Hạ tầng thủy lợi góp phần phát triển kinh tế vùng biên

Thoát cảnh thiếu nước tưới vào mùa khô

Nhiều năm qua, tình trạng thiếu nước trong mùa khô khiến nông dân canh tác nông nghiệp tại các xã khu vực giáp biên giới như Hòa Hội, Long Thuận, Long Chữ gặp không ít khó khăn vì địa hình cao, hạ tầng thủy lợi chưa vươn tới. Trước thực trạng trên, tỉnh đầu tư các trạm bơm công suất lớn, lấy nước từ những dòng kênh, rạch bắt nguồn từ sông Vàm Cỏ Đông để cung cấp nước tưới tự chảy cho hàng ngàn hécta đất sản xuất nông nghiệp.

Một trong những dự án trọng điểm là Trạm bơm Tân Long với tổng vốn đầu tư hơn 218 tỉ đồng. Dự án được khởi công từ cuối năm 2023, hiện đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, phục vụ tưới tiêu cho hơn 730ha đất nông nghiệp cho xã biên giới Hòa Hội.

Nông dân Lê Hồng Phúc (ngụ xã Hòa Hội) chia sẻ, trước đây, khi chưa có Trạm bơm Tân Long, người dân phải khoan giếng vừa để lấy nước phục vụ sinh hoạt, vừa để canh tác nông nghiệp. Tuy nhiên, vào các tháng cao điểm mùa khô hằng năm, mực nước ngầm xuống thấp, nhiều giếng khoan bị hụt nước, buộc người dân trên địa bàn phải đào sâu xuống bên dưới mặt đất từ 2-3m để đặt máy mới bơm được nước.

Theo ông Đỗ Văn Sanh (ngụ xã Hòa Hội), việc đưa Trạm bơm Tân Long vào hoạt động sẽ giúp đời sống của người dân trong ấp được cải thiện hơn rất nhiều, sản xuất nông nghiệp không còn phải “trông trời mưa” nữa. Bên cạnh đó, việc vận hành trạm bơm cũng sẽ giúp bổ sung một lượng nước ngầm đáng kể, hạn chế tình trạng hụt mạch nước ngầm vào cao điểm mùa khô, bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt của người dân địa phương.

Ông Nguyễn Khắc Sinh canh tác 7ha tre lấy măng tại khu vực giáp biên giới, cho biết, trước đây vào mùa nắng, để đủ nước, mỗi ngày, ông phải vận hành liên tục 3 mô tơ để bơm nước từ giếng khoan, tốn nhiều tiền điện nhưng có lúc vẫn không đủ nước tưới. Tuy nhiên, từ khi có tuyến kênh thủy lợi nối từ trạm bơm, nước đã tự chảy về tận vườn, bảo đảm lượng nước tưới dồi dào, giúp gia đình ông tiết kiệm đáng kể chi phí sản xuất.

Việc đưa vào vận hành khai thác Dự án thủy lợi Trạm bơm Tân Long cùng với 2 trạm bơm: Hòa Thạnh 1 và Hòa Thạnh 2 đã góp phần đáp ứng nhu cầu nước tưới cho hơn 2.000ha đất nông nghiệp ven biên giới của xã. Đây cũng là điều kiện để nông dân địa phương mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân khu vực giáp biên.

Đưa nước vượt sông về vùng biên giới

Khởi công từ năm 2018, Dự án thủy lợi tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông có tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 hơn 1.200 tỉ đồng, bao gồm tuyến kênh chính dài gần 17km, trong đó có đoạn vượt sông Vàm Cỏ Đông dài 2,4km bằng hệ thống ống thép đường kính 2,4m dẫn nước với lưu lượng thiết kế 14,81m³/giây, thông qua hệ thống kênh cấp 1 có chiều dài trên 101km. Dự án đã dẫn nước từ hồ Dầu Tiếng vượt sông Vàm Cỏ Đông, tưới cho gần 17.000ha đất nông nghiệp, đồng thời cung cấp nước cho sản xuất công nghiệp, sinh hoạt và chăn nuôi với lưu lượng 1m³/giây.

