Mỹ bất ngờ gỡ lệnh trừng phạt lên công ty năng lượng Nga kiểm soát

Theo Hãng tin AFP, ngày 31-12, Bộ Tài chính Mỹ đã đồng ý cho Tập đoàn Dầu khí Serbia (NIS) hoạt động tạm thời đến hết ngày 23-1. Thông tin này được Bộ trưởng Năng lượng Serbia Dubravka Djedovic Handanovic xác nhận.

NIS là đơn vị vận hành nhà máy Pancevo - cơ sở lọc dầu duy nhất tại Serbia. Tập đoàn này do Gazprom Neft, công ty con của tập đoàn năng lượng Nga Gazprom, nắm 45% cổ phần.

Bản thân Tập đoàn Gazprom cũng từng nắm giữ 11,3% cổ phần tại NIS, nhưng đã chuyển nhượng số này lại cho một công ty Nga khác vào tháng 9-2025.

Tháng 10-2025, sau nhiều lần trì hoãn, Chính phủ Mỹ đã chính thức áp lệnh trừng phạt lên NIS trong khuôn khổ chuỗi trừng phạt của Washington nhắm vào ngành năng lượng Nga.

Khi ấy, Washington yêu cầu các cổ đông Nga rút lui hoàn toàn khỏi NIS để công ty này hoạt động trở lại. Tuy nhiên các cuộc đàm phán chuyển nhượng đã bị kéo dài, buộc NIS cùng Pancevo đã phải đóng cửa từ đầu tháng 12.

Điều này giáng đòn mạnh vào Serbia - một trong số ít quốc gia châu Âu còn giữ quan hệ thân thiện với Nga và chưa áp lệnh trừng phạt lên Matxcơva từ khi chiến sự Ukraine bùng nổ.

Nhà máy Pancevo cung cấp khoảng 80% nhu cầu nhiên liệu trong nước và đóng góp gần 12% ngân sách quốc gia. Việc Pancevo đóng cửa đã buộc Belgrade xuất kho dự trữ để đáp ứng thị trường nội địa.

Bà Handanovic thông báo trên Instagram: "NIS đã nhận được giấy phép hoạt động từ Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài Mỹ (OFAC), cho phép công ty này hoạt động đến ngày 23-1.

Điều này đồng nghĩa nhà máy lọc dầu Pancevo sẽ có thể tái khởi động sau 36 ngày ngừng hoạt động. Chúng tôi đã làm được điều tưởng như bất khả thi. An ninh năng lượng quốc gia sẽ được đảm bảo".

Trước thông báo của bộ trưởng năng lượng, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic cũng đã úp mở trên mạng xã hội rằng ông sắp có "tin chính trị cực kỳ tốt lành" và nhấn mạnh: "Chúng tôi đã nỗ lực hết mình và xứng đáng có được điều này".

Theo đài truyền hình quốc gia Serbia RTS, Tập đoàn dầu khí MOL của Hungary đang đàm phán mua lại phần cổ phần của Nga tại NIS. Ngày 31-12, đích thân Thủ tướng Hungary Viktor Orban - nhà lãnh đạo châu Âu hiếm hoi vẫn duy trì quan điểm thân thiện với Nga - đã thảo luận với ông Vucic và Bộ Ngoại giao Mỹ về vấn đề này.