Khi nông dân làm chủ công nghệ

Nông dân “lên sóng”

Trong không khí rộn ràng chuẩn bị tết, Làng mai vàng Tân Tây (ấp Mai Vàng, xã Tân Tây) như khoác lên mình một nhịp sống mới. Hàng trăm gốc mai thân gỗ khỏe, da vàng nâu, dáng đẹp đứng sẵn trong vườn, không chỉ chờ thương lái đến mua mà còn có những “buổi chào hàng trực tiếp” qua màn hình điện thoại, livestream tới hàng chục ngàn người xem khắp cả nước. Đây là câu chuyện về những nông dân chủ động ứng dụng công nghệ số để tìm đầu ra cho nông sản và thu về lợi ích thiết thực.

Gặp anh Nguyễn Tấn Được vào một buổi sáng giữa tuần, khi vừa kết thúc livestream, anh chia sẻ với giọng phấn khởi: “Mình trồng được cây, livestream bán hàng, lợi nhuận cao hơn khoảng 20-30% so với bán cho thương lái”. Đây không chỉ là con số mà là niềm vui của người nông dân đã từng quen với việc “bán qua tay” thương lái, nay được tự tay chốt đơn, tự định giá bán và trực tiếp trò chuyện với khách hàng.

Không chỉ vậy, qua từng buổi livestream, anh Được còn rút kinh nghiệm để tạo ra sản phẩm phù hợp hơn với thị hiếu. “Khi live, có khách hỏi sao không làm thành phẩm, từ từ mình rút kinh nghiệm làm lên cây ghép phục vụ khách hàng. Vừa bán cây phôi, vừa thành phẩm luôn” - anh Được chia sẻ. Thay vì chỉ cung cấp cây phôi mai truyền thống, anh đã thử nghiệm ghép thêm giống mai sai hoa, tăng giá trị sản phẩm ngay tại vườn. Những gốc mai bonsai hoàn chỉnh không chỉ đẹp mắt mà còn bán được giá cao gấp đôi, gấp ba so với phôi. Từ một người “chân lấm tay bùn”, anh Được và nhiều nông dân khác ở làng mai dần trở thành “người kể chuyện” về sản phẩm của mình. Không chỉ giới thiệu kiểu dáng, chất lượng mà họ còn học cách tương tác với khách trực tuyến, trả lời câu hỏi, xử lý khiếu nại,....

Trên con đường “số hóa” ấy, chị Đinh Thị Cẩm Huỳnh (ngụ xã Phước Lý) là một minh chứng khác về sự kiên trì. Là chủ một vườn lan hơn 1,5ha, chị kể lại hành trình xây dựng 7 kênh bán hàng trên mạng xã hội và livestream đều đặn mỗi ngày: “Sau đại dịch Covid-19, lan tiêu thụ chậm nên tôi nghĩ phải tự cứu mình. Tôi mày mò học livestream để bán lan. Mình tự trồng tự bán, không lệ thuộc thương lái. Dần dần tôi mới phát triển lên như bây giờ”. Cho đến hôm nay, sau nhiều năm bán hàng qua livestream, mỗi ngày, chị Huỳnh vẫn dành thời gian xem người khác livestream để học cách ứng xử, đối đáp và thu hút khách hàng.

Điểm tạo nên sự khác biệt trên các kênh mạng xã hội của chị Huỳnh là sự “thật” trong nội dung. Vốn là người trồng lan, chị Huỳnh chia sẻ các kiến thức, kinh nghiệm trong quá trình chăm sóc hoa lan trên các kênh bán hàng. Khách hàng không chỉ xem sản phẩm, họ còn nghe những chia sẻ từ người trực tiếp chăm sóc và hiểu rõ đặc tính của từng giống lan, từ cách tưới nước, bón phân đến thời điểm ra hoa. Điều đó tạo dựng niềm tin, khiến thương hiệu của chị ngày càng được nhiều người biết đến.

Cần thêm kiến thức

Chủ tịch Hội Nông dân xã Phước Lý Trần Văn Xuân nhận định rằng việc bán hàng qua mạng không còn là “trào lưu” mà trở thành một kỹ năng bắt buộc của nông dân trong thời đại số. Ông cho biết, nhiều nhà vườn ở địa phương đã bắt đầu triển khai bán trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, giúp mở rộng thị trường, giảm chi phí thuê mặt bằng và quảng bá sản phẩm. Tuy nhiên, theo ông Xuân, để tiếp cận thị trường số, nông dân cần nền tảng kiến thức cơ bản về công nghệ và quản lý nội dung trực tuyến. Có thể thấy, hiệu quả kinh tế của việc livestream bán hàng là rõ ràng nhưng để bền vững, nông dân còn cần quan tâm tới vấn đề pháp lý, đặc biệt khi hoạt động này ngày càng phổ biến.

Theo quy định của Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, bất kỳ cá nhân hay tổ chức livestream bán hàng đều phải xác thực danh tính điện tử trước khi bắt đầu hoạt động trên các nền tảng số. Điều này nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng và hạn chế các hành vi gian lận, quảng bá sai sự thật về sản phẩm. Đây là yêu cầu pháp lý mới nhưng cũng là cơ hội để xây dựng thương hiệu uy tín, tránh rủi ro và tăng niềm tin với khách hàng.

Xu hướng nông dân tự mình livestream bán hàng đang mở ra cơ hội lớn để nâng cao hiệu quả kinh doanh và kết nối trực tiếp với thị trường. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là trách nhiệm và cả những quy định pháp luật đang được hoàn thiện. Việc kết hợp thành thạo công nghệ với tuân thủ pháp luật sẽ là chìa khóa để những “câu chuyện vườn” trở thành những hành trình kinh doanh thành công và bền vững trong thời đại số./.