Tăng huyết áp, đái tháo đường: Phát hiện sớm để sống khỏe

Gánh nặng bệnh không lây nhiễm gia tăng

Bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, ĐTĐ, tim mạch,... hiện là nguyên nhân chính gây tử vong và tàn tật trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Theo các thống kê y tế, nhóm bệnh này chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong tại nước ta. Trong đó, tăng huyết áp, ĐTĐ là bệnh phổ biến, thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan, chỉ phát hiện khi đã có biến chứng.

Đến cuối tháng 12/2025, trên toàn tỉnh, có 173.337 người mắc bệnh tăng huyết áp được phát hiện và 172.857 người mắc bệnh tăng huyết áp được quản lý điều trị; 72.045 người mắc bệnh ĐTĐ được phát hiện và 71.324 người mắc bệnh ĐTĐ được quản lý điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.

Trong năm 2025, toàn tỉnh có 32,56% người trưởng thành được đo huyết áp 1 lần/năm để phát hiện sớm tăng huyết áp và 29,68% người từ 40 tuổi trở lên được sàng lọc bằng phiếu đánh giá nguy cơ 1 lần/năm để phát hiện sớm ĐTĐ. Những con số này cho thấy nhu cầu quản lý, chăm sóc sức khỏe cộng đồng ngày càng lớn, đồng thời phản ánh nỗ lực của ngành Y tế trong việc chủ động phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Ông Nguyễn Văn Năm (ngụ xã Vàm Cỏ) chia sẻ: “Tôi không nghĩ mình bị huyết áp cao cho tới khi đi khám và được đo huyết áp tại trạm y tế xã. Vì không có triệu chứng rõ rệt nên trước đây tôi chủ quan trong việc kiểm tra sức khỏe định kỳ”. Trường hợp của ông Năm cũng là thực tế chung của nhiều người dân khi chỉ phát hiện bệnh qua các đợt khám sàng lọc hoặc cơ thể đã có dấu hiệu bất thường.

Không chỉ gây gánh nặng chi phí điều trị, tăng huyết áp và ĐTĐ còn đe dọa nghiêm trọng chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt, đặc biệt với người cao tuổi, người ít vận động, thừa cân, ăn uống không điều độ hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Phòng bệnh từ xa, từ sớm

Trước thực trạng trên, ngành Y tế ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh không lây nhiễm, tập trung đầu tư nguồn lực và nhân sự cho tuyến y tế cơ sở, nhất là các trạm y tế xã, phường. Các đơn vị triển khai sàng lọc tăng huyết áp và ĐTĐ ngay tại địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế sớm và thường xuyên. Việc đưa hoạt động quản lý bệnh mạn tính về gần dân không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn giảm tải cho bệnh viện tuyến trên; đồng thời, nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài.

Theo bác sĩ Trần Huỳnh Đức - Khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, phát hiện sớm là yếu tố then chốt để giảm tối đa biến chứng. Người dân nên đo huyết áp và xét nghiệm đường huyết định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, nhất là nhóm có nguy cơ cao như người trên 40 tuổi, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Bên cạnh công tác chuyên môn, ngành Y tế tỉnh còn đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe, vận động người dân thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh như ăn giảm muối, giảm đường, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ; không hút thuốc lá, hạn chế sử dụng rượu, bia; tăng cường vận động thể lực. Các buổi tuyên truyền, tư vấn sức khỏe được tổ chức tại khu dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp; hướng dẫn người dân tự theo dõi các chỉ số sức khỏe tại nhà.

Một trong những điểm nhấn là triển khai mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến cơ sở, mô hình Câu lạc bộ tăng huyết áp và ĐTĐ. Theo đó, người bệnh được theo dõi định kỳ, cấp thuốc, tư vấn chế độ dinh dưỡng, chia sẻ kinh nghiệm, vận động ngay tại nơi cư trú. Mô hình này giúp tăng tính tuân thủ điều trị, phát hiện sớm biến chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, tăng huyết áp và ĐTĐ thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, diễn biến âm thầm, vì vậy kiểm tra sức khỏe định kỳ là vô cùng quan trọng. Khi được phát hiện sớm, cả hai bệnh đều có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng hợp lý và điều trị y tế kịp thời.

Bác sĩ Trần Huỳnh Đức nhấn mạnh: “Lối sống lành mạnh và khám sàng lọc định kỳ là chìa khóa phòng bệnh hiệu quả. Người dân nên tạo thói quen kiểm tra huyết áp và đường huyết thường xuyên để chủ động kiểm soát sức khỏe của mình”.

Đối phó với bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp và ĐTĐ đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống y tế lẫn sự tham gia tích cực của mỗi người dân. Ngành Y tế tỉnh đã nỗ lực làm tốt công tác sàng lọc sớm, quản lý điều trị tại cơ sở và truyền thông giáo dục sức khỏe. Tuy nhiên, nhận thức và thói quen của mỗi cá nhân vẫn là yếu tố quyết định thành công trong phòng bệnh.

Người dân hãy coi việc theo dõi sức khỏe cá nhân là ưu tiên, hãy kiểm tra huyết áp và ghi nhớ số đo huyết áp như nhớ số tuổi của mình; xét nghiệm đường máu định kỳ, điều chỉnh thói quen ăn uống và vận động hợp lý. Những hành động nhỏ nhưng bền bỉ hôm nay chính là cách bảo vệ bản thân và gia đình khỏi “kẻ giết người thầm lặng” - tăng huyết áp và ĐTĐ./.