Những người lo việc 'nghĩa tận'

Tận tâm trong từng bước chân

Trong tâm thức người đạo Cao Đài, đạo tỳ không chỉ là người hỗ trợ tang lễ mà còn là những người "giữ nhịp" cho chuyến đi cuối cùng của một kiếp người. Từ khâu tẩn liệm cho đến lúc đưa tang và an táng, mọi việc đều được thực hiện dưới bàn tay của các thành viên Ban Nhà thuyền. Tại mỗi họ đạo địa phương, Ban Nhà thuyền luôn túc trực, sẵn sàng có mặt ngay khi gia đình tín đồ báo tin hữu sự.

Riêng với Ban Nhà thuyền của Hội thánh Cao Đài Tòa thánh Tây Ninh, nhiệm vụ còn mang phần trang trọng hơn khi lo hậu sự cho các vị chức sắc tại Khách Đình hay Báo Ân Từ. Đặc biệt, với những vị phẩm từ Phối sư trở lên, linh cữu còn được đưa vào Đền Thánh để làm lễ cầu siêu, tuyên dương công nghiệp.

Theo chia sẻ của ông Lê Văn Ngàn - Phó ban Cai quản Ban Nhà thuyền (Hội thánh Cao Đài Tòa thánh Tây Ninh), việc đưa áo quan vào Đền Thánh là một thử thách đòi hỏi cả sức khỏe lẫn sự tâm huyết của anh em đạo tỳ. “Để đi qua những bậc tam cấp cao mà áo quan không bị xóc, anh em phải tập luyện thường xuyên. Cứ mỗi buổi chiều mùng 9 và 19 Âm lịch, mọi người lại tập trung để rèn luyện, phối hợp sao cho thật nhịp nhàng” - ông Ngàn chia sẻ.

Một đội an táng thường gồm 20 người, chia nhau nhiệm vụ rõ ràng: người cao đi đầu chịu mũi, người thấp hơn đi phía sau giữ lái. Từng bước đi của họ phải đều tăm tắp, chắc chắn bởi đó chính là sự kính trọng sau cùng dành cho người nằm xuống.

Nặng lòng với việc “âm phần”

Ký ức của người đạo tỳ không chỉ là việc mai táng mà còn là những câu chuyện nhân văn đầy xúc động. Gắn bó với Ban Nhà thuyền từ năm 1968, ông Lê Văn Ngàn vẫn nhớ như in những ngày tháng cùng anh em hỗ trợ lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ dọc biên giới Tây Nam.

“Từ sau ngày đất nước thống nhất, chúng tôi bắt đầu đi tìm hài cốt liệt sĩ. Hồi đó gian nan lắm, nằm rừng nằm bụi, thiếu thốn đủ thứ. Anh em cứ tận dụng lại tăng, võng cũ của bộ đội đã mất giặt sạch rồi giăng trong rừng mà ngủ. Vất vả vậy chứ ai cũng sẵn lòng, cứ có đợt là anh em lại tập hợp nhau lên đường” - ông Ngàn bồi hồi nhớ lại.

Cùng chung chí hướng ấy là ông Nguyễn Văn Khoăn - Tá lý Ban Nhà thuyền của Hội thánh. Tham gia từ năm 1982, ông đã dành nhiều năm ròng rã cùng đồng đội quy tập hài cốt chiến sĩ từ các nghĩa trang dọc biên giới Tây Ninh - Campuchia về an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 (xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh). Có những chuyến đi, ông và đồng đội còn lặn lội sang tận Campuchia theo yêu cầu của sở, ngành.

Ông Khoăn kể: “Ngày trước, đường rừng khó đi, phải lội bộ hàng giờ mới tới nơi đào tìm nhưng trong lòng ai cũng chỉ mong sớm tìm được các anh để đưa về quê hương”. Phải đến năm 1998, khi các đội chuyên trách được thành lập, Ban Nhà thuyền mới bàn giao lại nhiệm vụ thiêng liêng này cho lực lượng quân đội.

