Đào tạo nghề - Cần nâng chất từ cơ sở

“Điểm cộng” cho bộ đội xuất ngũ

Trung tâm Đào tạo TPA (Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Giáo dục TPA, phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh) là một trong các cơ sở đào tạo nghề ẩm thực như: nấu ăn, làm bánh Á - Âu, bánh kem hiện đại và pha chế đồ uống (Bartender, Barista), nghiệp vụ quản lý nhà hàng - khách sạn,… Từ khi thành lập (năm 2016), Trung tâm đào tạo hơn 5.000 học viên tại tỉnh Tây Ninh và các vùng lân cận. Sau khi hoàn thành khóa học, các học viên đều được giới thiệu việc làm tại các doanh nghiệp (DN) và có việc làm ổn định, trong đó có nhóm bộ đội xuất ngũ.

Bà Trương Ngọc Thanh Trúc - Giám đốc Trung tâm Đào tạo TPA, cho biết: “Nhận thức về học nghề của các bậc phụ huynh đã có sự chuyển biến tích cực, họ định hướng con em mình học nghề là con đường lập nghiệp bền vững gắn với việc làm và thu nhập ổn định”.

Em Nguyễn Quốc Bảo (21 tuổi, ngụ phường Long Hoa) là một ví dụ. Tháng 01/2025, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương, nhờ sự động viên của gia đình, Bảo đăng ký học nghề nấu ăn tại Trung tâm Đào tạo TPA. Với thẻ học nghề trên tay, Bảo không còn lo lắng về chi phí vì được hỗ trợ hoàn toàn trong 12 tháng. “Khi còn trong quân ngũ, tôi được làm quen với bếp và học nấu các món ăn. Vì vậy, khi xuất ngũ, tôi đăng ký học chuyên nghiệp hơn. Sắp tới, tôi sẽ học thêm các lớp nâng cao để theo đuổi nghề bếp chuyên nghiệp” - Bảo chia sẻ.

Theo bà Trương Ngọc Thanh Trúc, hằng năm, số lượng bộ đội xuất ngũ học tại Trung tâm khoảng 20-30 học viên. Tuy nhiên, nhu cầu của DN hiện nay vẫn rất lớn, nguồn cung nhân lực vẫn chưa đủ. Do đó, mục tiêu của trung tâm là tiếp tục vận động và truyền thông tốt hơn để các em nắm bắt chính sách, mạnh dạn dùng thẻ học nghề của mình để có một nghề ổn định hoặc khởi nghiệp sau 2 năm thực hiện nghĩa vụ quân sự. Sau khi hoàn thành khóa học, Trung tâm còn kết nối, giới thiệu việc làm cho các học viên với các DN có nhu cầu tuyển dụng lớn như: Sun World Bà Đen, khách sạn Melia, khách sạn Sunrise, các nhà hàng, tiệm bánh trên toàn tỉnh.

“Học viên là bộ đội xuất ngũ luôn được các DN ưu tiên tuyển dụng vì sau 2 năm trong quân ngũ, các em có tính kỷ luật rất cao. Đây là “điểm cộng” khi các em hòa nhập vào môi trường tổ chức của DN” - bà Trương Ngọc Thanh Trúc cho biết thêm.

Chú trọng “đào tạo kép”

Hiện lĩnh vực đào tạo nghề tại Tây Ninh đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng “đào tạo kép”, mô hình này hướng đến sự kết hợp giữa học lý thuyết tại trường và thực hành tại DN. Đơn cử, Công ty TNHH MTV Kim Như FnB (phường Tân Ninh) đang “vừa sản xuất, vừa đào tạo” hơn 10 nhân lực lao động trẻ. Ngoài việc “cầm tay chỉ việc”, DN còn tăng cường kết nối với các chuyên gia, giảng viên để đào tạo bài bản hơn.

Chị Văn Thị Thương Hoài (18 tuổi, ngụ xã Tân Biên) cho biết, sau 2 năm được học nghề làm bánh tại Công ty Kim Như FnB, giờ đây công việc làm bánh không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn là cơ hội để học hỏi và nâng cao kỹ năng thực tế.

Hay anh Nguyễn Quốc Thiều (25 tuổi, ngụ phường Ninh Thạnh), thay vì thi vào các trường đại học, anh ghi danh vào Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn (TP.Hồ Chí Minh), học chuyên ngành kỹ thuật chế biến món ăn, làm bánh Á - Âu. Sau hơn 18 tháng học và thực hành tại một nhà hàng, Thiều trở về Tây Ninh và đầu quân vào Công ty TNHH MTV Kim Như FnB trong vai trò thiết kế bánh. “Tôi chọn gắn bó với tiệm bánh này vì môi trường làm việc hòa đồng, cho phép tôi thỏa sức sáng tạo với các dòng bánh bông lan, bánh kem và tham gia tổ chức các buổi tiệc chuyên nghiệp” - Thiều bày tỏ.

Tuy nhiên, so với thực trạng hiện nay, các DN cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức, đó là đang đối mặt với thực trạng thiếu hụt lao động có tay nghề sẵn. Bà Huỳnh Kim Như - Giám đốc Công ty TNHH MTV Kim Như FnB, chia sẻ, việc đào tạo một nhân sự từ “tờ giấy trắng” lên thợ lành nghề đòi hỏi nhiều chi phí và tốn thời gian. Để lao động gắn bó lâu dài, DN áp dụng chính sách thăng tiến sau 1-2 năm làm việc, đồng thời tạo điều kiện cho nhân viên đi học thêm các khóa nâng cao tay nghề phù hợp với năng lực.

Mặt khác, nhận thức về học nghề đối với nhiều người vẫn chưa có sự chuyển biến tích cực, bị xem là lựa chọn “thứ yếu”, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến tỷ lệ tuyển sinh tại các trường nghề, trung tâm hay cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Hiện tỉnh xây dựng cơ chế để DN không chỉ là bên sử dụng lao động mà còn tham gia vào khâu thiết kế chương trình và đánh giá chất lượng đầu ra. Đây là giải pháp đột phá giúp học sinh, sinh viên được tiếp cận công nghệ mới tại DN, đáp ứng nhu cầu lao động có tay nghề, đặc biệt là lao động có tay nghề, kỹ thuật cao.

“Cần thêm những "nhịp cầu" chính sách, cơ chế hỗ trợ thiết thực, trong đó trọng tâm là việc tạo điều kiện thuận lợi để DN nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đầu tư công nghệ, đồng thời tăng cường kết nối cung - cầu lao động thông qua các cơ sở, trung tâm đào tạo nghề, không chỉ đào tạo nghề mà còn cần có kỹ năng mềm  cơ bản cho người lao động, có vậy mới đáp ứng cung ứng nguồn nhân lực đã qua đào tạo hiện nay” - bà Huỳnh Kim Như đề xuất.

Thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn tỉnh có 21 cơ sở GDNN, tập trung đào tạo các ngành như: công nghệ ô tô, điện công nghiệp, cắt gọt kim loại, kỹ thuật máy lạnh, văn phòng, ngôn ngữ và đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Riêng Trường Cao đẳng Nghề Tây Ninh đang tiên phong triển khai phong trào Bình dân học vụ số và ứng dụng AI (trí tuệ nhân tạo) trong giảng dạy giai đoạn 2025-2026. Đến tháng 12/2025, các cơ sở GDNN đã tuyển sinh đào tạo 30.609/30.132, đạt 101,58% kế hoạch. Sau đào tạo, có hơn 90% học sinh, sinh viên được giới thiệu có việc làm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 76,39%./.