Trầm cảm sau sinh cần được phát hiện sớm

Với phụ nữ, được làm mẹ, được bên cạnh chăm sóc đứa con vừa chào đời là điều vô cùng hạnh phúc. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận được những điều may mắn đó.

Sau hơn 1 tháng sinh con, chị H.T.A.T. được người thân đưa đến Bệnh viện Tâm thần Tây Ninh trong tình trạng lo lắng, mất tập trung. Chị có những cảm xúc bất chợt và những suy nghĩ tiêu cực. Theo chia sẻ từ người nhà, đây là lần sinh thứ 2 của chị A.T. Trong lần sinh đầu, chị hoàn toàn khỏe mạnh. Từ trước đến nay, chị cũng chưa từng gặp các vấn đề rối loạn tâm thần.

Qua trò chuyện với chị A.T. kết hợp kỹ năng chuyên môn, chị được các chuyên viên tâm lý (CVTL) của bệnh viện xác định mắc chứng trầm cảm và cần phải được điều trị để tránh xảy ra điều đáng tiếc cho cả mẹ và bé.

Trầm cảm sau sinh là một rối loạn tâm thần. Khoảng 10-15% xảy ra ở 3 tháng đầu sau khi sinh em bé. Tình trạng này cũng có thể xảy ra trễ hơn, chiếm khoảng 15-25%. Trầm cảm xảy ra ở bất kỳ lần sinh nào của người phụ nữ chứ không nhất thiết ở lần sinh đầu. Bệnh do nhiều yếu tố tác động như: sự thay đổi hooc-mon, con bị đau ốm, quấy khóc, mẹ phải thức khuya, dậy sớm,... Bên cạnh đó, có những người mẹ rơi vào hoàn cảnh thiếu sự quan tâm, chia sẻ của chồng, gia đình nên cảm thấy bị cô đơn, lạc lõng, không có điểm tựa để giãi bày cảm xúc.

Theo anh Trần Văn Phương - CVTL của Bệnh viện Tâm thần Tây Ninh, trường hợp chị A.T. là may mắn vì được người nhà phát hiện sớm, chị chưa có những hành động tiêu cực. Từng tiếp xúc với bệnh nhân (BN) trầm cảm sau sinh, CVTL Trần Văn Phương cho biết nhiều trường hợp khi được hỏi đều nhận thức rõ những hành vi làm đau, gây hại cho con nhưng do không kiềm chế được, cho rằng đứa con là lý do, tác nhân gây ra những đau khổ, mệt mỏi cho mình. Bệnh có nhiều mức độ nhưng nguy hiểm nhất là khi người mẹ có ý định tự tử hoặc làm hại đến chính đứa con mình mới sinh ra.

“Một số biểu hiện của trầm cảm sau sinh cần được lưu ý: cảm giác buồn bã, chán nản, khóc lóc vô cớ, mệt mỏi, không muốn tham gia vào hoạt động nào,… Các cảm xúc, tâm trạng này kéo dài trong khoảng 2 tuần trở lên xem như hội tụ đủ yếu tố chẩn đoán mắc chứng trầm cảm sau sinh” - CVTL Trần Văn Phương cho biết thêm.

Những năm gần đây, số lượng BN trầm cảm đến Bệnh viện Tâm thần Tây Ninh tăng lên, trong đó có nhiều ca bệnh được chẩn đoán mắc trầm cảm sau sinh. Dù không nhiều ca điều trị nội trú nhưng việc điều trị ngoại trú bằng các liệu pháp tâm lý cũng mang lại hiệu quả tích cực.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Văn Luân Em - Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Tây Ninh, thông tin: "Hiện nay, Bệnh viện Tâm thần Tây Ninh có đủ đội ngũ y, bác sĩ để điều trị các bệnh tâm thần ở những mức độ khác nhau, trong đó bao gồm cả những BN bị trầm cảm sau sinh. Khi đến với bệnh viện, các CVTL sử dụng phương pháp trị liệu để tìm hiểu hoàn cảnh, xác định nguyên nhân. Từ đó, có sự phối hợp bác sĩ chuyên khoa đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, hiệu quả nhất. Nhiều người lo ngại vấn đề dùng thuốc vì đang trong giai đoạn cho con bú, sợ bé bị ảnh hưởng. Thực tế, khi điều trị cho những BN này, bác sĩ cũng đã cân nhắc rất kỹ liệu pháp dùng thuốc hay không dùng thuốc hoặc nếu phải dùng thì loại thuốc nào là tốt cho BN".

Bệnh trầm cảm sau sinh không phải là vấn đề đáng lo ngại nếu BN được điều trị đúng cách và kịp thời. Bên cạnh đó, việc tìm hiểu nguyên nhân gây trầm cảm cũng rất quan trọng để chị em có thể phòng ngừa bệnh hiệu quả. Theo CVTL Trần Văn Phương, chứng trầm cảm sau sinh hoàn toàn có thể phòng tránh được bằng cách có kế hoạch sinh con rõ ràng, có sự chuẩn bị về tài chính, sức khỏe; người chồng phải có sự cảm thông, chia sẻ, đồng hành cùng vợ chăm sóc con nhỏ, thực hiện tốt trách nhiệm của người làm cha mẹ. Một điều vô cùng quan trọng là nếu người mẹ từng có dấu hiệu hoặc đã từng mắc chứng trầm cảm hay các rối loại tâm thần khác  thì hãy chia sẻ với bác sĩ, với CVTL để có hướng điều trị tốt nhất./.