Tây Ninh: Gỡ vướng mắc thủ tục, 'giải cứu' hàng chục ngàn tấn nông sản

Doanh nghiệp cầu cứu

Tây Ninh là vùng trọng điểm sản xuất khoai mì (sắn), với diện tích khoảng 60.000ha, sản lượng hơn 2 triệu tấn/năm. Hiện, tỉnh có 65 nhà máy chế biến tinh bột khoai mì, với tổng công suất khoảng 6,4 triệu tấn củ/năm. Nguồn nguyên liệu chủ yếu được nhập từ Campuchia thông qua các cửa khẩu Xa Mát, Chàng Riệc và Kà Tum.

Ngày 26/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và có hiệu lực thi hành ngay. Theo đó, tại Điều 21 và Phụ lục III Nghị định thì nhóm hàng rau, củ, quả tươi thuộc nhóm hàng hóa kiểm tra an toàn thực phẩm và thực hiện theo phương pháp kiểm tra thông thường gồm: Kiểm tra hồ sơ; thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm với thời gian chờ kết quả từ 7 đến 15 ngày (tùy chỉ tiêu).

Tuy nhiên, đối với các mặt hàng nông sản nguyên liệu tươi như khoai mì, lúa, mía, trái cây…, thời gian kiểm nghiệm kéo dài không phù hợp, dễ gây hư hỏng hàng hóa, phát sinh thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Ngoài ra, Nghị định chỉ mới ban hành nhưng lại có hiệu lực ngay khiến doanh nghiệp và các địa phương bị động trong việc thực hiện thủ tục thông quan hàng hóa qua cửa khẩu.

Đại diện Công ty TNHH SX-TM Liên Phương Nguyễn Văn Phương (xã Tân Lập) cho biết: “Sau khi Nghị định được ban hành, công ty có 32 xe container ùn ứ tại Cửa khẩu Chàng Riệc, bình quân từ 50-60 tấn củ mì tươi/xe. Qua 3 ngày, khoai mì bị thối, hư hỏng khoảng 40%, ảnh hưởng lớn đến chất lượng tinh bột. Nghị định ban hành quá gấp, không có thời gian chuyển tiếp và đầy bất cập làm doanh nghiệp không kịp trở tay. Chúng tôi kiến nghị các cấp, các ngành sớm có biện pháp tháo gỡ khó khăn, giúp hàng hóa sớm được thông quan”.

Theo ghi nhận, đến 13 giờ ngày 31/01/2026, tại các cửa khẩu Xa Mát, Chàng Riệc và Kà Tum, có gần 900 xe container ùn ứ kéo dài nhiều cây số. Trong đó, nhiều xe khoai mì bị thối rữa, bắt buộc doanh nghiệp phải đổ bỏ. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng khoai mì mà còn gây khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cuối năm.

Đáng chú ý, phía Campuchia đã có động thái ngưng xuất khẩu hàng sang Tây Ninh tại 2 cửa khẩu Xa Mát và Chàng Riệc, gây ùn ứ hàng hóa cho cả hai bên và ảnh hưởng đến an ninh khu vực biên giới.

Ông Lê Hữu Thơ, ngụ xã Tân Lập bộc bạch: “Mấy ngày này, khoai mì nguyên liệu không được nhập vào Tây Ninh, bị ùn ứ bên Campuchia, công ty đành cho công nhân tạm nghỉ, tất cả hoạt động sản xuất bị đứt gãy, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các đơn hàng đã ký với các đối tác. Chúng tôi như “ngồi trên đống lửa”, chỉ mong hàng hóa sớm được thông quan, giúp công ty sớm ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh cuối năm”.

Còn đối với người dân Campuchia, thời điểm này khoai mì đang bước vào vụ thu hoạch rộ, họ cũng mong muốn hàng hóa sớm được thông quan, nhập vào Việt Nam. Ông Thạch Phong (người dân Campuchia) nói: “Một vụ khoai mì thường kéo dài 2,5 tháng. Mấy ngày nay, khoai mì không được nhập vào Việt Nam nên người dân chúng tôi neo khoai ngoài ruộng, đợi đến khi nào thông quan thì mới dám thu hoạch tiếp. Trong khi đó, khoai mì đến thời gian mà không thu hoạch sẽ ảnh hưởng đến chất lượng tinh bột”.

