Cần Thơ mở 37 điểm cấp nước miễn phí cho người dân ven biển

Trước tình trạng thiếu nước sinh hoạt cục bộ tại các khu vực nông thôn giáp biển (thuộc tỉnh Sóc Trăng cũ) như Thông tấn xã Việt Nam đã phản ánh trước đó, ông Nguyễn Thế Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Cần Thơ cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đã tham mưu Ủy ban Nhân dân thành phố triển khai hàng loạt giải pháp cấp bách, bao gồm việc mở 37 điểm cấp nước miễn phí và đề xuất các giải pháp cung cấp nước sạch nông thôn dài hạn cho các địa phương thuộc Sóc Trăng (cũ).

Không để người dân thiếu nước trong dịp lễ, Tết

Nhằm ổn định nguồn cung nước nông thôn trong mùa khô 2026, theo ông Nguyễn Thế Lâm, giải pháp trọng tâm là khoan giếng bổ sung tại các trạm cấp nước tập trung từ nguồn kinh phí tự chủ của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn.

Đồng thời, Trung tâm Nước sạch và Môi trường nông thôn đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường xin chủ trương Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ cho phép dự phòng khai thác tại các giếng khoan đã được cấp phép và hoàn thành khoan thăm dò.

Việc có thêm giếng dự phòng sẽ đảm bảo nguồn nước thay thế khi giếng hiện hữu bị cát, đục hoặc hư hỏng, nhất là trong các cao điểm lễ, Tết khi nhu cầu sử dụng nước tăng đột biến.

Đặc biệt, nhằm hỗ trợ những hộ gia đình ở vùng sâu, vùng xa, các hộ sống phân tán chưa tiếp cận được mạng lưới nước tập trung, Trung tâm Nước sạch và Môi trường nông thôn phối hợp cùng 11 xã, phường ven biển thành phố thiết lập 37 điểm cấp nước miễn phí (mỗi điểm được lắp đặt bồn chứa 10.000 lít với hệ thống bơm tự động) để người dân sử dụng trong mùa khô hạn. Các điểm này đặt tại trung tâm các hệ thống cấp nước hiện hữu, giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn nước sạch trong những tháng cao điểm hạn mặn.

Trưa 26/01, tại Trạm cấp nước Lạc Hòa (phường Vĩnh Châu) mới được đưa vào vận hành có nhiều người dân tập trung đến lấy nước miễn phí. Bà Tăng Thị Cúc, ấp Đại Bái (phường Vĩnh Châu) phấn khởi chia sẻ, gia đình lâu nay chỉ sử dụng giếng khoan để sinh hoạt hằng ngày nhưng do nguồn nước không đảm bảo nên gia đình không yên tâm.

Ngoài ra, giếng phải khoan sâu mới có nước nên cần sử dụng hai mô-tơ để bơm, do đó mỗi tháng gia đình tốn khoảng 500.000 – 600.000 đồng tiền điện.

Nhờ có trạm cấp nước sạch miễn phí, bản thân bà và người dân ở đây rất mừng, không lo thiếu nước và cũng yên tâm sử dụng.

Trạm cấp nước Lạc Hòa là một trong 4 công trình cấp nước vùng hạn mặn và ven biển thuộc tỉnh Sóc Trăng (cũ) do Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư. Bốn trạm cấp nước có công suất từ 800-1.200 m3/ngày đêm và các hệ thống đường mạng cấp nước đã hoàn thành, dự kiến đưa vào khai thác cuối tháng 1/2026.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Môi trường nông thôn Cần Thơ Nguyễn Thế Lâm, người dân đến các điểm cấp nước miễn phí và lấy nước không giới hạn, 10 thùng hay 100 thùng tùy nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.

Các điểm này sẽ hoạt động liên tục, không chỉ trong mùa khô hạn năm 2026 mà cả những năm tiếp theo, cho đến khi thành phố đầu tư xong các công trình cấp nước tập trung để người dân có đường ống nước sạch đến tận nhà.

Lãnh đạo Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Cần Thơ cũng thông tin thêm, đối với những hộ dân sống quá xa hoặc không có điều kiện đi lấy nước, trung tâm phối hợp với chính quyền địa phương huy động lực lượng Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ để vận chuyển nước đến tận nhà.

Mặc dù các giải pháp tình thế đang được triển khai, song lãnh đạo Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Cần Thơ cũng chia sẻ, việc giải quyết triệt để bài toán cấp nước sạch cho vùng nông thôn (thuộc tỉnh Sóc Trăng cũ) cần một lộ trình đầu tư bài bản và nguồn kinh phí rất lớn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất giai đoạn 2026 – 2030, danh mục đầu tư ưu tiên các công trình cấp nước sạch nông thôn với tổng vốn trên 1.000 tỷ đồng.

Kế hoạch bao gồm: đầu tư 22 công trình cấp nước quy mô lớn, liên xã. Ưu tiên khai thác nước mặt (công suất dưới 50.000 m3/ngày đêm) tại những vùng có nguồn nước mặt thuận lợi nhằm hạn chế tối đa việc khai thác nước dưới đất, chống sụt lún và bảo vệ tài nguyên.

Nâng cấp, cải tạo và mở rộng mạng lưới đường ống để thay thế các ống cũ có đường kính nhỏ (D34mm, D49mm) vốn không đảm bảo áp lực và lưu lượng.

