Cân bằng trắng

Cập nhật ngày: 14/04/2011 - 07:23

Hồi thời chụp ảnh bằng máy dùng phim, chúng ta không quan tâm đến cân bằng trắng, thậm chí có khi không biết chút nào về nó, nhưng vẫn chụp tốt. Các bạn có biết tại sao không? Vì lúc đó, trên thị trường thế giới, người ta sản xuất đến hơn 90% số phim mang ký hiệu DAYLIGHT (ánh sáng trời, chính xác là khi có ánh sáng mặt trời chiếu vào). Một loại phim ít được biết đến, trừ những người chụp chân dung trong phòng, dùng đèn vàng, trong khoảng thập niên 50-70 của thế kỷ trước, là phim TUNGSTEN. Đặc điểm của phim này là nếu chụp với ánh sáng đèn vàng, nó sẽ tự lọc vàng (bằng cách tăng cường lớp phẩm màu xanh), để tạo ra một bức ảnh có màu trung thực. Nhưng nếu dùng phim này ra ngoài trời sáng chụp, sẽ bị ngả toàn bộ sang màu lam (sẽ phải dùng kính lọc dòng 85ABCD để sửa sai màu)... 

Tuy nhiên, những máy ảnh số đắt tiền hầu như luôn có các phần cân bằng trắng được lập trình cho những tình huống riêng, như mặt trời sáng, trời râm, sáng đèn tuýp với vài loại khác nhau, sáng đèn vàng,... Và các máy chuyên nghiệp luôn có chức năng cân bằng trắng thủ công (custom WB, manual WB,...). 

Trong thời đại máy ảnh số phát triển, hầu hết các máy ảnh số đều có chức năng AWB với độ chính xác có thể đến 90% các tình huống nhiếp ảnh,. Khoảng 10% còn lại tập trung ở vài trường hợp riêng biệt phải chú ý, như: Khi bạn chụp một thảm cỏ xanh, do hầu hết cỏ chỉ một màu, nên máy sẽ tự lọc bớt một ít xanh đi. Hoặc khi bạn chụp với đèn flash, nếu trong nhà trang trí toàn màu đỏ, máy sẽ làm việc sai, nó sẽ lọc bớt đỏ. Hay lúc bạn chụp ảnh sân khấu có nhiều đèn màu, chế độ Auto sẽ phá hư hiệu ứng đèn...

Nếu bạn chụp ở định dạng Raw, sẽ có phần mềm để chuyển đổi từ Raw sang TIFF hay PSD. Trong quá trình chuyển ấy, một số công cụ trên đó giúp đạt được ngưỡng tối đa của hình ảnh. Nếu bạn chỉ dùng Jpeg cho công việc của mình, bạn không thể có được ngưỡng này. 

Hầu hết các dòng máy ảnh số DSLR đều chọn giải pháp đặt phần cân bằng trắng nằm sau bộ AD converter (analog to digital) nên khi chụp ở định dạng Raw, bạn có thể dễ dàng thay đổi lại trị số cân bằng trắng bất kỳ, khi vào phần chỉnh convert từ Raw sang Tiff. Thế nhưng trong những dòng máy gần đây, Sony và Nikon đưa ra chuẩn MOSAIC khác thường (bốn màu, thay vì ba như của các hãng khác), Họ chọn giải pháp đưa phần cân bằng trắng ra trước bộ AD converter, vì thế những thiết lập này được lưu trực tiếp lên ngay cả file Raw, nên chúng ta cần lưu ý đặt trước trị số cân bằng trắng thật chính xác , vì về sau sẽ rất khó sửa.

AWB vốn không chỉ đơn giản chia khoảng không gian trong khung ngắm ra làm nhiều phần, rồi "cân đong đo đếm", sau đó chọn ra trị số trung bình. Đúng là máy có làm như vậy, nhưng còn hơn thế nữa khi nó còn tổng hợp từ thông tin nền được lập trình trước trong máy (có thể từ 50, 100, 200,... tình huống cân bằng trắng mẫu của các chuyên gia hay các nhà chuyên nghiệp). Sau những tổng hợp thuật toán phức tạp, nó mới ra một trị số cân bằng trắng tự động tối ưu.
Tôi đã thử qua mấy dòng của Canon, như 5D, 50D, 7D, và cả 30D, 40D. Tôi thường chọn "nhiệt độ màu K" cho cân bằng trắng của mình, trị số được chọn là 4700K. Tôi đã dùng nó trong "mọi trường hợp", từ chụp chân dung trong phòng (đèn flash studio), đến ảnh hội nghị (với đèn trên máy), rồi chụp sản phẩm quảng cáo (với độ chuẩn màu rất cao),... chỉ duy nhất với một tuỳ chọn 4700K.

Do AWB khá đúng trong rất nhiều trường hợp, có thể đúng đến 80%-90% nhu cầu sử dụng thông thường của các nhà nhiếp ảnh nghiệp dư hay chuyên nghiệp. AWB chỉ chừa khoảng 10%-20% cho các nhà chuyên nghiệp để tạo sự riêng biệt, đẳng cấp...

Có vài lần, trong trường hợp phải chụp không đèn, khi chỉ có nguồn sáng duy nhất là "đèn vàng Halogen", tôi dùng đến 2800K-3000K là đẹp. Tôi cũng có thử qua với vài máy Nikon D200, D300, với trị số nhiệt độ màu khoảng ấy, và đều đạt kết quả rất tốt.

Không phải là 5200K như... mặc định của nhà sản xuất.

L.K (st)