Ngày nay, một trong những công việc quen thuộc của các đạo tỳ là lo việc “âm phần” tại nghĩa địa Cực Lạc Thái Bình (phường Ninh Thạnh) - vùng đất tâm linh được đạo Cao Đài thành lập từ năm 1927.

Không kể là người dân Tây Ninh hay người từng sinh sống ở nước ngoài, nếu khi mất đi là tín đồ Cao Đài, họ vẫn được an táng nơi đây. Do số lượng quỹ đất ngày một hạn hẹp, những năm gần đây, Hội thánh Cao Đài Tòa thánh Tây Ninh tổ chức một số lần giải tỏa những khu mộ đã chôn cất từ 50 năm trước để tạo quỹ đất mới.

Trong giai đoạn 2025-2026, Cực Lạc Thái Bình sẽ giải tỏa khoảng 14ha. Thời điểm này, vai trò của các đạo tỳ lại càng trở nên quan trọng. Những gia đình có mộ người thân trong khu vực chỉ cần làm đơn gửi về họ đạo, Ban Nhà thuyền tại địa phương sẽ sắp xếp nhân sự hỗ trợ tận tình.

Gia đình ông Phạm Văn Lắng (ngụ phường Tân Ninh) chia sẻ, trước đây nhà ông chuyển từ thị xã Trảng Bàng lên TP.Tây Ninh (cũ) sinh sống. Để thuận tiện việc chăm sóc mồ mả, ông từng nhờ Ban Nhà thuyền của họ đạo địa phương hỗ trợ bốc cốt ông bà, người thân đưa về Cực Lạc Thái Bình cải táng. Trong đợt giải tỏa này, gia đình ông có 10 ngôi mộ cần bốc nên làm đơn nhờ họ đạo Liên khu 4 - Ninh Lợi (phường Ninh Thạnh) hỗ trợ.

“Từ trước tới giờ, các anh em trong Ban Nhà thuyền đều làm công quả, không ai lấy tiền. Gia đình có lòng thì mua đồ ăn sáng, nước uống cho anh em. Làm xong, tặng bịch xà bông cũng được, mà không tặng cũng không ai đòi hỏi” - ông Lắng xúc động chia sẻ.

Tương tự, bà Huỳnh Thị Tám (ngụ xã Lương Hòa) cũng hoàn tất thủ tục bốc cốt cho người anh trai mất từ năm 1972 mà không phải lo lắng về chi phí nhờ sự tận tâm hỗ trợ của họ đạo. Đằng sau những công việc ấy là những con người như anh Nguyễn Minh Đức (ngụ phường Hòa Thành) - tài xế xe tải. Cứ mỗi đợt giải tỏa, anh lại gác lại tay lái, sắp xếp việc riêng để đi hỗ trợ bà con.

Anh cười hiền hậu, chia sẻ: “Đa số mọi người bốc mộ vào dịp Thanh minh nên tôi tranh thủ khoảng nửa tháng vào Cực Lạc Thái Bình cùng anh em hỗ trợ bà con. Hết mùa Thanh minh, tôi quay lại nghề chạy xe. Còn sức, còn giúp được người ta là cảm thấy vui rồi!”.

Mùa Thanh minh bắt đầu từ ngày 18/2 đến mùng 4/3 Âm lịch (từ ngày 05 - 20/4/2026). Khi đó, những chiếc áo đen trắng của người đạo tỳ lại tiếp tục có mặt tại Cực Lạc Thái Bình hỗ trợ bà con. Với những phần mộ không có thân nhân đến nhận trong đợt giải tỏa, các thành viên Ban Nhà Thuyền của Hội Thánh sẽ chia nhau hoàn tất việc bốc cốt. Họ chăm chút như chính người thân của mình nằm đó.

Bất cứ khi nào và ở đâu, khi có việc hậu sự cần đến, những người đạo tỳ luôn có mặt. Từ tinh thần công quả, những giá trị nhân văn vẫn được trao truyền qua từng thế hệ, bền bỉ như chính công việc thầm lặng mà họ đang làm./.