Thỏa thuận ngừng bắn tại Syria có nguy cơ đổ vỡ ngay sau ký kết

Thỏa thuận ngừng bắn và hội nhập vừa được ký kết giữa chính quyền lâm thời Syria và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ, sau khi giao tranh mới bùng phát tại Đông Bắc Syria chỉ một ngày sau khi văn kiện này được công bố.

Ngày 19/1, quân đội Syria tuyên bố đã giành quyền kiểm soát khu vực Shaddadi và nhà tù giam giữ hàng nghìn nghi phạm là thành viên tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở tỉnh Hasakah (Đông Bắc nước này), sau khi SDF thừa nhận mất quyền kiểm soát tại đây trong bối cảnh giao tranh leo thang.

Theo quân đội Syria, lực lượng chính phủ đã bảo đảm an ninh toàn bộ khu phức hợp nhà tù, đồng thời mở các chiến dịch truy quét nhằm bắt giữ những tù nhân IS bị cho là đã trốn thoát trong lúc hỗn loạn. Lệnh giới nghiêm toàn phần đã được áp đặt tại khu vực Shaddadi.

Trong khi đó, SDF cáo buộc các lực lượng liên kết với Damascus đã tiến hành các cuộc tấn công vào nhà tù, gây thương vong lớn trước khi SDF buộc phải rút lui, đồng thời cảnh báo nguy cơ IS trỗi dậy trở lại nếu tình hình an ninh tiếp tục xấu đi.

Chính quyền lâm thời Syria bác bỏ các cáo buộc trên, cho rằng SDF đang chính trị hóa vấn đề nhà tù và sử dụng các cơ sở giam giữ như một công cụ gây sức ép.

Damascus khẳng định sẵn sàng bảo vệ toàn bộ hệ thống trại giam theo các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời cảnh báo mọi hành vi tạo điều kiện cho các phần tử IS đào thoát sẽ bị coi là mối đe dọa an ninh nghiêm trọng.

Diễn biến trên xảy ra chỉ một ngày sau khi chính quyền lâm thời Syria và SDF ký thỏa thuận toàn diện, bao gồm lệnh ngừng bắn; SDF rút lực lượng về phía Đông sông Euphrates, đồng thời chuyển giao các cơ quan - trong đó có nhà tù và trại giam, cho Chính phủ Syria.

Tuy nhiên, giao tranh mới cho thấy sự mong manh của thỏa thuận và mức độ thiếu tin cậy giữa hai bên, đặc biệt xoay quanh vấn đề xử lý tù nhân IS - vốn được coi là điểm nóng an ninh kéo dài tại khu vực.

Theo SDF, các cuộc đụng độ đã nổ ra xung quanh hai nhà tù giam giữ các phần tử IS tại Đông Bắc Syria. Riêng tại nhà tù al-Aqtan, gần thành phố Raqqa, SDF xác nhận 9 tay súng đã thiệt mạng và 20 người khác bị thương.

Tại Shaddadi, quân đội Syria thừa nhận một số tù nhân IS đã trốn thoát, đồng thời kêu gọi người dân cung cấp thông tin trong bối cảnh các chiến dịch truy lùng vẫn đang tiếp diễn.

Trong ngày 19/1, Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó hai bên nhấn mạnh việc bảo đảm quyền và sự bảo vệ của người Kurd trong khuôn khổ nhà nước Syria, khẳng định tầm quan trọng của việc giữ gìn sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Syria, đồng thời nhất trí tiếp tục hợp tác trong cuộc chiến chống IS.

Trước đó, ông al-Sharaa đã gặp Tư lệnh SDF Mazloum Abdi để thảo luận việc thực thi thỏa thuận, song một nguồn tin người Kurd cho biết các cuộc trao đổi không đạt tiến triển tích cực do bất đồng về cơ chế triển khai.

Cùng ngày, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan kêu gọi các bên thực thi nhanh chóng và đầy đủ thỏa thuận ngừng bắn và hội nhập đã ký.

Ông nhấn mạnh tiến trình hội nhập toàn diện các tay súng người Kurd vào quân đội Syria cần được triển khai ngay lập tức, đồng thời khẳng định một Syria thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ là điều kiện không thể thiếu cho sự ổn định và thịnh vượng của khu vực.

Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cũng cam kết Ankara sẽ tiếp tục ủng hộ Damascus trong cuộc chiến chống khủng bố.

Trong khi đó, Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách đối ngoại Kaja Kallas kêu gọi tất cả các hoạt động quân sự phải chấm dứt ngay lập tức nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang xung đột.

SDF hiện kiểm soát nhiều nhà tù tại Đông Bắc Syria, giam giữ khoảng 9.000 tay súng IS bị bắt sau khi tổ chức khủng bố này lần lượt bị đánh bại tại Iraq năm 2017 và tại Syria năm 2019./.