Hỏi: Nam, 38 tuổi, sức khoẻ bình thường. Một năm nay, nổi mụn nhọt ở mông, hay tái phát dù đã mổ. Lần này, lại bị trở lại. Khám bệnh, bác sĩ bảo nghi rò hậu môn, phải mổ. Xin bác sĩ cho biết có nhất thiết phải phẫu thuật không?

NGUYỄN VĂN T.

(Khu phố 3, phường 4, thị xã Tây Ninh)

Đáp: Rò hậu môn (còn gọi là mạch lươn) là bệnh ở vùng hậu môn trực tràng phổ biến thứ hai sau bệnh trĩ, tuy không nguy hiểm chết người nhưng gây rất nhiều phiền toái trong cuộc sống làm ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng sống của con người.

Rò hậu môn là một nhiễm khuẩn mạn tính ở vùng hậu môn trực tràng, đường rò là một đường hầm, phía trong là một tổ chức hạt mạn tính do quá trình viêm mạn tính tạo lên. Rò hậu môn là hậu quả của một áp xe quanh hậu môn trực tràng không được điều trị vỡ ra tạo thành đường rò, như vậy rò hậu môn và áp xe trực tràng là 2 giai đoạn của một quá trình bệnh lý, áp xe là giai đoạn cấp tính, rò hậu môn là giai đoạn mãn tính. Để đề phòng rò hậu môn cần phát hiện và điều trị tốt các loại áp xe quanh hậu môn trực tràng.

Nguyên nhân: Rò hậu môn bao giờ cũng bắt nguồn từ các áp xe hậu môn trực tràng không được điều trị hay điều trị không đúng lúc hoặc không đúng kỹ thuật.

- Các loại rò hậu môn: có nhiều cách phân loại:

+ Rò hoàn toàn: lỗ trong và ngoài thông với nhau.

+ Rò không hoàn toàn: đường rò chỉ có một lỗ hay còn gọi là rò chột.

+ Rò phức tạp: đường rò ngoằn ngoèo nhiều ngóc ngách, nhiều lỗ thông ra ngoài da còn gọi là rò móng ngựa.

+ Đường rò đơn giản:  đường rò thẳng, ít ngóc ngách.

+ Rò trong cơ thắt: là loại rò nông là hậu quả của áp xe dưới da cạnh hậu môn, loại này điều trị thường cho kết quả tốt, ít tái phát.

+ Rò qua cơ thắt: đường rò đi qua cơ thắt và là hậu quả của áp xe vùng hố ngồi trực tràng.

+ Rò ngoài cơ thắt: là hậu quả của áp xe vùng chậu hông trực tràng.

Biểu hiện: thường thấy sau một thời gian ổ áp xe quanh hậu môn tự vỡ, vết thương tự liền lại được nhưng để lại một lỗ đóng vẩy khô thỉnh thoảng chảy mủ hoặc dịch vàng hôi, tái đi tái lại nhiều lần. Đôi khi thấy ngứa hay xì hơi qua lỗ rò. Thăm khám thấy tại chỗ cứng chắc, ấn vào đau, khám hậu môn có thể thấy lỗ rò trong. Có thể gặp ở đường rò các vi khuẩn đường ruột như E.coli, liên cầu, tụ cầu, ngoài ra có thể do trực khuẩn lao.

Điều trị rò hậu môn là phải phẫu thuật, muốn phẫu thuật khỏi và không tái phát, phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Phải tìm được lỗ rò trong.

+ Phải lấy hết tổ chức xơ, phá hết các ngóc ngách.

+ Không được làm tổn thương cơ thắt vì sẽ gây đại tiện không tự chủ.

+ Chọn phương pháp mổ phù hợp.

+ Chăm sóc sau mổ phải đảm bảo liền từ trong liền ra, từ dưới lên.

Bs. Lê Trung Ngân