Rác tồn đọng ở khu vực nghĩa địa xã Truông Mít.

Trên đoạn đường từ xã Truông Mít đến xã Chà Là, người đi đường có thể thấy ở những điểm tập kết rác (chờ xe đến lấy đi) diễn ra tình trạng rác thải tồn đọng, gây cảnh nhếch nhác, lôi thôi. Rác tồn tại đủ kiểu ở đây: trong thùng chuyên dụng, trong bao tải, túi nylon hoặc bừa bộn, lung tung ra xung quanh. Tại điểm lấy rác ở khu vực nghĩa địa xã Truông Mít có hai thùng chứa rác dành cho người thu gom rác bỏ vào. Quanh đó là những túi nylon đựng rác bị vứt vương vãi khắp nơi. Và đó không phải là một vài trường hợp cá biệt.

Làm không xuể

Anh Nguyễn Văn Lộc, người có trách nhiệm thu gom rác ở khu vực trên phân trần: “Tôi được cấp hai thùng để bỏ rác vào chờ xe của công ty đến chuyển đi. Hiện tôi đang thu gom rác cho khoảng 54 hộ, nếu xe liên tục đến lấy thì rác cũng vừa đủ cho hai thùng. Gặp những dịp lễ lộc hay đám tiệc, rác có dư ra tôi đều cho vào bao tải. Còn số rác gần đó là do cứ vào sập tối thì một số người lại mang rác đến vứt bừa, lúc đầu tôi còn gom lại cho vào bao nhưng riết rồi làm không xuể”.

Không chỉ riêng điểm lấy rác tại nghĩa địa xã Truông Mít mới có tình trạng kể trên, một điểm lấy rác khác ngay lề đường 784 đoạn chạy qua ấp Ninh Hưng 1, xã Chà Là cũng có cảnh tượng tương tự.

Ông Nguyễn Duy Phương- Phó Chủ tịch UBND xã Truông Mít cho biết: “Có thể nói đây là thực trạng chung tại nhiều điểm tập trung rác trong toàn huyện chứ không riêng gì xã Truông Mít. Chính quyền địa phương cũng đã nhiều lần tuyên truyền, vận động người dân, thậm chí cho lực lượng đi dọn dẹp thu gom tại các điểm tồn đọng rác, nhưng rồi đâu cũng vào đấy. Chúng tôi rất khó kiểm soát việc người dân cứ lén vứt rác bừa bãi, việc này phụ thuộc nhiều vào ý thức của mọi người”.

Đúng là phải đề cập đến ý thức giữ vệ sinh chung của nhiều người vẫn còn kém, bằng chứng là nhiều lúc thùng chứa rác còn trống chỗ nhưng rác vẫn bị vứt bừa bên ngoài. Mặt khác, không phải ai cũng chịu bỏ ra 20.000 - 30.000 đồng/tháng để đóng tiền thu gom rác (việc này là thoả thuận giữa các hộ dân và cá nhân người đi thu gom rác- trên cơ sở phù hợp, chính quyền không can thiệp). Những hộ không tham gia vào đường rác đa số tự xử lý bằng cách đốt rác tại nhà, nhưng cũng có một số hộ lại chọn giải pháp “vứt ké” ra điểm tập kết rác.

Anh Lộc than phiền: “Có nhiều hộ đang tham gia đóng tiền thu gom rác thì ngưng ngang vì cho rằng đã đến mùa nắng nên họ có thể tự xử lý rác được. Nói thế, nhưng đến mùa mưa vẫn không thấy họ hợp tác trở lại, trong khi rác tại điểm tập kết vẫn không giảm chút nào”. Những người thu gom rác như anh Lộc hoàn toàn bị động trước tình trạng các hộ không chịu đóng tiền thu gom rác mà chỉ canh me đi “vứt ké”. Có lúc bắt gặp quả tang có người vứt rác bừa bãi ngoài thùng đựng rác, anh lên tiếng nhắc nhở thì họ bảo: “Xe đến chở rác thì tự biết gom lấy chứ hơi đâu anh lo” (?).

Ngoài nguyên nhân thuộc về ý thức người dân, còn một nguyên nhân thứ hai khiến tình trạng rác thải tồn đọng vẫn diễn ra. Đó là khi xe rác đến chở rác, thường chỉ lấy rác trong thùng và bao tải; còn mớ rác bị vứt bừa ra xung quanh được coi như thuộc trách nhiệm của người thu gom. Nếu như đường rác được tiến hành thông suốt với chỉ một hợp đồng (vừa thu gom vừa vận chuyển, xử lý) thì có khi đã không xảy ra tình trạng như thế chăng? Thật ra, cách này các cơ quan chức năng cũng đã tính đến từ lâu, nhưng vấn đề còn “vướng” là do nguyên nhân thứ ba - thiếu kinh phí.

