Ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030

Quyết định này quy định Bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2026-2030 gồm: Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM; Quy định khung thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại; Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ XDNTM giai đoạn 2026-2030.

Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030

Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026-2030 được xây dựng với 10 nhóm tiêu chí lớn, bao quát toàn diện các lĩnh vực then chốt của phát triển nông thôn, gồm: quy hoạch; hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; môi trường và cảnh quan nông thôn; xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công; tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng.

Một trong những điểm mới nổi bật của Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030 là việc phân chia xã thành 3 nhóm để để phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính xã và trình độ phát triển của các xã. Theo đó, xã nhóm 1 là các xã liền kề đô thị hiện hữu, có định hướng phát triển thành đô thị hoặc xã có tỷ trọng nông nghiệp dưới 10%; xã nhóm 2 là các xã còn lại; xã nhóm 3 là các xã thuộc khu vực II và III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Việc phân nhóm này là bước đột phá, khắc phục cách tiếp cận “một bộ tiêu chí cho mọi xã”, đồng thời bảo đảm công bằng, khả thi trong tổ chức thực hiện, nhất là đối với các địa bàn còn nhiều khó khăn. Trên cơ sở phân nhóm, nhiều chỉ tiêu được quy định với mức độ khác nhau, như tỷ lệ hộ nghèo đa chiều, tỷ lệ hộ có nhà ở kiên cố, tỷ lệ lao động qua đào tạo hay yêu cầu về hạ tầng giao thông, thủy lợi. Điều này vừa tạo động lực phấn đấu, vừa tránh áp lực vượt quá khả năng đối với các địa phương vùng sâu, vùng xa.

Thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại

Quy định khung thí điểm xây dựng xã NTM hiện đại là điểm nhấn quan trọng của Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg. Theo đó, xã NTM hiện đại phải đạt chuẩn NTM theo mức xã nhóm 1; có thu nhập bình quân đầu người cao hơn ít nhất 10% so với mức thu nhập bình quân đầu người áp dụng theo quy định đối với xã nhóm 1 trên địa bàn tỉnh, thành phố tại cùng thời điểm và đáp ứng các yêu cầu do UBND tỉnh, thành phố quy định về các tiêu chí: Bảo đảm hạ tầng số và sử dụng nguồn năng lượng mới hoặc năng lượng tái tạo. Có mô hình nông nghiệp thông minh; phát triển toàn diện kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bảo đảm an sinh xã hội; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Môi trường sống an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa truyền thống. Cảnh quan, môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp, an toàn. An ninh, trật tự được bảo đảm; lực lượng Công an xã được xây dựng trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Điều kiện tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Bên cạnh cấp xã, Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg cũng quy định rõ điều kiện để tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ XDNTM giai đoạn 2026-2030. Theo đó, yêu cầu 100% xã đạt chuẩn NTM, ít nhất 10% xã đạt NTM hiện đại, cùng với các điều kiện về hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế, môi trường, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và chỉ số hài lòng của người dân.

Quy định tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thành nhiệm vụ XDNTM giai đoạn 2026-2030 tăng 5 điều kiện so với giai đoạn 2021-2025 nhằm tạo động lực và khích lệ các tỉnh, thành phố phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ XDNTM, góp phần nâng cao hơn chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn.

Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2026. Việc triển khai hiệu quả Quyết định số 51 được kỳ vọng tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong XDNTM, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo./.