Công tác xã hội - kết tinh của lòng nhân ái

Chăm sóc người bệnh tâm thần

16 năm gắn bó với Trung tâm Công tác xã hội tỉnh (phường Tân An, tỉnh Tây Ninh), chị Nguyễn Thị Nga (nhân viên chăm sóc các đối tượng tâm thần) mỗi ngày đều đến Trung tâm từ 6 giờ 30 phút và ra về lúc 17 giờ. Công việc dọn vệ sinh, chăm sóc ăn uống, theo dõi bệnh cho các đối tượng tâm thần nữ khiến chị luôn tay.

Khu vực chị làm việc có 114 nữ bệnh nhân tâm thần với nhiều mức độ khác nhau. Có người vẫn trò chuyện, giúp nhân viên đôi việc vặt nhưng cũng có những người bệnh nặng, thường la hét, chửi mắng, thậm chí tấn công nhân viên. “Những chuyện như vậy thì mình làm riết cũng quen, biết cách tránh đi khi họ có ý định tấn công. Chuyện đó là điều đâu ai muốn, vì họ bị bệnh nên mới vậy” - chị Nga chia sẻ.

Mười mấy năm gắn bó, chị Nga thuộc tên, nhớ mặt và biết tính nết, biểu hiện bệnh của từng người trong khu mình quản lý. “Có người khi kích động, họ cần được an ủi, cũng có người phải dọa, có người lại cần không gian yên tĩnh. Tùy vào từng trường hợp mà có cách xoa dịu họ rồi báo cho bác sĩ, không được lơ là” - chị Nga nói.

Hiện Trung tâm chăm sóc 409 đối tượng, trong đó đa số là đối tượng tâm thần, tạo nên áp lực lớn đối với người làm công tác chăm sóc. Để quản lý các đối tượng tâm thần, các nhân viên chăm sóc như chị Nga phải chăm người bệnh như chăm trẻ. Đút ăn, tắm rửa, vệ sinh cá nhân, vỗ về, an ủi và chăm nuôi trong bệnh viện... đều do nhân viên chăm sóc thay phiên nhau thực hiện. “Vì họ không kiểm soát được hành vi nên có nhiều trường hợp không thể tự vệ sinh cá nhân, tất cả đều cần sự hỗ trợ của nhân viên chăm sóc” - chị Nga chia sẻ.

Làm việc tại Trung tâm, chị cũng như các đồng nghiệp khác luôn tâm niệm một điều, tất cả những người mình đang chăm sóc, cuộc đời họ đã quá nhiều bất hạnh, không lý do gì lại giận hờn hay sợ hãi mà rời đi. “Việc tuyển nhân viên chăm sóc tại Trung tâm thực sự không hề dễ. Có người đến làm việc nhưng không bao lâu lại rời đi nên những người còn làm việc Trung tâm hầu hết đều là những người chọn gắn bó và có thâm niên” - Phó Trưởng phòng Y tế, Chăm sóc, Phục hồi sức khỏe Trung tâm Công tác xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân chia sẻ.

Có một điểm chung dễ thấy tại các trung tâm chăm sóc người yếu thế chính là đa phần nhân viên đều có thâm niên bởi đó là công việc đặc biệt, cần sự kiên trì, nhẫn nại, lòng bao dung và tình yêu thương. Có những người vừa đến đã rời đi nhưng cũng có những người vì thương mà ở lại.

Người mẹ thứ 2

Hơn 20 năm gắn bó với Trung tâm Nuôi dạy trẻ khiếm thị (phường Hòa Thành), từ một giáo viên trẻ chưa biết gì về hỗ trợ người khiếm thị, cô Nguyễn Trần Kim Tiến trở thành người mẹ thứ 2 của các em nhỏ khiếm thị đang sống tại Trung tâm. Nhìn cách cô tận tâm hướng dẫn các em từng bài học nhỏ mới thấy hết sự nhẫn nại và tình yêu thương của những người thầy như cô Tiến.

Cô Tiến chia sẻ, ngày lựa chọn học ngành Sư phạm, cô chưa hề nghĩ sẽ gắn bó đời mình với những học trò đặc biệt như vậy, cho tới khi đến Trung tâm, tham gia các lớp tập huấn về chăm sóc, hướng dẫn cho người khiếm thị, cô mới thấy hết những khó khăn, thiệt thòi của trẻ và tự nhủ lòng sẽ ở lại với Trung tâm.

“Có nhiều em lúc mới đến Trung tâm rất khép kín và sợ hãi, hầu như không có kỹ năng gì. Các em không dám đi đứng, cũng không muốn nói cười gì. Khi được các thầy cô ở Trung tâm tiếp cận, an ủi, hướng dẫn thì các em mới dần mở lòng và hòa nhập. Đó chính là niềm vui, là động lực lớn nhất cho chúng tôi” - cô Tiến chia sẻ.

Được hướng dẫn cách định hướng, chăm sóc bản thân một cách cụ thể và chi tiết, các bạn nhỏ sống tại Trung tâm Nuôi dạy trẻ khiếm thị có thể thoải mái đi lại trong Trung tâm mà không cần đến gậy. Thậm chí, các bạn còn có thể tự mình đến trường (cách đó không xa).

“Mỗi ngày, em và các bạn đi bộ tới trường, trưa lại cùng nhau về. Học ở lớp có khi em chưa theo kịp bài thì về Trung tâm, các thầy cô hướng dẫn lại cho em. Em ở Trung tâm đã được các thầy cô quan tâm, dạy bảo nhiều. Hiện tại, ngoài học văn hóa, em còn học nghề làm móc khóa, học đàn và em còn muốn học cả nghề massage nữa” - em Trần Diễm My (ngụ phường Hòa Thành) chia sẻ. My năm nay 16 tuổi và em đã sống tại Trung tâm 11 năm.

