Bác sĩ cảnh báo dấu hiệu tay chân miệng nguy hiểm hơn nổi ban và loét miệng

Thạc sĩ - bác sĩ Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh tay chân miệng có chu kỳ tái chủng của virus khoảng 3 năm, và năm nay chu kỳ đã quay lại. Đáng lưu ý, chủng EV71 có khả năng lây lan nhanh, gây bệnh nặng, tác động lên vùng thân não nên rất nguy hiểm nếu không đưa trẻ đi viện kịp thời. Tại bệnh viện, khoảng 2/3 số ca tay chân miệng diễn tiến nặng khi xét nghiệm đều được xác định nhiễm virus EV71.

Không phải cứ nổi ban, loét miệng nhiều mới nhiễm bệnh!

Bệnh nhi nam P.Đ.K (1 tuổi) được chuyển từ Bệnh viện đa khoa Bà Rịa tới Bệnh viện Nhi đồng 2 vào ngày 30.3 với chẩn đoán tay chân miệng độ 3 ngày 2.

Trước khi nhập viện 12 giờ, bé K. có dấu hiệu giật mình 3 - 4 cơn cách nhau khoảng 1 - 2 tiếng, ho, ói, bỏ ăn. Trước khi nhập viện 5 giờ, bé thở rít, tím và run chi. Sau khi nhập viện Bệnh viện đa khoa Bà Rịa, ghi nhận có hồng ban bong bóng nước lòng bàn chân. Hiện, bệnh nhi được điều trị và theo dõi tại Khoa Hồi sức tích cực nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2.

Một trường hợp khác là bệnh nhi N.A (2 tuổi) chỉ có triệu chứng sốt, vết ban không điển hình. Bé được đến khám tại Bệnh viện Nhi đồng 2 khi đã có các dấu hiệu nặng của bệnh, nhưng quá trình thăm khám ban đầu được thực hiện rất kỹ mới xác định mắc tay chân miệng.

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh, vấn đề thường gặp của ba mẹ là nghĩ “nổi ban ít hay loét miệng vài nốt thì chắc không sao; nổi ban, loét miệng nhiều, nhìn da sần sùi mới đi khám”. Thế nhưng, điểm mấu chốt không phải là lúc nổi ban nhiều hay loét miệng nặng, mà là khi xuất hiện dấu hiệu thần kinh sớm, đôi khi rất kín đáo. Đây là dấu hiệu virus tấn công lên não và nguy cơ tử vong rất cao.

Do đó, theo bác sĩ Thạch, dù trẻ chỉ nổi 1-2 nốt ban hay loét miệng rất ít mà có dấu hiệu sau thì cần đi khám ngay để ngăn tiến triển sang biến chứng nặng, tổn thương não, phù não hoặc thậm chí là tử vong.

• Giật mình chới với.
• Sốt cao khó hạ.
• Nôn ói, run tay chân (dù chỉ run nhẹ).
• Quấy khóc bất thường, khó dỗ.

Theo bác sĩ Dương, không chỉ phụ huynh mà nhà trường cũng cần phối hợp quan sát, kiểm tra các dấu hiệu bất thường ở trẻ như: Sốt, mệt, bỏ ăn, chảy nước miếng nhiều, nổi ban (dù ít) ở tay chân, loét ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc loét trong miệng… để đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.

Các sai lầm khi chăm sóc và theo dõi trẻ bị tay chân miệng

Từ thực tế thăm khám, bác sĩ Hoàng Thạch chỉ ra các sai lầm mà ba mẹ hay gặp phải khi chăm sóc và theo dõi trẻ tại nhà:

Nghĩ “ban ít chắc bệnh nhẹ”: Mức độ nặng không tương quan với số lượng ban, thay vào đó cần theo dõi sát các dấu hiệu chuyển độ. 

Thấy bé “ngoan hơn chắc là hết bệnh”: Có thể trẻ đang lừ đừ và trở nặng. 

Bác sĩ hẹn khám thường xuyên nhưng nghĩ “bận quá thì mai khám cũng được”: Bệnh thường trở nặng nhanh và bất ngờ, đôi khi kín đáo; ba mẹ nên đi khám theo lịch bác sĩ và khám ngay khi có dấu hiệu cảnh báo chuyển độ. 

Ép trẻ ăn cháo, sữa nóng như thường ngày cho ấm bụng, dễ tiêu: Trẻ đau miệng sẽ khó ăn; thức ăn chỉ hơi ấm đã làm vết loét đau rát. Nên chọn thức ăn mềm, nguội hoặc hơi mát lạnh; chia nhỏ nhiều cữ, không ép ăn; nên uống nhiều nước điện giải. 

Tự ý chích bóng nước, bôi thuốc không rõ nguồn gốc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da: Thực tế, nốt bóng nước trong tay chân miệng không cần can thiệp gì đặc biệt. 

Tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc “truyền miệng”: Kháng sinh không có tác dụng với virus. Khi chuyển độ nặng cần loại thuốc chuyên biệt (IVIG) và không thể tự sử dụng tại nhà. 

“Hết sốt là hết lây”: Tay chân miệng lây qua đường phân - miệng (dịch tiết nước bọt, phân) trong khoảng 7 - 10 ngày bệnh, virus có thể còn trong phân 2 - 4 tuần. Vì vậy, cần rửa tay sau thay tã, khử khuẩn đồ chơi thường xuyên cho bé. Trong vòng 10 ngày đầu không nên cho bé đi học để tránh lây cho các bạn.  

“Diễn tiến của bệnh tay chân miệng tính theo ngày, đa số các trường hợp bệnh trở nặng rơi vào ngày 3, 4 hoặc 5. Tuy nhiên để đảm bảo an toàn, trong 7 ngày kể từ khi trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần theo dõi sát trẻ ở mọi thời điểm trong ngày, khi thấy có bất cứ dấu hiệu nào không an tâm ở trẻ thì nên đưa trẻ đi khám ngay”, bác sĩ Dương khuyên./.