Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và dịch vụ giá trị cao

Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành kinh tế mang tính quyết định, được đánh dấu bằng sự chuyển dịch cơ cấu từ sản xuất quy mô lớn sang sản xuất giá trị cao hơn và các dịch vụ ngày càng hoàn hảo.

Đó là đánh giá của nhà kinh tế trưởng Shan Saeed thuộc Tập đoàn công nghiệp-bất động sản IQI Juwai (Malaysia) khi đề cập đến nền kinh tế của quốc gia Đông Nam Á này.

Viện dẫn tốc độ tăng trưởng GDP thực tế hằng năm của Việt Nam duy trì ổn định ở mức 7-8%, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt trên 355-380 tỷ USD và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) bình quân 35-40 tỷ USD/năm, chuyên gia Shan Saeed khẳng định Việt Nam đã củng cố vị thế là một trong những nền kinh tế tăng trưởng bền vững và hấp dẫn đầu tư hàng đầu ASEAN.

Theo ông Shan Saeed, yếu tố ngày càng tạo nên sự khác biệt của Việt Nam không còn nằm ở việc mở rộng năng lực sản xuất, mà ở quá trình nâng cấp cấu trúc. Sản xuất công nghệ cao, bao gồm điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác và linh kiện tiên tiến, hiện chiếm hơn 30% tổng sản lượng ngành chế biến, chế tạo.

Riêng kim ngạch xuất khẩu điện tử đã vượt mốc 120 tỷ USD, đưa Việt Nam vượt lên trước một số quốc gia trong khu vực, trong đó có Thái Lan, ở các phân khúc điện tử trọng điểm, đồng thời từng bước thu hẹp khoảng cách về mức độ chuyên sâu với Malaysia, một trong những nước có năng lực cao về sản xuất công nghệ của ASEAN.

Việc Việt Nam nhanh chóng hội nhập vào chuỗi cung ứng xe điện và sản xuất tiên tiến tiếp tục củng cố lợi thế cạnh tranh so với Indonesia, quốc gia mà sản xuất gắn với hàng hóa cơ bản vẫn chiếm ưu thế.

Cùng với đó, các dịch vụ giá trị cao đang phát triển nhanh chóng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang mô hình kinh tế đa động lực. Khu vực dịch vụ hiện đóng góp khoảng 42% GDP, phản ánh vai trò ngày càng tăng song hành với sản xuất.

Việt Nam có hơn 1 triệu chuyên gia công nghệ thông tin, trong bối cảnh lĩnh vực công nghệ thông tin và dịch vụ số duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số hằng năm và ngày càng thể hiện quỹ đạo phát triển dựa trên dịch vụ tương tự Philippines.

Giá trị gia tăng của ngành logistics tiếp tục được cải thiện, nhờ đầu tư bền vững vào hệ thống cảng biển nước sâu, đường cao tốc và các hành lang công nghiệp, qua đó định vị Việt Nam như một trung tâm điều phối chuỗi cung ứng khu vực, thay vì chỉ là cơ sở lắp ráp.

Các dịch vụ tài chính, công nghệ tài chính và tài trợ thương mại xuyên biên giới cũng phát triển mạnh khi thị trường vốn ngày càng phát triển sâu rộng và khuôn khổ pháp lý từng bước hoàn thiện.

Tuy nhiên, chuyên gia Shan Saeed cũng lưu ý quá trình chuyển dịch tạo ra giá trị cao hơn sẽ không tránh khỏi những rủi ro trong khâu triển khai. Để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư phát triển nguồn nhân lực tay nghề cao, nâng cao độ tin cậy của lưới điện phục vụ sản xuất tiên tiến, đồng thời triển khai các cải cách quy định theo lộ trình hợp lý nhằm tránh phát sinh điểm nghẽn khi nền kinh tế tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo ông, việc quản lý hiệu quả những hạn chế này có ý nghĩa then chốt trong việc duy trì năng lực cạnh tranh và tránh các trở ngại trong tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế thu nhập trung bình.

Ông Shan Saeed cho rằng định hướng chiến lược của Việt Nam cần tập trung vào chương trình “nâng cao biên lợi nhuận” một cách chủ đích, kết hợp các ưu đãi có trọng tâm cho hoạt động nghiên cứu và thiết kế, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đẩy nhanh số hóa thủ tục hải quan và logistics, đồng thời tập trung thu hút các trung tâm năng lực toàn cầu trong lĩnh vực phần mềm, an ninh mạng và hoạt động tài chính.

Việc thực thi chiến lược này với sự nhất quán về chính sách và kỷ luật thể chế sẽ giúp Việt Nam chuyển mình từ “nhà máy của ASEAN” thành trung tâm chỉ huy về sản xuất và dịch vụ giá trị cao, không chỉ nắm giữ thị phần xuất khẩu mà còn gia tăng sức mạnh định giá, khả năng chống chịu của nền kinh tế và nền tảng thịnh vượng dài hạn./.