Bảo đảm quyền bầu cử của cử tri

Bà Hồng Diễm (ngụ phường Tân Ninh) thắc mắc: “Con gái tôi đang du học ở nước ngoài. Nếu con tôi về Việt Nam trước ngày bầu cử 15/3/2026 thì không biết có được bổ sung tên vào danh sách cử tri để tham gia bỏ phiếu hay không?”.

Tương tự, chị Võ Thị Linh Giang (ngụ xã Hảo Đước) cũng nêu: “Nếu người dân vì công việc phải đi nơi khác, không thể bỏ phiếu tại nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri thì phải làm thủ tục như thế nào để vẫn thực hiện được quyền bầu cử?”.

Trong khi đó, ông N.T.Q. (ngụ xã Tân Biên) cho biết, bản thân từng bị Tòa án Nhân dân huyện Tân Biên (nay là Tòa án Nhân dân khu vực 11 - Tây Ninh) tuyên phạt 1 năm 3 tháng tù nhưng cho hưởng án treo vào tháng 4/2025. Vì vậy, ông băn khoăn không biết mình có còn đủ điều kiện được ghi tên vào danh sách cử tri trong kỳ bầu cử sắp tới hay không.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Trần Thị Hạnh thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Tây Ninh, cho biết: “Công dân Việt Nam ở nước ngoài trở về Việt Nam trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ thì đến UBND cấp xã xuất trình hộ chiếu có ghi quốc tịch Việt Nam để được ghi tên vào danh sách cử tri và nhận thẻ cử tri bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh, cấp xã (nếu xuất trình tại nơi đăng ký thường trú) hoặc bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh (nếu xuất trình tại nơi đăng ký tạm trú)”.

Từ khi niêm yết danh sách cử tri cho đến ngày bầu cử, nếu cử tri nào vì đi nơi khác, không thể tham gia bỏ phiếu ở nơi đã được ghi tên vào danh sách cử tri (ví dụ như đi công tác, đi học, du lịch, nghỉ dưỡng, chữa bệnh...) thì có quyền xin giấy chứng nhận của UBND cấp xã nơi mình đã có tên trong danh sách cử tri để được bổ sung tên vào danh sách cử tri và tham gia bỏ phiếu bầu ĐBQH, ĐB HĐND cấp tỉnh ở nơi mình có thể tham gia bỏ phiếu. Khi cấp giấy chứng nhận, UBND cấp xã phải ghi ngay vào danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu thuộc địa phương mình bên cạnh tên cử tri cụm từ “Bỏ phiếu ở nơi khác”.

Đối với trường hợp người đang chấp hành án treo, luật sư Trần Thị Hạnh cho biết thêm: “Công dân đủ 18 tuổi trở lên, có đủ năng lực hành vi dân sự, bị Tòa án Nhân dân kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo, nếu không bị tước quyền bầu cử (trong bản án không ghi hình phạt bị tước quyền bầu cử) vẫn có quyền bầu cử và được ghi tên vào danh sách cử tri ở nơi mình cư trú để tham gia bầu ĐBQH và ĐB HĐND theo quy định của pháp luật, vì họ không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1, Điều 30 của Luật Bầu cử ĐBQH và ĐB HĐND”.

Còn anh Vũ Đức Cảnh (ngụ xã Châu Thành) đặt vấn đề về quyền bầu cử của các cử tri có giống nhau hay không?

Chuyên viên pháp lý Nguyễn Thanh Thuận thuộc Công ty Luật TNHH Một thành viên Hạnh Minh Anh (phường Bình Minh) cho biết: “Tùy thuộc thời gian cư trú hoặc quan hệ gắn bó với địa phương nơi đăng ký tham gia bầu cử mà Luật Bầu cử ĐBQH và ĐB HĐND đã quy định từng nhóm đối tượng cử tri có phạm vi tham gia bầu cử không hoàn toàn giống nhau”.

Cụ thể, cử tri là người đăng ký thường trú tại khu vực bỏ phiếu và cử tri là người đăng ký tạm trú, có thời gian đăng ký tạm trú tại đơn vị hành chính cấp xã nơi có đơn vị bỏ phiếu từ đủ 12 tháng trở lên thì được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu cử ĐBQH và ĐB HĐND ở cả 2 cấp. Cử tri là người đăng ký tạm trú tại đơn vị hành chính cấp xã nơi có khu vực bỏ phiếu và có thời gian đăng ký tạm trú chưa đủ 12 tháng thì chỉ được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh ở nơi mình tạm trú nếu có nguyện vọng tham gia bỏ phiếu tại nơi tạm trú.

Đối với cử tri là người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng đối với cử tri là người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc. Đối với cử tri là người tự nguyện xin vào cai nghiện, chữa trị tại cơ sở cai nghiện bắt buộc thì việc bảo đảm thực hiện quyền bầu cử được xác định như đối với cử tri là người tạm trú quy định tại khoản 3, Điều 29 của Luật Bầu cử ĐBQH và ĐB HĐND.

“Nếu đến trước ngày bầu cử, những cử tri này trở về nơi thường trú thì được bổ sung tên vào danh sách cử tri ở nơi thường trú để bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh, cấp xã. Trường hợp đến ngày bầu cử mà họ vẫn đang cai nghiện, chữa trị ở cơ sở cai nghiện, nếu thời gian từ khi bắt đầu cai nghiện, chữa trị tại cơ sở đến ngày bầu cử chưa đủ 12 tháng thì những cử tri này được tham gia bầu ĐBQH và ĐB HĐND cấp tỉnh; nếu thời gian từ khi bắt đầu cai nghiện, chữa trị tại cơ sở đến ngày bầu cử là từ đủ 12 tháng trở lên thì họ được tham gia bầu ĐBQH và ĐB HĐND ở cả 2 cấp tại khu vực bỏ phiếu nơi có cơ sở cai nghiện” - chuyên viên pháp lý Nguyễn Thanh Thuận giải thích thêm.

Cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa quan trọng, là dịp để Nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia xây dựng bộ máy Nhà nước. Vì vậy, các cấp, các ngành cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử trên địa bàn tỉnh./.