Khói bụi ở một lò đúc gang.

Tiếng là “làng nghề truyền thống” nhưng cụm lò đúc gang, nhôm ở ấp Trường Thọ, xã Trường Hoà chỉ lèo tèo chưa đến 10 cơ sở đang hoạt động. Tuy ít nhưng điều đáng quan ngại là các cơ sở này nằm giữa khu vực đông dân cư nên không tránh khỏi việc gây ô nhiễm khiến người dân bức xúc trong thời gian qua.

Theo Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hoà Thành, trên địa bàn ấp Trường Thọ, xã Trường Hoà có 9 cơ sở đúc gang, nhôm hiện đang hoạt động. Đây được xem là “làng nghề truyền thống” tồn tại hơn 50 năm qua. Nguyên liệu sản xuất chính là gang, nhôm phế liệu được chủ cơ sở thu mua từ các vựa ve chai ở nhiều nơi. Nguyên liệu chất đốt là củi và than đá. Bình quân, thời gian đốt lò ở mỗi cơ sở khoảng 4-5 lần/tháng. Có những thời điểm, có cơ sở hoạt động mỗi tháng trên dưới 20 ngày. Quá trình đúc gang, nhôm bắt đầu diễn ra vào ban đêm (khoảng 3 giờ sáng) đến khoảng 17 giờ.

Hầu hết các cơ sở đúc gang ở đây đều sản xuất sản phẩm chính là nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp và một số chi tiết, phụ kiện máy móc dùng trong chế biến nông sản. Cụ thể là những phụ kiện dùng trong mô tơ bơm nước, máy bơm, máy cày (trong dàn cày); nhiều chi tiết, linh kiện quan trọng, đắt tiền dùng trong các lò gạch Hoffman, các nhà máy chế biến đường, nhà máy mì, nhà máy chế biến mủ cao su và phụ tùng xe máy…

 Trong cụm lò đúc gang, nhôm ở Trường Thọ có 2 cơ sở lớn là cơ sở đúc gang thuộc hộ ông Trần Văn Chi (có công suất bình quân 25 tấn/tháng) và cơ sở đúc gang của hộ ông Hồ Thanh Kiên (có công suất 20 tấn/tháng). 5 cơ sở đúc gang còn lại có công suất nhỏ hơn, chỉ từ 3 – 8 tấn/tháng. Riêng 2 cơ sở đúc nhôm có công suất khoảng từ 300 – 600kg/tháng.

Hoạt động sản xuất ở cụm lò đúc gang, nhôm ở đây còn nặng tính thủ công và chưa thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường đạt tiêu chuẩn yêu cầu. Đáng chú ý là trong cụm lò đúc gang, nhôm ở Trường Thọ có 2 cơ sở không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và hoạt động trên đất công.

UBND xã Trường Hoà đã xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng đối với 2 cơ sở này nhưng đến nay chủ cơ sở chưa tháo dỡ nhà xưởng, trả lại hiện trạng ban đầu mà lại… tiếp tục xây dựng mở rộng. Cả 2 cơ sở này cũng không đăng ký đề án bảo vệ môi trường. Trong khi đó thì 7 cơ sở còn lại có cam kết thực hiện đề án bảo vệ môi trường nhưng… vẫn gây ô nhiễm.

Theo người dân địa phương, khoảng hơn 3 năm về trước, các cơ sở đúc gang, nhôm ở Trường Thọ hoạt động mà không thực hiện bất cứ biện pháp bảo vệ môi trường nào. Vì thế mà suốt nhiều năm, người dân ngụ quanh các lò thủ công này liên tục phản ánh, khiếu nại, kiến nghị xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường. Gần đây, các cơ sở sản xuất ở đây đã áp dụng biện pháp xử lý bụi (dù khá đơn giản), phần nào hạn chế bụi nhưng tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn tiếp diễn, vẫn gây bức xúc trong cộng đồng dân cư.

Ngoài việc xả khói, bụi và mùi hôi, các lò đúc gang, nhôm ở xã Trường Hoà còn làm ô nhiễm đất bởi quá trình chất chứa nguyên liệu để đúc gang (là phế liệu từ linh kiện, phụ tùng máy móc bằng gang, sắt) đã làm ô nhiễm môi trường bởi hoá chất độc hại còn sót lại như dầu, nhớt cặn, gỉ sắt… 

“Bụi ở lò ông Chi cạnh nhà bay sang như thế này đây”, một người dân nói.

“Những nhà ở cạnh lò đúc nhôm, gang phải chịu đựng ô nhiễm từ hoạt động của lò gây ra nhiều năm qua. Những ngày lò hoạt động, tiếng máy nổ ầm ầm cùng với khói, bụi theo gió phát tán ra xung quanh. Tôi cũng như nhiều hộ khác ở quanh đây phải thường xuyên đóng kín các cửa và cửa sổ vậy mà bụi bẩn vẫn bám khắp nơi. Đáng nói nhất là mùi hôi phát sinh trong quá trình nấu gang, nhôm khiến người dân rất khó chịu.

Người dân bức xúc lắm, nhiều lần khiếu nại lên xã, huyện nhưng đến nay vẫn chưa xử lý được. Chúng tôi muốn Nhà nước có biện pháp bắt buộc các cơ sở này nếu không di dời đi nơi khác thì cũng phải có biện pháp bảo vệ môi trường mới được phép hoạt động. Còn cứ để như vầy hoài sức khoẻ của người dân bị ảnh hưởng xấu, nhất là trẻ em”, một người dân ở gần cụm lò đúc gang phản ánh.

 “Theo chủ các cơ sở, làng nghề này hoạt động cha truyền con nối đã trên 60 năm. Trước đây khu vực này còn thưa vắng dân cư. Nhưng về sau, nơi này đông đúc người sinh sống. Trước thực trạng làng nghề thủ công nằm trong khu dân cư không bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm bởi tiếng ồn, khói, bụi, mùi hôi nên các cơ sở đồng ý di dời đi nơi khác khi có chủ trương chính sách của Nhà nước.

Trong thời điểm chưa di dời, các cơ sở mong muốn được tiếp tục hoạt động để mưu sinh và có nguyện vọng được cơ quan chức năng hướng dẫn, hỗ trợ đầu tư xây dựng hệ thống xử lý chất thải”, ông Lâm Thanh Bình – Phó trưởng Phòng TN&MT huyện Hoà Thành cho biết.

HOÀNG ANH

(còn tiếp)