Biển Đông trong tính toán chiến lược của các nước lớn

VOV.VN – Mỹ và đồng minh nêu bật tầm quan trọng của việc cùng khôi phục trật tự ở Biển Đông trong khi Trung Quốc muốn độc chiếm vùng biển này.

Mỹ và những can dự chiến lược vào Biển Đông

“Quan điểm ‘kẻ mạnh là kẻ đúng’ đã cổ hủ và đi ngược lại với các nguyên tắc mà chúng ta kỳ vọng các quốc gia có trách nhiệm sẽ tuân thủ. Tuy nhiên, các nước Đông Nam Á đang ngày càng phải chịu sự cưỡng ép và dọa nạt thông qua nhiều cách thức, trực tiếp thách thức những nền tảng cơ bản của một trật tự dựa trên luật lệ, rộng mở và tự do. Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Biển Đông là một ví dụ tiêu biểu cho hành vi ứng xử này”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper nói trong bài phát biểu tại Học viện Ngoại giao nhân chuyến thăm Việt Nam tháng 11/2019.

Ngày 20/11/2019, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ – Mark Esper đến thăm Học viện Ngoại giao tại Hà Nội và có bài phát biểu trước hàng nghìn sinh viên, các thầy cô giáo tại trường.

Bộ trưởng Esper không ngần ngại chỉ rõ, thời kỳ hòa bình lâu dài đã tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế ở gần như mọi quốc gia châu Á đang phải nhường chỗ cho một phong cách ứng xử kiểu Trung Quốc, vi phạm quyền chủ quyền của các nước khác.

Theo Bộ trưởng Esper, hành vi ứng xử kiểu cưỡng ép, bắt nạt của Trung Quốc hoàn toàn trái ngược với tầm nhìn của Mỹ về một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở, trong đó tất cả các nước, dù lớn hay nhỏ, đều có thể cùng nhau phát triển thịnh vượng trong hòa bình và ổn định.

Dù tình hình Biển Đông có lúc “nóng”, lúc “dịu” nhưng căng thẳng vẫn luôn hiện hữu. Liên quan tới các nguồn tài nguyên, ngoài vấn đề năng lượng, việc tiếp cận các ngư trường ngày càng trở nên quan trọng và là nguyên nhân của phần lớn các vụ rắc rối giữa Trung Quốc với các nước ven Biển Đông. Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh sức mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc cũng được thể hiện ở Biển Đông. Về lý thuyết, một Biển Đông do Trung Quốc hoàn toàn kiểm soát có thể đóng vai trò là một pháo đài của các lực lượng Trung Quốc, song hiện tại khả năng này vẫn còn rất xa vời. Kịch bản có khả năng nhất trong ngắn hạn là sự ổn định với các giai đoạn căng thẳng và hòa hoãn xen kẽ nhau, tùy thuộc vào phản ứng của các “địch thủ” của Trung Quốc, mà đứng đầu là Mỹ.

Năm 2019, trong bối cảnh căng thẳng tiếp tục dâng cao ở Biển Đông, nhằm kiếm chế tham vọng mở rộng lãnh thổ hung hăng của Trung Quốc ở khu vực này, Hải quân Mỹ đã phái Lực lượng Tuần duyên Mỹ (USCG) tới hỗ trợ. Đây là lần đầu tiên kể từ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, USCG được triển khai để thực hiện một nhiệm vụ như vậy.

Trong chuyến công du tới Philippines hồi tháng 10/2019, Đô đốc Karl Leo Schultz, chỉ huy USCG nêu rõ: “Đối mặt với những hành vi cưỡng ép và đối nghịch của Trung Quốc tại các vùng biển có tranh chấp. Lực lượng Tuần duyên Mỹ thể hiện sự can dự và quan hệ đối tác rõ ràng ở cả cấp chuyên gia và cá nhân”. Động thái này là một phần trong phản ứng liên tục của Nhà Trắng nhằm đáp lại việc Bắc Kinh ngày càng sử dựng nhiều hơn lực lượng bảo vệ bờ biển và các lực lượng bán quân sự để chiếm đóng các thực thể có tranh chấp và các nguồn tài nguyên trên biển.

Trong một động thái thể hiện sự thay đổi lớn, Lầu Năm Góc đã bắt đầu coi lực lượng bán quân sự và các tàu bảo vệ bờ biển của Trung Quốc như những lực lượng vũ trang của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Điều này cũng đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ áp dụng các quy định quân sự nhằm đáp trả quyết liệt các lực lượng bán quân sự và lực lượng bảo vệ bờ biển của Trung Quốc.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper ngày 19/11 cho biết, Mỹ sẽ tiếp tục tiến hành nhiều hoạt động tuần tra ở Biển Đông để gửi thông điệp cứng rắn tới Trung Quốc: “Mỹ phản đối bất kỳ quốc gia nào nỗ lực dùng cách áp bức hoặc hăm dọa gây hại cho các nước khắc để thúc đẩy lợi ích của riêng họ”.

Ông Esper cũng hối thúc các nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông khẳng định các quyền chủ quyền của mình để “chỉnh” Trung Quốc đi “đúng hướng”. “Tín hiệu rõ ràng mà chúng tôi đang muốn gửi đi không phải là chúng tôi muốn đối đầu với bản thân Trung Quốc mà là tất cả chúng ta sẽ ủng hộ luật pháp và các quy tắc quốc tế và rằng chúng tôi nghĩ Trung Quốc cũng nên tôn trọng những điều này”, Bộ trưởng Esper nhấn mạnh.

Theo Hùng Cường, Trần Khánh/VOV.VN

https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/bien-dong-trong-tinh-toan-chien-luoc-cua-cac-nuoc-lon-991791.vov