Sau 5 năm thi công, giai đoạn 1 của dự án được cơ bản hoàn thành vào cuối năm 2022, mở ra bước ngoặt quan trọng cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và đời sống dân sinh tại các xã biên giới của tỉnh. Chủ tịch UBND xã Ninh Điền Đỗ Thành Trung nhận định: “Việc bảo đảm nước tưới ổn định đã góp phần thay đổi cơ cấu cây trồng, mở ra cơ hội phát triển cho vùng đất biên giới trước kia vốn khô cằn, sản xuất kém hiệu quả”.

Ông Danh Kun - nông dân ngụ ấp Thành Tây, xã Ninh Điền, có đất canh tác gần tuyến kênh dẫn nước thuộc dự án Tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông, cho biết trước đây, người dân chủ yếu canh tác rau màu vào mùa mưa; các tháng mùa khô, nông dân thường chuyển sang một số cây trồng chịu hạn tốt như mì, mía… với nguồn nước tưới chủ yếu là nước ngầm từ các giếng khoan. Tuy nhiên, đến các tháng cao điểm mùa khô từ sau Tết Nguyên đán đến tháng 4 Âm lịch hằng năm, nguồn nước ngầm trong khu vực này không đủ đáp ứng nên cây trồng chậm phát triển, năng suất và sản lượng điều không đạt như kỳ vọng. Kể từ khi hệ thống kênh dẫn nước của Dự án tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông chính thức vận hành, người dân không còn bận tâm đến chuyện nước tưới vì chỉ cần đặt ống dẫn là nước chảy về tận ruộng, việc trồng trọt dễ dàng hơn nhiều. Nhờ đó, người dân có thể trồng thêm hoa màu, cây ăn trái, tăng thu nhập rõ rệt.

Bảo đảm an ninh nguồn nước và phát triển bền vững

Tây Ninh hiện sở hữu một trong những hệ thống thủy lợi quy mô và đồng bộ khu vực Đông Nam Bộ. Trong đó, tỉnh đang quản lý 4 hồ chứa nước lớn, 10 trạm bơm điện, 1.759 tuyến kênh tưới (tỷ lệ kiên cố hóa đạt hơn 69%), 365 tuyến kênh tiêu và 24 tuyến đê bao, phục vụ gần 150.000ha đất canh tác mỗi năm. Trong đó, 95% diện tích được tưới bằng phương pháp tự chảy, giúp tiết kiệm chi phí bơm, giảm phụ thuộc vào điện năng và bảo đảm dòng nước ổn định quanh năm.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2020-2025, tổng vốn đầu tư cho lĩnh vực thủy lợi hơn 1.357 tỉ đồng, triển khai 173 công trình. Cụ thể, có 29 công trình lớn từ vốn đầu tư công (1.203 tỉ đồng) và 144 hạng mục công trình nhỏ từ nguồn công ích và vốn sự nghiệp (154 tỉ đồng). Đáng chú ý, ngành đã hoàn thành kiên cố hóa 65km kênh, nạo vét 132km kênh, bảo đảm tưới cho 28.500ha, tiêu thoát nước cho 17.800ha, góp phần giảm úng, chuyển đổi cây trồng hiệu quả cho khoảng 6.300ha.

Đến nay, tổng chiều dài kênh kiên cố hóa đạt 1.206km. Tuy nhiên, nhiều tuyến kênh đất đã xuống cấp, rò rỉ gây thất thoát nước, cần tiếp tục được đầu tư cải tạo, nâng cấp. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục định hướng phát triển hệ thống thủy lợi với kế hoạch triển khai 25 dự án mới, tổng kinh phí dự kiến hơn 1.553 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương hỗ trợ 630 tỉ đồng, ngân sách địa phương 517 tỉ đồng và nguồn vốn ODA khoảng 406 tỉ đồng./.