Đại hội XIV của Đảng: Dấu ấn chuyển mình ở vùng biên viễn cực Tây của Tổ quốc

Trong hành trình 40 năm sau Đổi mới và hơn 20 năm sau khi chia tách, thành lập tỉnh, Lai Châu đã từng bước trở thành một địa phương có nhiều phát triển rõ nét.

Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của đồng bào các dân tộc, Lai Châu đã, đang và sẽ xây dựng thành công một cơ đồ bền vững nơi phên dậu cực Tây của Tổ quốc.

Chuyển mình ở vùng đất khó

Ngày 10/10/1949, tại Bản Lướt (xã Mường Kim), Ban cán sự Đảng Lai Châu, là tiền thân của Đảng bộ tỉnh hôm nay ra đời. Đến ngày 1/1/2004, tỉnh Lai Châu cũ được chia tách thành hai tỉnh Điện Biên và Lai Châu. Vạn sự khởi đầu nan, khi ấy, khó khăn chồng chất như đồng chí Lò Văn Giàng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy chia sẻ: “Lúc ấy, người dân thì đói nghèo, cán bộ thì vừa thiếu vừa yếu, kết cấu hạ tầng rất hạn chế, đến cả trụ sở làm việc của nhiều đơn vị còn phải đi mượn, đi thuê nhà ở của người dân...”

Trong bối cảnh ấy, Tỉnh ủy Lai Châu luôn xác định rõ những nhiệm vụ quan trọng, đó là xây dựng đội ngũ cán bộ; xóa đói giảm nghèo cho nhân dân; xây dựng kết cấu hạ tầng như lời đồng chí Lò Văn Giàng: “Đảng phải lo được cho dân no cái bụng, sáng cái đầu thì dân mới tin, mới theo. Vì vậy mới nói, có Đảng thì dân ấm, dân no.”

Sau 22 năm nhìn lại, những con số đã phản ánh rõ nét sự chuyển mình của vùng đất Lai Châu. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 16%; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 65 triệu đồng/năm; 100% xã có đường ô tô đến trung tâm; điện, trường, trạm phủ khắp các bản làng.

Nếu xóa đói giảm nghèo là điều kiện để Lai Châu đứng vững, thì xây dựng một mô hình phát triển bền vững là con đường để tỉnh đi xa. Nhận thức này được thể hiện rõ trong các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các nhiệm kỳ, đặc biệt là Đại hội XV, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định mục tiêu phát triển “xanh-nhanh-bền vững.” Sự bền vững ở đây trước hết là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Với độ che phủ rừng của tỉnh trên 54%, rừng không chỉ là tài nguyên, mà là “bức tường xanh” bảo vệ sinh kế và an ninh sinh thái. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã giúp người dân có thu nhập ổn định từ việc giữ rừng, biến bảo vệ rừng thành lợi ích thiết thân.

Trên nền tảng đó, tỉnh từng bước tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng phù hợp với điều kiện địa phương. Nông nghiệp chuyển dần từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Các cây trồng chủ lực như chè, quế, mắc ca, dược liệu, đặc biệt là sâm Lai Châu, được phát triển gắn với chế biến và thị trường. Du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng được định hướng khai thác có kiểm soát, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Lai Châu có bản du lịch Sin Suối Hồ đã được nhận giải thưởng du lịch ASEAN, là điểm đến hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế.Dự án kết nối Lai Châu với cao tốc Nội Bài-Lào Cai đang ngày đêm được thi công gấp rút để Lai Châu có những con đường lớn. Mới đây, dự án Cao tốc CT13 Bảo Hà-Lai Châu đang được xem xét, quy hoạch và tỉnh đang rất quyết tâm để triển khai.

Để phát triển bền vững thì đầu tư cho con người phải là trọng tâm, vì vậy, Lai Châu đang hết sức quan tâm đến sự nghiệp "trồng người." Hệ thống trường lớp ngày càng hoàn thiện, trong đó mô hình trường dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới được xác định là hướng đi chiến lược. Quyết tâm ấy còn được thể hiện qua việc Lai Châu xác định chi 20% ngân sách cho giáo dục. Bên cạnh đó, việc chăm sóc sức khỏe cho nhân dân cũng được tỉnh hết sức quan tâm. Mạng lưới y tế cơ sở được củng cố, bảo hiểm y tế bao phủ rộng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương.

Năm 2025, cùng với cả nước, Lai Châu tiến hành tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cải cách hành chính, chuyển đổi số... nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, tạo môi trường minh bạch, ổn định cho phát triển lâu dài.

Giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới

Lai Châu là tỉnh biên giới với hơn 265km đường biên tiếp giáp nước bạn, do đó giữ vững chủ quyền không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vũ trang mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân.

Cái gốc của việc giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới chính là chăm lo cho đời sống của đồng bào, để bà con bám đất, bám bản, bám biên. Ở đây, mỗi người dân là một chiến sỹ, mỗi tên bản, tên rừng là một tấm bia chủ quyền trường tồn. Bởi vậy, nhiều năm qua, Lai Châu dồn tâm lực vào an dân với việc xóa đói giảm nghèo, làm nhà ở, mở đường, dựng trường, kéo điện, chăm lo y tế, tạo sinh kế cho đồng bào...

Ông Chu Xé Lù ở bản Thu Lũm, xã Thu Lũm chia sẻ: “Là người dân ở xã biên giới, chúng tôi luôn coi việc giữ rừng, giữ đất là nhiệm vụ thiêng liêng"...

Ở Lai Châu, Bộ đội biên phòng là lực lượng đứng đầu, trực tiếp và nòng cốt đồng hành cùng người dân trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Bên cạnh việc tuần tra, kiểm soát đường biên, mốc giới theo nhiệm vụ, các anh còn hóa thân thành thầy giáo, thầy thuốc, thợ cắt tóc, là người cầm tay, chỉ việc, cũng là người đỡ đầu, cứu hộ, trở thành người dân, người con của bản.

Đại tá Lê Công Thành, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh chia sẻ: “Người lính chúng tôi không chỉ “giữ đất” mà còn giữ dân, giữ cho kỳ được sự bình yên nơi biên cương, hữu nghị của Tổ quốc.”

Hơn 20 năm sau ngày tái lập tỉnh, Lai Châu chưa phải là vùng đất giàu có nhưng hình hài về một cơ đồ phát triển bền vững đang dần hiển hiện. Đó là tiếng nói cười vô tư trong sáng, đầy an yên của những đứa trẻ lúc tan trường, có khi cũng là nét mặt vui mừng, hạnh phúc của người nông dân khi được mùa hoặc là con đường rộng lớn mới mở,giúp người dân thuận tiện giao thương...

Với sự đồng lòng, chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân, Lai Châu sẽ còn tạo nhiều dấu ấn hơn nữa trong giai đoạn 2025-2030 với mục tiêu phát triển “xanh-nhanh-bền vững”./.