Trở lại nguyên nhân thứ hai, ông Dương Thái Bình- Phó Giám đốc công ty cổ phần Công trình đô thị Tây Ninh chia sẻ: “Thật ra, Công ty luôn lấy rác vượt số lượng so với hợp đồng đã ký là 9 tấn/ngày, với điều kiện là rác phải cho gọn vào thùng và bao tải. Hiện tại, mỗi ngày chúng tôi vận chuyển và xử lý rác cho huyện Dương Minh Châu tới khoảng 10 tấn/ngày.

Công ty cũng đã hỗ trợ số lượng thùng đựng rác vượt mức so với dự toán được phê duyệt, thay vì 40 thùng xe đẩy rác 660L/9 tấn/ngày thì lại cấp đến 58 thùng tương đương 12 tấn/ngày. Nếu chính quyền địa phương làm tốt công tác khai thác hết công suất số thùng rác đang có, đồng thời tổ chức thu gom rác vứt bừa xung quanh cho gọn vào bao tải thì xe công ty vẫn lấy hết, không bỏ sót”.

Cũng theo ông Bình, trên địa bàn toàn huyện Dương Minh Châu, hiện công ty chỉ hợp đồng thu gom, vận chuyển và xử lý rác ở khu vực thị trấn, 10 xã còn lại chỉ hợp đồng vận chuyển và xử lý chứ không thu gom. Chính vì vậy, việc gom rác cho gọn vào thùng và bao tải tại điểm tập kết không thuộc trách nhiệm của phía công ty.

Chưa có hồi kết

Mới đây, tình trạng rác thải tồn đọng tại các điểm tập kết cũng đã được các bên có liên quan đem ra bàn luận tìm hướng giải quyết, nhưng sự việc xem ra vẫn chưa có hồi kết. Cách làm vẫn theo kiểu cũ: các xã tiếp tục giao cho tư nhân tiến hành thu gom, Công ty cổ phần Công trình đô thị Tây Ninh lo việc vận chuyển và xử lý.

Ông Nguyễn Quang Tích- Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Dương Minh Châu bày tỏ ý kiến: “Biết rằng nếu giao hết việc này cho Công ty cổ phần Công trình đô thị Tây Ninh thì vấn đề sẽ được giải quyết, nhưng nguồn kinh phí dự toán để thực hiện là quá lớn so với khả năng các xã. Vừa qua, phía Công ty đã thử đưa ra bản tổng hợp dự toán chi phí công tác duy trì vệ sinh ngõ xóm khu dân cư xã Chà Là năm 2016 với số tiền lên đến hơn 387 triệu đồng/năm.

Tuỳ theo dân số của các xã mà số tiền này có thể thấp hơn nhưng chung quy vẫn là một khoản tiền không nhỏ, thôi thì trước mắt các xã vẫn chỉ có thể làm theo cách cũ”. Năm 2015, huyện Dương Minh Châu phải chi trả cho Công ty cổ phần Công trình đô thị Tây Ninh khoản tiền theo hợp đồng vận chuyển, xử lý rác hơn 1,5 tỷ đồng.

Nếu chọn giải pháp giao trọn đường rác cho tư nhân thì giá cả sẽ thấp hơn. Nhưng sẽ lại nảy sinh mấy vấn đề sau: thứ nhất, xe vận chuyển của tư nhân đa số không đúng chuẩn xe chở rác. Thứ hai, họ sẽ chở rác đi đâu để xử lý? Nếu làm đúng theo quy định thì phải đưa rác đến những nơi được cấp phép, việc này đòi hỏi phải tốn thêm kinh phí xử lý nên dễ xảy ra tình trạng đổ rác không đúng nơi quy định. Thứ ba, liệu tư nhân có làm được lâu dài và bài bản ở tất cả các khâu-nhất là việc chăm lo quyền lợi cho người lao động?   

Nói gì đi nữa, thì vẫn phải tìm biện pháp để khắc phục tình trạng rác thải tồn đọng, gây ô nhiễm môi trường như tại điểm tập kết rác ở nghĩa địa xã Truông Mít hay trên đường 784. Chúng cần được dọn dẹp sạch sẽ để bảo vệ nét mỹ quan cho đường làng ngõ xóm, nhất là ở thời điểm năm hết tết đến như hiện tại.

Quốc Sơn