Cùng hành động để chấm dứt bệnh lao

Nỗ lực kiểm soát bệnh lao

Trong những năm qua, công tác phòng, chống lao tại Việt Nam nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước thông qua nhiều chủ trương, chính sách, chỉ đạo quyết liệt. Các chương trình hành động được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, từng bước nâng cao hiệu quả phát hiện, điều trị và quản lý bệnh. Tại Tây Ninh, công tác phòng, chống bệnh lao được duy trì thực hiện hiệu quả.

Bác sĩ Chuyên khoa II (BS.CKII) Huỳnh Trần Công Hiền - Phó Giám đốc Sở Y tế, thông tin: “Năm 2025, Bệnh viện (BV) Phổi Long An thu dung 2.172 ca mắc lao nhạy cảm, giảm 9% so với năm 2024 và 85 ca mắc lao kháng thuốc, giảm 11% so với năm 2024. BV Phổi Tây Ninh thu dung 2.185 ca lao nhạy cảm, giảm 18,16% so với năm 2024 và thu dung 70 ca lao kháng thuốc, tăng 29,62% so với năm 2024. Mạng lưới phòng, chống lao được củng cố đến tận cơ sở. 100% trạm y tế thực hiện quản lý bệnh nhân, cấp phát thuốc tận tay, giúp giảm chi phí đi lại và nâng cao tỷ lệ tuân thủ điều trị”.

Một trong những giải pháp trọng tâm được ngành Y tế triển khai hiện nay là đẩy mạnh phát hiện sớm thông qua chiến lược “2X” - kết hợp chụp X-quang và xét nghiệm sinh học phân tử Xpert. Cùng với đó, các đợt khám sàng lọc lưu động được tổ chức rộng khắp, đặc biệt tại các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người mắc bệnh nền, người sống trong khu tập trung đông người hoặc khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao.

Hằng năm, ngành Y tế phối hợp sàng lọc cho hơn 10.000 người tại các trại giam, trung tâm cai nghiện, cơ sở bảo trợ xã hội. Ngoài ra, hàng ngàn người dân tại cộng đồng cũng được tiếp cận các dịch vụ sàng lọc miễn phí thông qua các chương trình phối hợp với các tổ chức trong và ngoài nước. Trong đó, BV Phổi Long An giữ vai trò nòng cốt trong công tác phát hiện, chẩn đoán và điều trị bệnh lao trên địa bàn. Bên cạnh việc ứng dụng các kỹ thuật hiện đại, đơn vị còn tích cực phối hợp các địa phương triển khai hoạt động sàng lọc lưu động, góp phần đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao.

BS.CKII Lê Văn Bảy - Giám đốc BV Phổi Long An, cho biết: “Phát hiện sớm bệnh lao là “chìa khóa” then chốt, quyết định thành công trong điều trị, giảm tỷ lệ tử vong và chặn đứng nguồn lây lan trong cộng đồng. Do đó, ngoài nhiệm vụ thu dung, điều trị, BV tăng cường liên kết với tuyến y tế cơ sở và đẩy mạnh sàng lọc chủ động tại cộng đồng. Nhờ vậy, nhiều ca bệnh được phát hiện kịp thời, hạn chế lây lan và nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh”.

Thực tế điều trị cho thấy, khi được phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ, nhiều bệnh nhân đã hồi phục tốt, sức khỏe từng bước ổn định. Ông Trần Trung Út - bệnh nhân đang điều trị tại BV Phổi Long An, chia sẻ: “Khi phát hiện bệnh, tôi lo nhất là ảnh hưởng đến công việc nhưng được BS hướng dẫn tận tình, tôi hiểu rằng chỉ cần tuân thủ điều trị đúng phác đồ thì bệnh có thể chữa khỏi. Tôi luôn uống thuốc đúng giờ, tái khám đầy đủ và hiện sức khỏe đã cải thiện rõ rệt”.

Tại Trung tâm Y tế khu vực Đức Hòa - địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, số lượng bệnh nhân lao thu dung điều trị hằng năm lên đến hơn 500 ca. BS.CKI Phạm Thị Ngọc Hà - Trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật, HIV/AIDS, Trung tâm Y tế khu vực Đức Hòa, chia sẻ: “Việc đặt máy xét nghiệm Xpert ngay tại cơ sở từ năm 2020 giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, phát hiện sớm và kịp thời đưa bệnh nhân vào điều trị. Bên cạnh đó, công tác quản lý bệnh nhân được thực hiện chặt chẽ. Sau khi điều trị tại tuyến trên, bệnh nhân được chuyển về trạm y tế địa phương để theo dõi, hướng dẫn dùng thuốc, kiểm soát tác dụng phụ và nhắc lịch tái khám. Đồng thời, những người tiếp xúc gần cũng được lập danh sách để sàng lọc và điều trị dự phòng khi cần thiết”.

VÌ một Việt Nam không còn bệnh lao

Dù đạt nhiều kết quả tích cực nhưng công tác phòng, chống lao vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Trước hết là tâm lý kỳ thị. Người bệnh còn e ngại, giấu bệnh do sợ bị xa lánh, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống. Điều này khiến nguồn lây không được kiểm soát kịp thời. Bên cạnh đó, sự di biến động dân cư tại các khu công nghiệp, khu vực biên giới khiến việc quản lý và theo dõi điều trị gặp nhiều trở ngại.

Nhiều bệnh nhân tự ý bỏ điều trị hoặc chuyển nơi ở, làm tăng nguy cơ lao kháng thuốc. Nguồn lực tài chính cũng là thách thức khi các nguồn viện trợ quốc tế dần bị cắt giảm, trong khi nhu cầu xét nghiệm, điều trị kỹ thuật cao ngày càng tăng. Ngoài ra, biến động nhân lực tại tuyến cơ sở cũng ảnh hưởng đến việc duy trì hiệu quả các hoạt động chương trình.

Trước thực tế đó, ngành Y tế tỉnh Tây Ninh đang triển khai nhiều giải pháp mang tính chiến lược. Trong đó, chú trọng việc gắn phát hiện bệnh lao với khám sức khỏe định kỳ cho người dân, theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân được khám, sàng lọc miễn phí ít nhất 1lần mỗi năm.

Theo BS.CKII Huỳnh Trần Công Hiền, từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế (Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân”) gắn với sàng lọc phát hiện bệnh lao. Đến năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.

Song song đó là mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế, phấn đấu 100% bệnh nhân lao có thẻ bảo hiểm y tế; tăng cường hỗ trợ dinh dưỡng cho bệnh nhân lao kháng thuốc có hoàn cảnh khó khăn. Đặc biệt, việc mở rộng điều trị lao tiềm ẩn cho người tiếp xúc gần được xem là giải pháp căn cơ nhằm “cắt đứt” chuỗi lây truyền trong tương lai.

Chấm dứt bệnh lao không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động khám sức khỏe định kỳ, đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ và tuân thủ điều trị nếu mắc bệnh. Đồng thời, cộng đồng cần xóa bỏ kỳ thị, đồng hành và hỗ trợ người bệnh, giúp họ yên tâm điều trị, sớm trở lại cuộc sống bình thường./.