Khẩn trương, quyết liệt vào cuộc

Trước khó khăn, kiến nghị của doanh nghiệp, đồng thời với quan điểm “Xem khó khăn của doanh nghiệp là khó khăn của tỉnh”, Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh lập tức tham mưu UBND tỉnh tổ chức cuộc họp liên ngành để tìm cách tháo gỡ. Ngay sau khi cuộc hợp kết thúc, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu UBND tỉnh ký văn bản về việc phản ánh khó khăn và kiến nghị hướng dẫn thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP gửi Thủ tướng Chính phủ.

Với sự khẩn trương, quyết liệt của tỉnh Tây Ninh và sự chỉ đạo sát sao, quan tâm kịp thời của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 1012/VPCP-KGVX, truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long về việc xử lý kiến nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP theo kiến nghị của Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh.

Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long yêu cầu Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Công Thương khẩn trương kiểm tra, xử lý ngay kiến nghị của UBND tỉnh Tây Ninh. Các cơ quan liên quan phải tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả xử lý giải quyết vướng mắc, điểm nghẽn này.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Đinh Thị Phương Khanh cho biết: “Ngay khi có văn bản chỉ đạo, nông sản tại các cửa khẩu giáp Campuchia đã thông quan lúc 14 giờ 30 phút ngày 31/01/2026. Do số lượng hàng nông sản ùn ứ lớn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo lực lượng Biên phòng, Hải quan cùng sự hỗ trợ của Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng II làm việc xuyên đêm, không giới hạn giờ hành chính, với quyết tâm giải quyết dứt điểm lượng hàng nông sản đang chờ làm thủ tục nhập khẩu tại cửa khẩu. Tính đến 22 giờ ngày 31/01/2026, các cửa khẩu đã cho thông quan nhập 37.900 tấn khoai mì tươi, 5.072 tấn khoai mì lát và gần 500 tấn hàng hóa nông sản khác. Dự kiến ngày 01/02/2026, tỉnh cơ bản giải quyết dứt điểm tình trạng ùn ứ nông sản chờ làm thủ tục nhập khẩu tại các cửa khẩu”.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt, thần tốc của tỉnh Tây Ninh, đợt ùn tắc hàng hóa nông sản nghiêm trọng do những thay đổi đột ngột trong quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm đã được nhanh chóng tháo gỡ.

Ông Nguyễn Văn Thu (ngụ xã Thạnh Tây) phấn khởi nói: “Nhờ sự vào cuộc nhanh chóng của tỉnh, hàng hóa mới có điều kiện thông quan cửa khẩu sau 3 ngày chờ đợi, chúng tôi rất phấn khởi. Việc kịp thời tháo gỡ "nút thắt" thủ tục tại các cửa khẩu không chỉ cứu vãn hàng chục ngàn tấn nông sản mà còn khẳng định sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương đối với cộng đồng doanh nghiệp và người lao động trong những thời điểm khó khăn nhất”.

Mặc dù nông sản đã được thông quan qua cửa khẩu, nhưng vụ việc ùn tắc nông sản tại Tây Ninh nói riêng, cả nước nói chung là bài học đắt giá trong việc ban hành và thực thi chính sách. Qua vụ việc này, các cấp, các ngành cần đánh giá tác động một cách kỹ lưỡng các cơ chế chính sách trước khi ban hành để tránh gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Đinh Thị Phương Khanh cho biết thêm: “Sở đang tiếp tục phối hợp với các ngành tham mưu UBND tỉnh kiến nghị các Bộ, ngành điều chỉnh, bổ sung hướng dẫn Nghị định 46/2026/NĐ-CP sao cho phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt là đối với các mặt hàng nguyên liệu nông sản tươi nhập khẩu phục vụ chế biến công nghiệp”.

Tây Ninh là tỉnh đầu tiên trong cả nước thông quan nông sản sau khi Nghị định 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Điều này càng khẳng định sự linh hoạt, chủ động, quyết liệt của tỉnh trong đồng hành, giải quyết khó khăn của doanh nghiệp, xem khó khăn của doanh nghiệp là khó khăn của tỉnh, thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh./.