Để giúp các em có thể theo đuổi việc học, các giáo viên tại Trung tâm như cô Tiến dành thời gian phụ đạo thêm cho các em, tìm tài liệu để các em tiếp cận, nghiên cứu. Thầy cô còn dịch bài thi của các em từ chữ nổi thành chữ viết bình thường để các giáo viên ở trường có thể đánh giá bài kiểm tra của các em.

“Khi theo đuổi việc học, các em thiệt thòi hơn bè bạn nhiều do thiếu cả về tài liệu lẫn dụng cụ học tập nên chúng tôi phải giúp. Có đồng hành cùng trẻ ở đây, chúng tôi mới thấy các em có rất nhiều nội lực” - cô Tiến chia sẻ.

Ngoài phụ đạo văn hóa, cô cùng các giáo viên tại trường còn dạy các em mọi sinh hoạt đời thường, từ định hướng, di chuyển bằng gậy, chăm sóc bản thân đến đi chợ, nấu ăn, sử dụng tiền mặt, kiểm soát chi tiêu,... và cả học nghề. “Để có thể hiểu được cảm nhận của các em và hướng dẫn các em một cách hiệu quả, chúng tôi từng học tập huấn theo cách tự bịt mắt mình và sinh hoạt như người khiếm thị. Nhờ vậy, mình mới đủ hiểu và cảm thông cùng các em” - cô Tiến nói. Và có lẽ vì vậy mà với những người thầy ở Trung tâm như cô Tiến, mỗi bước tiến nhỏ của học trò đều trở thành niềm hạnh phúc lớn lao.

Chỉ mong được vì người khác

Không chỉ trong các trung tâm bảo trợ hay lớp học dành cho trẻ khuyết tật, tinh thần của công tác xã hội còn hiện diện ở nhiều nơi khác trong đời sống. Có người chọn chăm sóc bệnh nhân tâm thần, có người dạy dỗ những đứa trẻ khiếm thị và cũng có những người kiên trì nhóm lên những bếp ăn thiện nguyện, mang từng bữa cơm sẻ chia với người có hoàn cảnh khó khăn.

“Bếp chay Khai Tâm” là một trong những mô hình như thế. Sau gần 3 năm hoạt động, bếp tổ chức hơn 100 kỳ phục vụ, trao hàng chục ngàn suất ăn miễn phí đến với lao động nghèo, người bán vé số, nhặt ve chai hay những hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống. Mỗi suất ăn tuy đơn giản nhưng lại chứa đựng sự quan tâm và sẻ chia của rất nhiều tấm lòng thiện nguyện.

Đại đức Thích An Nhất - người sáng lập và duy trì bếp ăn, cho biết, mỗi tháng bếp hoạt động 3 lần, phục vụ suất ăn cho người khó khăn tại xã Phước Lý và Mỹ Yên, tỉnh Tây Ninh và một điểm khác tại tỉnh Đồng Tháp. Vào mỗi kỳ phục vụ, từ sáng sớm, các tình nguyện viên đã tập trung chuẩn bị nguyên liệu, nấu và đóng gói từng phần ăn. Mỗi người một việc, tiếng nói cười râm ran khiến buổi sáng cũng rộn ràng hơn. Đến gần 7 giờ, các phần ăn được trao tận tay người cần. Những nụ cười, lời cảm ơn mộc mạc của người nhận chính là niềm động viên lớn nhất đối với những người làm thiện nguyện.

Điều đáng quý là hoạt động của bếp được duy trì nhờ sự chung tay của nhiều người. Có người đóng góp kinh phí, có người mang đến vài kilôgam gạo, mớ rau, thùng mì. Người không có điều kiện vật chất thì góp công, góp sức. Mỗi người một phần nhỏ, cùng nhau chung tay duy trì bếp ăn suốt nhiều năm.

“Toàn bộ kinh phí hoạt động của bếp đều do các nhà hảo tâm đóng góp. Các món phục vụ thay đổi theo từng kỳ như bánh mì, bún, bánh canh,... Bếp có đến khoảng 1.000 tình nguyện viên thay phiên nhau phục vụ. Đến nay, đã trao được hơn 25.000 suất ăn. Với chúng tôi, đó chính là hạnh phúc” - Đại đức Thích An Nhất nói.

Với những tình nguyện viên gắn bó lâu dài, việc tham gia bếp thiện nguyện đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống. Nhiều người tranh thủ ngày nghỉ để đến phụ nấu ăn, chuẩn bị thực phẩm hoặc tham gia phát suất ăn cho bà con. Chị Nguyễn Thị Kim Trang (thành viên bếp ăn) cho biết: “Suốt thời gian đồng hành cùng bếp ăn, tôi cảm thấy mình hạnh phúc hơn. Mỗi người cùng đóng góp công sức, không có gì to tát nhưng vui, tôi cảm giác ngày nghỉ của mình trở nên ý nghĩa hơn”.

Khi nhịp sống hối hả, những người làm công tác xã hội giống như những “ngọn đèn nhỏ” lặng lẽ thắp sáng lòng nhân ái. Có thể công việc ấy nhiều vất vả, đôi khi cả thiệt thòi nhưng chính những con người ấy đã chứng minh rằng, lòng nhân ái vẫn luôn là giá trị bền vững nhất của xã hội./.