Hỏi: Tôi biết virus HIV có thể lây nhiễm qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ truyền sang con. Tuy nhiên, tôi nghe nói, không chắc chắn bị lây nhiễm HIV sau một lần quan hệ tình dục không an toàn. Điều này có đúng không, thưa bác sĩ? Một bạn đọc

Đáp: Một người có thể bị lây nhiễm HIV khi tiếp xúc với nguồn truyền nhiễm HIV. Tuy nhiên, khả năng bị lây nhiễm cao hay thấp phụ thuộc vào 3 nhóm yếu tố: nguồn truyền nhiễm, đường xâm nhập, và hệ thống miễn dịch. Nguồn truyền nhiễm HIV là nguồn chứa virút HIV, bao gồm máu, tinh dịch, và dịch âm đạo. Đường xâm nhập là cửa ngõ thông qua đó virút đi vào cơ thể, bao gồm đường máu (truyền máu, dùng chung kim chích, bị kim đâm…), đường tình dục (giao hợp qua ngã hậu môn, âm đạo, miệng), và từ mẹ truyền sang con (qua nhau, trong lúc sinh, và qua sữa mẹ). Hệ thống miễn dịch là khả năng của cơ thể có thể tiêu diệt virút HIV tới mức nào.

Nghiên cứu cho thấy, khả năng lây nhiễm HIV thông qua một số hành vi nguy cơ với người có HIV như sau: truyền máu, bị nhiễm gần như 100%; mẹ truyền sang con 15-40%; dùng chung kim chích 0,67%; quan hệ tình dục 0,05-5%, bị kim tiêm đâm phải 0,3%. Nguy cơ bị lây nhiễm HIV do quan hệ tình dục và dùng chung kim chích còn tăng cao hơn, phụ thuộc vào số lần quan hệ tình dục/dùng chung kim chích.

Điều quan trọng là chúng ta cần hiểu đúng về các con số này. Ví dụ, khả năng lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục không an toàn là 1%, có nghĩa là nếu một người quan hệ tình dục không an toàn 100 lần thì hầu như người đó sẽ bị nhiễm HIV. Điều này hoàn toàn không có nghĩa là người đó chỉ bị nhiễm HIV khi quan hệ tình dục không an toàn ở lần thứ 100. Với khả năng lây nhiễm 1%, người đó có thể bị nhiễm HIV ngay trong lần đầu tiên quan hệ tình dục không an toàn. Tất nhiên, người đó càng dễ bị nhiễm HIV nếu quan hệ tình dục không an toàn càng nhiều lần.

Tóm lại, khả năng lây nhiễm phụ thuộc từng hành vi nguy cơ. Ai cũng có thể bị nhiễm ngay từ lần đầu tiên có hành vi nguy cơ nào đó, dù khả năng lây nhiễm của hành vi đó không phải là 100%.

Bs. Huỳnh Văn Tú