Quan hệ Mỹ-Iran: Các bên kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ leo thang căng thẳng

Ngày 15/01, Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép đối với Iran thông qua các biện pháp trừng phạt mới, trong khi Tổng thống Donald Trump cho biết Washington đang theo dõi sát diễn biến tình hình trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tiếp theo nào.

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia và Liên hợp quốc (LHQ) kêu gọi các bên kiềm chế, tránh những hành động có thể làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) đã áp đặt trừng phạt đối với thêm 13 thực thể và 11 cá nhân bị cho là có liên quan tới Iran.

Danh sách này bao gồm các cá nhân mang quốc tịch Iran, trong đó có những người bị cáo buộc có liên hệ với lực lượng chấp pháp, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và lĩnh vực năng lượng.

Các thực thể bị nhắm tới gồm một nhà tù tại tỉnh Alborz của Iran và một số công ty có trụ sở tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Theo quy định của Mỹ, tài sản của các cá nhân và tổ chức trong danh sách trừng phạt bị phong tỏa, còn công dân Mỹ bị cấm tiến hành giao dịch với các đối tượng này.

Cùng ngày, Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump vẫn để ngỏ “mọi lựa chọn” trong cách tiếp cận đối với Iran. Phát biểu họp báo, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết chính quyền Mỹ đang theo dõi sát diễn biến và đã chuyển thông điệp cảnh báo tới Tehran về những hậu quả nghiêm trọng nếu tình trạng bạo lực tiếp diễn.

Theo phóng viên TTXVN tại New York, các cố vấn quân sự Mỹ đã tham vấn Tổng thống Trump rằng một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran khó có khả năng dẫn tới sự sụp đổ của chính quyền nước này, trong khi lại tiềm ẩn nguy cơ làm lan rộng xung đột trong khu vực.

Trước mắt, Nhà Trắng sẽ tiếp tục quan sát cách Iran xử lý tình hình biểu tình trong nước trước khi đưa ra quyết định cuối cùng liên quan tới các kịch bản hành động.

Ngoài ra, các cố vấn quân sự cũng cho rằng việc điều chỉnh hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông, nếu có, không chỉ nhằm phục vụ các phương án tác chiến mà còn để bảo đảm an toàn cho các căn cứ và lực lượng Mỹ cũng như các đồng minh trong khu vực.

Theo đánh giá của giới chức Mỹ và một số đối tác Trung Đông, ngay cả các phương án can dự hạn chế cũng khó có thể tạo ra những thay đổi lâu dài đối với cục diện nội bộ tại Iran.

Tại Liên hợp quốc, Đại sứ Mỹ Mike Waltz tuyên bố Washington đang cân nhắc các biện pháp nhằm ngăn chặn bạo lực tại Iran. Đáp lại, Phó Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Gholamhossein Darzi khẳng định dù Tehran không tìm kiếm leo thang hay đối đầu nhưng sẽ có phản ứng phù hợp với luật pháp quốc tế nếu bị tấn công.

Trong khi đó, Đại sứ Nga tại Liên hợp quốc Vassily Nebenzia kêu gọi Mỹ chấm dứt các hành động có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng, đồng thời nhấn mạnh rằng cần tôn trọng chủ quyền quốc gia và tránh lặp lại những kịch bản đối đầu quân sự trong khu vực.

Một số nước khác cũng lên tiếng bày tỏ quan ngại trước những dấu hiệu leo thang căng thẳng liên quan tình hình tại Iran. Cụ thể, Iraq tái khẳng định lập trường không cho phép lãnh thổ, không phận hay vùng biển của nước này bị sử dụng cho các hoạt động quân sự chống lại bất kỳ quốc gia nào khác. Baghdad kêu gọi các bên kiềm chế và ưu tiên đối thoại.

Liên hợp quốc và nhiều quốc gia cũng kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm tránh nguy cơ bất ổn lan rộng trong khu vực. Trong khi đó, Đức khuyến cáo các hãng hàng không tránh không phận Iran đến ngày 10/2 do lo ngại rủi ro an ninh gia tăng.

Iran chứng kiến làn sóng biểu tình tại nhiều thành phố từ cuối tháng 12.

Chính quyền nước này cho biết sẵn sàng xem xét các biện pháp giải quyết khó khăn về kinh tế, song cũng cảnh báo sẽ không dung thứ cho bạo lực và phá hoại. Iran bác bỏ cáo buộc cho rằng tình hình bất ổn xuất phát từ sự can thiệp của bên ngoài./.