Hỏi: Nữ 25 tuổi. Cứ mỗi khi uống sữa bò (sữa tươi hoặc sữa bột) tôi đều bị tiêu chảy một vài lần, có khi cả 2 ngày mới khỏi, nên tôi sợ luôn, không dám uống nữa. Nhưng không uống được sữa thì cũng “dở”, vì nghe nói sữa là nguồn dinh dưỡng tốt. Xin hỏi bác sĩ, có cách nào khắc phục tình trạng này không? - một bạn đọc.

Đáp: Tình trạng bạn mô tả được gọi là không dung nạp lactose. Không dung nạp lactose là tình trạng cơ thể không tiêu hoá được đường lactose có trong sữa (chứa nhiều lactose) và các sản phẩm từ sữa như bơ, phô-mai, sữa chua... (chứa ít lactose). Không dung nạp lactose hay xảy ra ở người châu Á, châu Phi, người Mỹ gốc Phi, người Mỹ bản xứ và cư dân vùng Địa Trung Hải, ít gặp ở người châu Âu.

Không dung nạp lactose xảy ra có thể do ruột non không sản xuất đủ lượng men tiêu hoá lactase, do bệnh lý đường ruột (viêm nhiễm đường ruột, phẫu thuật ruột…). Do thiếu men lactase, sữa bò uống vào không tiêu hoá được, gây đau bụng, tiêu chảy... trong vòng khoảng 30 phút đến 2 giờ sau khi uống sữa/sản phẩm từ sữa có chứa lactose. Một số người còn bị buồn nôn, đầy bụng. Phản ứng không dung nạp lactose rất khác nhau tuỳ thuộc chủng tộc, tuổi (hay gặp ở trẻ sinh non, trẻ trên 5 tuổi, một số người lớn), và tốc độ, khối lượng sữa/sản phẩm từ sữa chứa lactose đưa vào cơ thể. Dựa vào các dấu hiệu này, thầy thuốc sẽ cho làm xét nghiệm để chẩn đoán xác định.

Cơ thể của bạn không thể sản xuất ra nhiều men lactase hơn, nhưng bạn có thể “sống chung” với tình trạng không dung nạp lactose bằng cách thay đổi chế độ ăn và sử dụng những sản phẩm đặc biệt. Chẳng hạn, bạn có thể uống sữa thường xuyên, với lượng ít mỗi lần (50-100ml); hoặc uống sữa trong bữa ăn; hoặc sử dụng các sản phẩm từ sữa chứa ít lactose như bơ, phô-mai, sữa chua, kem, sữa không chứa hoặc chứa ít lactose, sữa đậu nành… Ngoài ra, bạn còn có thể thay thế nguồn canxi từ sữa bằng canxi từ các thức ăn khác như bông cải xanh, rau có màu xanh đậm, cá hồi, cam, tàu hủ (đậu hủ)… Bạn cũng có thể sử dụng một số loại thuốc hỗ trợ như viên chứa men lactase (uống ngay trước khi uống sữa), viên bổ sung canxi, hoặc viên chứa vi khuẩn sống đường ruột để tái lập hệ vi khuẩn có ích trong ruột, giúp cho việc tiêu hoá sữa dễ dàng hơn.

Bs. HUỲNH VĂN TÚ