Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào bước sang giai đoạn mới

Nhận lời mời của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith và Phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam ngày 26 và 27/1/2026.

Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng với cả hai nước khi Lào vừa tổ chức thành công Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và đồng chí Thongloun Sisoulith được bầu lại làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào khóa XII; Việt Nam cũng vừa tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV và đồng chí Tô Lâm tiếp tục được bầu giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Vì vậy, chuyến thăm lần này thể hiện sự tin cậy chính trị cao nhất, gắn bó đặc biệt và sự phối hợp chặt chẽ giữa hai Đảng, hai nước; góp phần nâng tầm quan hệ và định hướng hợp tác toàn diện, hiệu quả và thực chất của giai đoạn phát triển mới trong quan hệ giữa hai nước.

Việt Nam-Lào: Mối quan hệ gắn bó, tin cậy, thủy chung

Mối quan hệ truyền thống tốt đẹp, sự gắn bó thủy chung giữa nhân dân hai nước Việt Nam-Lào được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane và Chủ tịch Suphanouvong đặt nền móng, được các thế hệ lãnh đạo của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước dày công vun đắp, đã trở thành tài sản vô giá của cả hai dân tộc và là quy luật phát triển chung của hai nước trên con đường phát triển đất nước phồn vinh, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 5/9/1962. Kể từ đó đến nay, quan hệ hai nước luôn gắn bó bền chặt.

Ngày 18/7/1977, Việt Nam và Lào ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác, khẳng định tình đoàn kết đặc biệt trước sau như một, hợp tác, ủng hộ, giúp đỡ lẫn nhau trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước.

49 năm qua, Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác đã trở thành cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để không ngừng thắt chặt quan hệ giữa hai nước, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mỗi nước.

Hai nước nâng cấp quan hệ lên “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện” vào tháng 2/2019. Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử quan trọng, tạo bước đột phá mới trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Từ đây, quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam-Lào ngày càng trở nên gắn bó keo sơn, đổi mới và phát triển.

Đặc biệt, quan hệ hai nước đã được nâng lên tầm cao mới bằng việc bổ sung nội hàm mới cho quan hệ hai nước lên thành “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào của Tổng Bí thư Tô Lâm hồi đầu tháng 12/2025.

Việc bổ sung nội hàm mới cho quan hệ hai nước đã tạo xung lực mới, trong giai đoạn phát triển mới, góp phần tăng cường sự tin cậy chính trị và mở rộng không gian hợp tác cho cả hai quốc gia. Đây cũng là sự khẳng định tầm nhìn chung và định hướng đồng hành lâu dài vì mục tiêu phát triển bền vững, tự cường và thịnh vượng chung của hai dân tộc.

Trong những năm qua, lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước tăng cường gặp gỡ, thường xuyên trao đổi đoàn trên tất cả các kênh. Gần đây là: Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Lào (tháng 7/2024); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Lào và tham dự Đại hội đồng AIPA-45 (tháng 10/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm Lào và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Lào (tháng 1/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm gặp cấp cao với Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith tại Thành phố Hồ Chí Minh (ngày 22/2/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm sang viếng đồng chí Khamtay Siphandone - nguyên Chủ tịch Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, nguyên Chủ tịch nước, nguyên Thủ tướng Lào (ngày 3/4/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ viếng và truy điệu đồng chí Khamtay Siphandone (ngày 7/4/2025); Chủ tịch nước Lương Cường thăm cấp Nhà nước tới Lào (tháng 4/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Lào, dự Lễ kỷ niệm 50 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, và đồng chủ trì Cuộc gặp cấp cao giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (ngày 1 và 2/12/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Cuộc gặp giữa hai Bộ Chính trị Việt Nam-Lào và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Lào (ngày 2 và 3/12/2025).