Một trong những giải pháp lâu dài là đấu nối, mua nước sạch từ Công ty cổ phần Nước Aquaone Hậu Giang để cấp cho vùng Trần Đề và Vĩnh Châu. Tuy nhiên, đây là một thách thức lớn về mặt hạ tầng và tài chính.

Qua khảo sát sơ bộ, để thực hiện phương án này, cần đầu tư gần 100km tuyến ống truyền tải chính và hơn 600km tuyến ống nhánh để phủ kín các xã, phường. Tổng mức đầu tư riêng cho hệ thống đường ống truyền tải này ước tính khoảng trên 6.000 tỷ đồng.

Ông Trần Phú Lộc Thành, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định đây là kế hoạch dài hơi, cần sự đồng thuận của các sở, ngành, sự phê duyệt của Ủy ban Nhân dân thành phố và lộ trình điều chỉnh giá nước phù hợp.

"Các giải pháp nêu trên không thể thực hiện ngay mà cần thời gian để hoàn thiện từ khâu xin chủ trương, thiết kế đến đấu thầu, thi công", lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết.

Vì thế, trong giai đoạn hiện tại, việc cung cấp nước sạch nông thôn trên địa bàn Sóc Trăng (cũ) sẽ chỉ tạm thời duy trì cấp nước cơ bản theo hiện trạng (nước cấp sẽ yếu, thiếu cục bộ, gián đoạn, chưa đáp ứng về áp lực, chất lượng nước và cấp nước chưa liên tục cúp điện cúp nước, cuối nguồn bị cúp nước giờ cao điểm, lễ, Tết...).

Trong thời gian chờ đợi các dự án lớn hoàn thành, thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân cần sử dụng nước tiết kiệm, có biện pháp trữ nước an toàn và chia sẻ khó khăn với ngành chức năng trong các khung giờ cao điểm.

Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn sẽ duy trì các điểm cấp nước miễn phí, đảm bảo không để người dân ven biển phải sống trong cảnh thiếu nước sinh hoạt giữa mùa khô hạn.

Áp lực thiếu nước sạch

Theo phản ánh thời gian qua, người dân tại các xã, phường ven biển thuộc thành phố Cần Thơ (những địa phương thuộc tỉnh Sóc Trăng cũ) đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng.

Đặc biệt, khi bước vào mùa khô 2026, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, khiến đời sống sinh hoạt của bà con gặp nhiều khó khăn.

Số liệu từ Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn thành phố Cần Thơ cho thấy hiện có tới 78/119 trạm cấp nước tại các trạm cấp nước tập trung thuộc địa bàn Sóc Trăng (cũ) chỉ có duy nhất một giếng khai thác.

Điều này dẫn đến rủi ro nếu giếng gặp sự cố kỹ thuật hoặc hư hỏng, việc cung cấp nước cho người dân sẽ bị gián đoạn hoàn toàn từ 25 - 30 ngày để chờ khắc phục và hoàn thiện thủ tục khoan mới.

Qua tính toán, công suất thiết kế của trạm/hệ thống cấp nước sạch nông thôn thuộc Sóc Trăng cũ chỉ đạt 118.548 m3/ngày đêm, trong khi để đạt tỷ lệ 100% người dân được sử dụng nước sạch thì tổng công suất thiết kế lên tới 296.210 m3/ngày đêm.

Như vậy, các trạm/hệ thống cấp nước sạch nông thôn ở các địa phương này đang thiếu hụt hơn 177.000 m3/ngày đêm.

Bên cạnh đó, hệ thống công nghệ xử lý nước tại đây đã lạc hậu, xuống cấp do thiếu kinh phí đầu tư nâng cấp trong thời gian dài. Nhiều trạm không có bể chứa đủ lớn hoặc máy phát điện dự phòng, khiến việc cấp nước bị lệ thuộc hoàn toàn vào ngành điện.

Khi xảy ra mất điện hoặc áp lực nước thay đổi đột ngột, các mảng bám cặn trong đường ống bị bong tróc, gây ra tình trạng nước đục, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Anh Trần Hải Âu (khu vực No Tom, phường Khánh Hòa) cho biết, dù nhà chỉ cách Trạm cấp nước sạch Hòa Đông vài trăm mét nhưng vòi nước trong nhà thường xuyên không có nước, nhất là thời điểm ban ngày. Nguyên nhân được xác định là do hệ thống đường ống cũ, đường kính nhỏ (lắp đặt hơn 10 năm), trong khi số hộ đấu nối mới tăng nhanh dẫn đến quá tải.

“Ban ngày hầu như mất nước hoàn toàn, có khi van ống nước mở cả ngày không có nước chảy ra. Tôi phải canh thức đêm, khi mọi người đi ngủ mới lấy được nước. Đáng lo là chất lượng nước khoảng nửa năm nay xảy ra tình trạng nhiễm phèn thấy rõ. Mỗi tháng vẫn đóng vài trăm nghìn tiền nước nhưng thực tế nước đó chúng tôi không dám dùng trực tiếp để ăn uống,” anh Âu bức xúc.

Khó khăn hơn khi tại nhiều khu vực ven biển chưa có đường ống nước sạch đến tận nhà, nhiều gia đình phải sử dụng nước sông, nước kênh để sử dụng hoặc khoan giếng lấy nước sinh hoạt.

Tuy nhiên, mùa khô hạn sắp đến, những nơi ảnh hưởng xâm nhập mặn thì giải pháp khoan giếng hay sử dụng nước sông cũng không còn khả thi./.