Nghề nuôi ngựa xưa & nay ở Tây Ninh

Hơn nửa thế kỷ trước, ở Tây Ninh, xe ngựa là phương tiện giao thông đường bộ không thể thiếu. Thời điểm đó, tại các chợ: Tây Ninh (phường Tân Ninh), Kà Tum (xã Tân Đông), Tân Biên (xã Tân Biên), có khá nhiều xe ngựa tập trung thành bến bãi để phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân địa phương. Những ngày cuối năm 2025, trở lại các khu chợ này, xe ngựa chẳng còn, thay vào đó là những chiếc xe ba bánh, ô tô tải nhỏ vận chuyển hàng hóa.

Những năm đầu sau giải phóng, ngành chức năng tổ chức đua ngựa rất sôi nổi ở Sân vận động tỉnh. Hàng chục năm nay, hoạt động này không còn nữa. Nhớ nhất là năm 2017, ở xã Hưng Thuận có một trang trại quy mô lớn trong khu vườn rộng 5,5ha nuôi, bảo tồn và nhân giống ngựa đua quý hiếm. Một chú ngựa “made in Hưng Thuận” lần đầu tiên xuất chiến tại trường đua ngựa Khu du lịch Đại Nam (TP.Hồ Chí Minh ngày nay) và đã đoạt giải tư. Thời đó, chủ trang trại nuôi ngựa này còn dự định đầu tư xây dựng trường đua ngựa tầm cỡ quốc tế. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, những năm gần đây, trang trại nuôi ngựa đã giải thể.

Thời vang bóng của ngựa đua giờ đã qua nhưng một số gia đình ở Tây Ninh vẫn yêu thích, nuôi dưỡng để cưỡi, làm dịch vụ du lịch. Từ đó, ngựa bước sang vai trò lịch sử mới. Anh Châu Quốc Việt (ngụ xã Tân Biên) đang nuôi gần 10 con ngựa cao to để sinh sản và bán ngựa giống cho những hộ dân, khu du lịch trong, ngoài tỉnh. Theo anh Việt, gia đình hiện cung cấp ngựa cho những nơi tổ chức thể thao giải trí đua vượt chướng ngại vật và những nơi có nhu cầu làm dịch vụ chụp ảnh.

4 năm gần đây, ở phường Bình Minh có một quán ăn gia đình kết hợp với mô hình Câu lạc bộ (CLB) Cưỡi ngựa do anh Phạm Hoàng Nam sáng lập, với 5 chú ngựa cao to, khỏe mạnh. Anh Nam cho biết: “Trong 2 năm gần đây, cơ sở có huấn luyện và giao ngựa về tỉnh Cà Mau, TP.Cần Thơ, TP.Hồ Chí Minh. Trước khi bàn giao, ngựa được huấn luyện các động tác cho người cưỡi, đứng yên để chụp ảnh, vượt hàng rào, lội nước, không sợ người lạ, xe cộ”.

Anh Nam cho biết thêm, từ khi mở CLB, nhiều anh chị em yêu thích môn cưỡi ngựa thể thao đã đăng ký học. Đặc biệt, vào những ngày cuối tuần, nhiều người ở TP.Hồ Chí Minh tìm đến học chỉ huy ngựa, cưỡi ngựa, ngựa vượt vật cản, phi nước đại, lội suối. “Hướng sắp tới, CLB sẽ mở rộng diện tích để có sân chơi phong phú hơn” - anh Nam chia sẻ.

Trong truyền thuyết, lịch sử và đời sống, loài ngựa hiện hữu như một người bạn hiền, cần mẫn, trung thành và tận tụy. Có thể nói, loài ngựa đã trở thành một nét đẹp văn hóa đối với người dân Việt. Ngày nay, xã hội phát triển, phương tiện, máy móc hiện đại đã thay thế sức ngựa nhưng nhiều người vẫn gắn bó, nuôi dưỡng loài vật này vì niềm đam mê./.