Giữ lửa làng nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại

Trăm năm nghề dệt chiếu

Hơn một thế kỷ qua, làng nghề dệt chiếu ở xã Nhựt Tảo đã trở thành sinh kế quen thuộc và là nét văn hóa gắn bó lâu đời với người dân địa phương. Trên chiếc khung dệt thủ công đã nhuốm màu thời gian, đôi tay bà Nguyễn Thị Đẹp (ngụ xã Nhựt Tảo) - thế hệ thứ ba trong gia đình theo nghề, khéo léo luồn từng sợi lác, dệt nên những đôi chiếu bền chắc, đều sợi.

Do tuổi cao, sức yếu, mỗi ngày, bà chỉ dệt được 3 đôi chiếu, bán với giá khoảng 23.000 đồng/đôi. Thu nhập không đáng là bao nhưng bà vẫn kiên trì gắn bó với nghề. Bà Đẹp chia sẻ: “Nghề dệt chiếu này không chỉ là công việc mưu sinh mà còn là kỷ niệm của gia đình tôi suốt nhiều đời. Còn làm được ngày nào, tôi còn giữ nghề ngày đó, để con cháu sau này biết rằng quê mình từng có một nghề truyền thống như thế”.

Hiện nay, toàn xã Nhựt Tảo còn khoảng 48 hộ duy trì nghề dệt chiếu. Dù đối mặt với không ít khó khăn như đầu ra sản phẩm, sức ép từ hàng công nghiệp, người dân nơi đây vẫn kiên trì bám nghề với mong muốn lưu giữ một phần bản sắc văn hóa truyền thống của quê hương.

Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Nhựt Tảo Hồ Quốc Khánh cho biết: “Nghề dệt chiếu ở xã Nhựt Tảo là nghề truyền thống có từ rất lâu đời. Hiện nay, người dân vẫn tiếp tục duy trì nghề và tạo nguồn thu nhập cho một số lao động. Thời gian tới, địa phương sẽ có những giải pháp cụ thể để phát triển làng nghề, trong đó chú trọng kết hợp với các hoạt động du lịch nhằm quảng bá và nâng cao giá trị nghề dệt chiếu”.

Giữ nghề bột khoai Long Hoa

Tại phường Long Hoa, có một làng nghề làm bột khoai đã gắn bó với người dân nơi đây hàng chục năm qua. Loại nguyên liệu đủ màu sắc, thường được nấu chung trong các món chè Nam Bộ nhìn thì đơn giản nhưng để làm ra lại là cả một quá trình và nhiều công đoạn. Từ bột khoai tươi, người thợ đem sấy, rồi khuấy đều tay cho bột mịn, sau đó ép ra những thanh bột dài. Những thanh bột ấy tiếp tục được cắt nhỏ, ủ qua đêm rồi cắt thành sợi, khía đều, phơi khô,…

Chỉ khi trải qua đủ từng công đoạn như vậy, bột khoai mới thành phẩm. Bà Nguyễn Thị Khanh (chủ Cơ sở bột khoai Tuyết Minh, phường Long Hoa) cho biết: “Ngày trước làm thủ công phải thức từ khuya tới sáng. Còn bây giờ có máy móc hỗ trợ thì rút ngắn thời gian, chỉ còn khoảng 4 tiếng, cũng đỡ vất vả hơn”.

Mặc dù ngày nay, máy móc được đưa vào hỗ trợ, nhiều khâu được rút ngắn thời gian, công việc đỡ nặng nhọc hơn. Tuy vậy, nghề vẫn đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm để canh bột, canh độ khô, độ dẻo cho ra đúng chất bột khoai truyền thống. Vào những tháng mưa, việc phơi và sấy bột mất nhiều thời gian hơn, đòi hỏi người làm nghề phải linh hoạt, chịu khó và kiên nhẫn hơn rất nhiều.

Không chỉ là sinh kế, làng nghề bột khoai Long Hoa còn được địa phương đưa vào các hoạt động tham quan, trải nghiệm dành cho học sinh và đoàn viên, thanh niên. Đến đây tham quan, các em được nhìn thấy cách người dân làm nghề, hiểu được mỗi sợi bột, mỗi mẻ bánh đều là kết quả của lao động cần mẫn, từ đó thêm trân quý những giá trị truyền thống của quê hương.

Dương Phi Long (học sinh lớp 8E, Trường THCS Trần Phú, phường Long Hoa) chia sẻ: “Em cảm thấy rất vui và tự hào khi ở Tây Ninh vẫn còn giữ làng nghề truyền thống như thế này. Em rất trân quý những đôi bàn tay khéo léo tạo ra những món ăn ngon, mong là những làng nghề truyền thống như thế này sẽ được lưu truyền mãi về sau”.

“Thông qua những hoạt động như thế này, rất mong các bạn đoàn viên, thanh niên cũng như đội viên, học sinh có thể hiểu rõ và chung tay giữ gìn nghề truyền thống” - Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn phường, Phó Chủ tịch Hội đồng Đội phường Long Hoa Võ Hoàng Minh cho biết.

Dẫu vẫn là nghề vất vả, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và sức lao động nhưng người dân nơi đây vẫn ngày ngày bám trụ với nghề làm bột khoai. Không chỉ để mưu sinh, đó còn là cách họ gìn giữ một nghề cũ, giữ lại hương vị quen thuộc đã theo mình suốt nhiều thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Khanh trải lòng: “Muốn giữ được nghề thì trước hết phải thật sự yêu nghề. Nghề làm bột khoai tuy vất vả, thu nhập không cao nhưng đó là nghề truyền thống của địa phương. Tôi mong không chỉ cơ sở của mình mà các làng nghề khác cũng được quan tâm gìn giữ và quảng bá để nhiều người biết đến hơn”.

Việc bảo tồn và phát huy các làng nghề không chỉ góp phần tạo sinh kế cho người dân mà còn giữ gìn những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương, để ngọn lửa nghề truyền thống tiếp tục được thắp sáng và lan tỏa trong đời sống hôm nay và mai sau./.