Phía Lào có: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (tháng 9/2024); Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tham dự Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Đối tác vì Tăng trưởng xanh và Mục tiêu toàn cầu (P4G) lần thứ tư, tổ chức tại Việt Nam (tháng 4/2025); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith dự Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975--30/4/2025) (tháng 4/2025), dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945--2/9/2025) (tháng 9/2025), tham dự Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) tại Thủ đô Hà Nội (tháng 10/2025).

Ngoài ra, lãnh đạo cấp cao hai nước thường xuyên có các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc bên lề các hội nghị khu vực và quốc tế. Thông qua các chuyến thăm, các cuộc gặp, hai bên khẳng định quyết tâm tăng cường, nâng cao mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam-Lào trong tình hình mới, phù hợp với tình hình thực tế của mỗi nước.

Bên cạnh hợp tác chính trị-ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai nước có nhiều bước phát triển.

Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Lào sau Trung Quốc, Thái Lan. Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt hơn 1,64 tỷ USD; năm 2024 đạt 2,25 tỷ USD, tăng 37% so với năm 2023.

Đây là lần đầu tiên kim ngạch thương mại giữa hai nước vượt mốc 2 tỷ USD, vượt xa mục tiêu do Chính phủ hai nước đề ra, là minh chứng rõ nét cho kết quả của những nỗ lực không ngừng của Chính phủ, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp của cả hai nước.

Năm 2025, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo cấp cao hai nước, hợp tác kinh tế, đầu tư, thương mại giữa hai nước được đánh giá là năm "bứt phá mạnh mẽ", với kim ngạch song phương đạt 2,98 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024, khẳng định quyết tâm chung trong việc thúc đẩy kim ngạch thương mại song phương hai nước phát triển thực chất và bền vững. Hai bên phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên 5 tỷ USD trong 2-3 năm tới.

Về đầu tư, tính đến tháng 1/2026, Lào là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất trong số 85 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam, với 282 dự án, tổng vốn đăng ký đạt gần 7 tỷ USD.

Các doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư vào 17/18 tỉnh, thành phố của Lào, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho hơn 100 nghìn lao động; đóng góp ngân sách cho Chính phủ Lào đạt khoảng 200 triệu USD/năm, thực hiện chính sách an sinh xã hội lũy kế đến nay khoảng 200 triệu USD.

Tính riêng trong năm 2025, vốn đầu tư của Việt Nam sang Lào đạt 773,7 triệu USD, tăng khoảng 4 lần so với cùng kỳ năm 2024.

Ngoài ra, hợp tác quốc phòng-an ninh tiếp tục được mở rộng, là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Nam-Lào, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng-an ninh và trật tự an toàn xã hội ở mỗi nước.

Hợp tác trên các lĩnh vực quan trọng khác như kết nối giao thông, giáo dục-đào tạo, văn hóa, giao lưu nhân dân, du lịch... đều ghi nhận những kết quả tích cực.

Tiêu biểu là việc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) vào tháng 7/2025 đã công nhận Vườn quốc gia Hin Namno (tỉnh Khammouane, Lào) là Di sản Thiên nhiên Thế giới liên biên giới với Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị, Việt Nam), thể hiện nỗ lực chung và là niềm tự hào của hai nước.

Cũng trong năm 2025, Lào công nhận Đường Trường Sơn trên đất Lào là di tích lịch sử quốc gia. Việt Nam hiện là thị trường khách quốc tế lớn thứ hai của Lào với hơn 1,1 triệu lượt khách Việt Nam đã tới thăm Lào trong năm 2025.

Hai bên cũng đã phối hợp triển khai, khánh thành và đưa vào sử dụng Công viên Hữu nghị Lào-Việt và tiếp tục tích cực thúc đẩy các dự án hạ tầng giao thông chiến lược như cao tốc Vientiane-Hà Nội và đường sắt Lào-Việt Nam; đầu tư phát triển cảng Vũng Áng nhằm giúp Lào hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia kết nối.

