Nhận lời mời của Thủ tướng Nhật Bản Taro Aso, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh sẽ đi thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 19 – 22.4.2009.

Đây là chuyến thăm Nhật Bản lần thứ hai của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh nhằm tiếp tục tăng cường đối thoại cấp cao Việt Nam - Nhật Bản, củng cố sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước; đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới, ổn định và bền vững theo khuôn khổ “Đối tác chiến lược vì hòa bình và phồn vinh ở châu Á”.

Chuyến thăm cũng nhằm đẩy mạnh giao lưu, hợp tác trên các lĩnh vực, trước hết là kinh tế, thương mại, đầu tư và ODA; cùng Nhật Bản thực hiện có kết quả “Chương trình hợp tác hướng tới quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản” cũng như các thỏa thuận đã ký kết giữa hai nước như Dự án đường sắt cao tốc Bắc- Nam, đường bộ cao tốc Bắc- Nam, khu công nghệ cao Hoà Lạc.

Bên cạnh đó, chuyến thăm của Tổng Bí Thư cũng nhằm trao đổi, tham khảo kinh nghiệm, tranh thủ sự ủng hộ và hỗ trợ của Nhật Bản đối với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hoá Việt Nam.

Cho đến nay, Việt Nam và Nhật Bản đã trao đổi nhiều đoàn cấp cao. Các đoàn của Nhật Bản sang thăm Việt Nam gồm có các đoàn Thủ tướng: Murayama, Hashimoto, Obuchi, Koizumi, Shinzo Abe; đoàn Hoàng tử Akishino và Hoàng Thái tử Naruhito. Việt Nam đã có các đoàn của Tổng Bí thư Đỗ Mười, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, Thủ tướng Phan Văn Khải, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm chính thức Nhật Bản.

Lần đầu tiên, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã có chuyến thăm cấp nhà nước đến Nhật Bản tháng 11.2007 và gần đây nhất là chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, cũng như nhiều chuyến thăm của các bộ, ngành Việt Nam.

Lãnh đạo cấp cao hai nước đã nhất trí xây dựng quan hệ Việt Nam – Nhật Bản theo phương châm “Đối tác tin cậy, ổn định lâu dài”. Hai nước đã ký Tuyên bố chung “Vươn tới tầm cao mới của quan hệ đối tác bền vững”.

Chuyến thăm Nhật Bản năm 2006 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã mở ra giai đoạn mới “Hướng tới đối tác chiến lược vì hòa bình và phồn vinh ở châu Á”. Tiếp đó, tại chuyến thăm Nhật Bản tháng 11.2007, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Yasuo Fukuda đã ký Tuyên bố chung “Làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam và Nhật Bản” và “Chương trình hợp tác hướng tới quan hệ đối tác chiến lược”.

Việt Nam và Nhật Bản đã xây dựng cơ chế đối thoại ở nhiều cấp. Ngoài đối thoại chính trị định kỳ ở cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao hai nước đã xây dựng được cơ chế đối thoại kinh tế, an ninh và quốc phòng thường niên. Hai bên đã trao đổi tùy viên quân sự, mở Tổng lãnh sự Nhật Bản tại Thành phố Hồ Chí Minh và Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka và Fukuoka; thành lập Uỷ ban hợp tác Việt-Nhật do Bộ trưởng Ngoại giao hai nước làm đồng Chủ tịch.

Nhật Bản là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Hai bên đã ký Hiệp định đối tác kinh tế song phương (VJEPA), tạo cơ sở pháp lý phát triển quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nước. Năm 2008, kim ngạch thương mại hai nước đạt hơn 15,5 tỉ USD. Nhật Bản là bạn hàng lớn thứ hai của Việt Nam (sau Trung Quốc) và là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai (sau Hoa Kỳ).

Tính đến cuối năm 2008, đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt trên 17 tỷ USD, với hơn 1.000 dự án, đứng thứ ba trong số các nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, trong đó riêng năm 2008 đã có 105 dự án với gần 7,3 tỷ USD vốn cấp mới.

Nhật Bản là nước tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam. Giá trị ODA của Nhật Bản tính trong khoảng thời gian từ 1992 - 2007 đạt khoảng 13 tỉ USD, chiếm 30% tổng số khối lượng ODA của cộng đồng quốc tế cam kết dành cho Việt Nam. Việc Nhật Bản tạm ngừng cung cấp ODA cho Việt Nam do nguyên nhân “Vụ PCI” là sự việc đáng tiếc nhưng với thiện chí và cố gắng của hai quốc gia, Nhật Bản đã mở lại ODA ở mức cao cho Việt Nam.

Với sự giúp đỡ của Chính phủ Nhật Bản, Việt Nam đã thí điểm dạy tiếng Nhật tại một số trường phổ thông cơ sở tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh; dự kiến mời 2.000 thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản trong 5 năm theo nhiều chương trình, trong đó bao gồm chương trình dành cho học sinh cấp 2 và cấp 3.

Quan hệ hợp tác, trao đổi văn hoá thông tin giữa Việt Nam và Nhật Bản luôn được tăng cường phát triển. Nhật Bản thường xuyên cử chuyên gia đến Việt Nam triển khai các dự án nghiên cứu, bảo tồn, tôn tạo những di sản văn hóa dân gian ở cả ba miền Bắc-Trung-Nam.

Hai nước đã lập Uỷ ban chuyên gia Việt-Nhật về bảo tồn Hoàng thành Thăng Long. Các hoạt động giao lưu văn hoá như biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, liên hoan phim, tổ chức lễ hội liên tục được hai nước quan tâm triển khai. Việt Nam đã bổ nhiệm và gia hạn Đại sứ thiện chí Nhật-Việt cho ông Sugi Ryotaro đến hết 31.3.2010.

Trên đà phát triển mạnh mẽ mối quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt Việt Nam - Nhật Bản thời gian qua, chuyến thăm của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh thể hiện mong muốn của cả hai bên trong việc thúc đẩy mối quan hệ giữa hai quốc gia tiếp tục phát triển lên một tầm cao mới.

(Theo TTXVN/Vietnam+)