cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng đã thành công rực rỡ tại Hà Nội, đập tan ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Từ thắng lợi to lớn này, làn sóng cách mạng lan ra khắp cả nước. 

Tại Tây Ninh, ngày 23.8, sau khi nhận chỉ thị của cấp trên, tổ chức Đảng tại trung tâm tỉnh lỵ Tây Ninh đã gấp rút chuẩn bị cho cuộc nổi dậy giành chính quyền trong khí thế sục sôi chung của cả nước. Lúc ấy lực lượng Thanh niên Tiền phong đã chọn đình Hiệp Ninh làm trường đào tạo cán bộ cấp đội cho Thị xã và các xã Thanh Điền, Thái Bình, Hảo Đước…

Việc rèn luyện quân sự được thực hiện vào ban ngày, còn ban đêm thì tổ chức tuần tra, bảo vệ an ninh địa bàn khu vực xung quanh đình. Mỗi học viên tự lực trang bị cho mình một chiếc gậy tầm vông và một cái nón bàng có cài ngôi sao 5 cánh màu đỏ.

Ngày 24.8 tại các đình Hiệp Ninh, Thái Bình và Ninh Thạnh có khoảng hơn 500 đồng bào tập hợp, cùng nhau kéo đến sân vận động (nằm trên đường 30.4 hiện nay) tiến hành cuộc mít tinh, hưởng ứng cuộc khởi nghĩa giành chính quyền.

Sách “Thị xã 30 năm đấu tranh cách mạng” của Ban Tuyên giáo Thị uỷ, xuất bản năm 1991 đã phản ánh khí thế hào hùng, quật khởi của những ngày khởi nghĩa tại tỉnh lỵ Tây Ninh: “Đầu đội nón bàng có ngôi sao đỏ, tay cầm tầm vông vạt nhọn, lưng đeo cuộn dây và trên 10 cây súng, trống đánh, mõ đánh liên hồi. Những bài hát hợp xướng vang lên: Thanh niên ơi! Đứng lên đáp lời sông núi… Nào anh em ta cùng nhau xông pha lên đàng…”.

Và: “9 giờ sáng ngày 23.8.1945 gần 1.000 đồng bào Thị xã mà dẫn đầu là lực lượng thanh niên với lá cờ đỏ, sao vàng rực rỡ đi trước. Phía sau là những tấm băng kẽ khẩu hiệu: Việt Nam độc lập muôn năm! Việt Minh muôn năm! Đả đảo chính phủ Trần Trọng Kim… cùng vô vàn cờ đỏ sao vàng lớn nhỏ”.

Mỗi năm, nhân dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Tám thành công, ôn lại truyền thống đấu tranh quật khởi hào hùng vì độc lập, tự do của nhân dân Tây Ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng, không thể quên hình bóng những ngôi đình- chứng tích lịch sử của mùa thu cách mạng năm xưa!

Ngày nay, trong những dịp lễ Kỳ yên hằng năm tại mỗi ngôi đình, người dân địa phương luôn dành những phút giây trang trọng tưởng niệm vong linh các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập tự do cho dân tộc, trong đó có những người đã nằm xuống từ mùa thu lịch sử ấy.

PHAN KỶ SỬU