Hoạt động đối ngoại nhân dân được hai nước quan tâm thường xuyên; hai nước tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, góp phần tăng cường sự hiểu biết giữa nhân dân hai nước, đưa mối quan hệ ngày càng đi vào chiều sâu.

Trên các diễn đàn hợp tác khu vực và quốc tế, hai nước Việt Nam-Lào luôn phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau; tiếp tục tăng cường hợp tác, phối hợp với các nước thành viên ASEAN khác trong việc xây dựng Cộng đồng ASEAN và duy trì đoàn kết, đồng thuận của ASEAN trong các vấn đề chiến lược ở khu vực.

Nâng tầm quan hệ Việt Nam-Lào trong giai đoạn phát triển mới

Trên nền tảng quan hệ tốt đẹp, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam lần này của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith và Phu nhân có ý nghĩa rất quan trọng với cả hai nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam sau khi Đại hội XIV của Đảng bế mạc. Nhân dịp đồng chí Tô Lâm được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV thống nhất tuyệt đối bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith đã gửi thư chúc mừng.

Trong thư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith gửi lời chúc mừng và khẳng định, việc Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu lại làm Tổng Bí thư thêm một nhiệm kỳ thể hiện sự tin tưởng và đánh giá cao của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam đối với những đóng góp to lớn về trí tuệ, công lao, kinh nghiệm phong phú của Tổng Bí thư Tô Lâm trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo trong suốt thời gian qua.

Trước đó, vào tuần đầu tiên của tháng 1/2026, Đảng Nhân dân cách mạng Lào cũng đã tổ chức thành công Đại hội XII. Nhân dịp Đồng chí Thongloun Sisoulith tái trúng cử Tổng Bí thư khóa XII, đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đã gửi thư chúc mừng đồng chí Thongloun Sisoulith.

Trong thư, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định đây là sự ghi nhận xứng đáng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Lào đối với những đóng góp to lớn, trí tuệ và tâm huyết của Đồng chí Thongloun Sisoulith trong suốt thời gian qua. Sự tín nhiệm cao của toàn Đảng, toàn dân đối với Đồng chí Thongloun Sisoulith thể hiện niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Nhân dân cách mạng Lào trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm nhận định sau Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đại hội XII của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, với nền tảng quan hệ đặc biệt, sự tin cậy chính trị sâu sắc và nhiều dư địa hợp tác rộng mở, chắc chắn quan hệ hợp tác giữa hai nước sẽ tiếp tục đột phá mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, góp phần tích cực vào việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước; nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của cả Việt Nam và Lào; đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới.

Về triển vọng hợp tác giữa hai nước thời gian tới, Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho rằng hai nước đang đứng trước một vận hội mới đầy mạnh mẽ trong quan hệ hai nước. Như Tuyên bố chung nhân chuyến thăm cấp Nhà nước đến Lào của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm tháng 12/2025 vừa qua đã nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi hiện nay là: "Đưa hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư trở thành trụ cột gắn kết chiến lược mới."

Đây là sự nâng tầm mạnh mẽ, từ một "trụ cột quan trọng" trở thành "trụ cột gắn kết chiến lược," nhấn mạnh rằng kinh tế phải là một trong những sợi dây bền chặt nhất để bảo vệ và phát triển mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Hai nước đang hướng đến ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch xanh, du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Việt Nam và Lào sẽ lồng ghép chuyển đổi số vào hoạt động quảng bá và quản lý điểm đến; thúc đẩy liên thông dịch vụ số và xây dựng nền tảng dữ liệu chung về văn hóa-du lịch. Định hướng này sẽ giúp hình thành chuỗi cung ứng du lịch khu vực bền vững.

Trong khi đó, Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh bày tỏ mong muốn và tin tưởng rằng, trên cơ sở những định hướng chiến lược được Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam xác định, mối quan hệ “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược" giữa Việt Nam và Lào sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển ngày càng mạnh mẽ, vì lợi ích thiết thực của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực./.