Phó Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo xử lý nghiêm vi phạm IUU, không để tái diễn tình trạng tàu cá 'đi lạc'

Đây là nội dung chỉ đạo tại cuộc họp trực tuyến về nhiệm vụ, giải pháp phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) diễn ra vào chiều 27/3. Tại điểm cầu tỉnh Tây Ninh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Lâm chủ trì.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đạt nhiều kết quả tích cực. Cả nước hiện có hơn 80.000 tàu cá được đăng ký, cập nhật đầy đủ trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia, đạt 100%.

Công tác kiểm soát hoạt động tàu cá được tăng cường, từ đầu năm 2026 đến nay, hơn 75.000 lượt tàu rời cảng và gần 67.000 lượt tàu cập cảng được kiểm tra, giám sát; sản lượng thủy sản qua cảng đạt hơn 140.000 tấn. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử tiếp tục được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao tính minh bạch trong chuỗi khai thác, chế biến và tiêu thụ thủy sản.

Tuy nhiên, tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn còn xảy ra. Từ năm 2024 đến nay, có 99 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ. Công tác xử lý vi phạm qua hệ thống giám sát hành trình (VMS) còn hạn chế, tỷ lệ xử phạt mới đạt khoảng 24,86%, nhiều hồ sơ chưa được xử lý triệt để. Bên cạnh đó, một số địa phương chưa kiểm soát chặt chẽ tàu cá ra vào cảng, việc thực thi pháp luật còn chậm, thiếu đồng bộ.

Riêng tỉnh Tây Ninh, mặc dù là địa phương không có biển nhưng hiện tỉnh quản lý 186 tàu cá, gồm 48 tàu vùng bờ, 87 tàu vùng lộng và 51 tàu vùng khơi. Đến nay, tỉnh hoàn thành cập nhật 100% dữ liệu tàu cá trên hệ thống VNFishbase, cấp phép hoạt động cho 103/186 tàu (đạt 55,4%).

Đối với 83 tàu cá chưa được cấp phép, tỉnh đã rà soát, quản lý chặt chẽ; trong đó 45 tàu được kiểm soát, 38 tàu chưa kiểm soát do chủ tàu không còn liên lạc hoặc đã bán tàu. Tỉnh cũng thực hiện thông báo, niêm yết các trường hợp mất liên lạc để tiến hành xóa đăng ký theo quy định.

Trong công tác xử lý vi phạm IUU, từ ngày 01/01/2024 đến 20/3/2026, Tây Ninh phát hiện 15 tàu vi phạm (mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác) và đã xử lý 100%, trong đó 14 trường hợp mất kết nối.

Đối với doanh nghiệp, tỉnh rà soát 14/14 doanh nghiệp có hoạt động chế biến, xuất khẩu thủy sản sang thị trường châu Âu; thành lập đoàn kiểm tra, siết chặt hồ sơ truy xuất nguồn gốc, bảo đảm tuân thủ quy định chống khai thác IUU.

Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ 5, trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng mức xử phạt, siết chặt quản lý đội tàu và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU; kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không để phát sinh tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, Phó Thủ tướng đề nghị khẩn trương rà soát, bổ sung quy định pháp luật liên quan đến quản lý tàu cá, đặc biệt là các tàu không đủ điều kiện hoạt động; nghiên cứu bổ sung hành vi mua bán, chuyển nhượng tàu cá vào diện quản lý chặt chẽ. Mỗi tàu cá phải xác định rõ chủ sở hữu, trách nhiệm quản lý; giao địa phương ban hành quy định cụ thể về phân công, phân cấp, xác định rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm quản lý.

Đối với các tàu không hoạt động trong thời gian dài, cần có quy định rõ về thời hạn và biện pháp xử lý; bảo đảm quản lý đầy đủ, minh bạch, đúng pháp luật đối với toàn bộ đội tàu.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu bổ sung, hoàn thiện quy định về xử phạt vi phạm hành chính; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan đăng kiểm, kiểm định, quản lý tàu cá; tăng cường phối hợp liên ngành giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan trong kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng, ban hành quy chế quản lý, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá; cập nhật, xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, bảo đảm đồng bộ, liên thông dữ liệu.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng như công an, biên phòng, hải quan trong thanh tra, kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm; kiên quyết xử lý các hành vi nghiêm trọng theo quy định của pháp luật, kể cả xử lý hình sự khi đủ yếu tố cấu thành. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, góp phần sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, phát triển ngành thủy sản bền vững./.