Sạt lở rình rập - Bao giờ người dân mới được yên tâm?

Cuộc sống đảo lộn do sạt lở

Dành dụm gần cả đời người, ông Nguyễn Thanh Liêm (sinh năm 1963, ngụ ấp Bà Nghĩa, xã Cần Đước) mới đủ tiền xây căn nhà tường với diện tích 75m² vào cuối tháng 5/2025. Cứ nghĩ tết năm nay, gia đình ông được đón năm mới trong căn nhà khang trang, sạch đẹp nhưng niềm vui chẳng được bao lâu thì thiên tai ập đến. Ông Liêm nghẹn ngào nói: “Lúc 10 giờ, ngày 02/01/2026, đang ngồi trong nhà, nghe tiếng “rắc rắc”, tôi chạy ra thấy phía bên hông nhà đất đang sạt xuống sông. Sợ quá, tôi điện thoại báo chính quyền địa phương. Hay tin, xã và người dân nhanh chóng hỗ trợ gia đình di dời đồ đạc đến nơi an toàn. Vừa di dời xong, vài giờ sau sạt lở tiếp tục xảy ra, kéo nguyên căn nhà rơi tõm xuống sông. Nhìn thành quả tích cóp bao năm mất trắng trong tích tắc, xót xa vô cùng, không biết sau này, gia đình tôi phải sống ra sao? Giờ đây, chỉ hy vọng các cấp, các ngành sớm có giải pháp khắc phục sạt lở, giúp gia đình ổn định cuộc sống trong những ngày tết sắp đến”.

Vị trí sạt lở nằm gần ngã ba sông Vàm Mương và sông Vàm Cỏ, nguyên nhân do tác động của dòng chảy trên sông, phương tiện giao thông đường thủy có trọng tải lớn di chuyển với tốc độ cao làm nước xoáy vào bờ, tạo thành hố sâu hở hàm ếch. Đáng báo động, tình trạng sạt lở tại vị trí này vẫn đang diễn biến phức tạp, chưa có dấu hiệu dừng lại. Theo khảo sát, hiện đất xung quanh điểm sạt lở đang nứt, nhất là một số đoạn trên tuyến đường giao thông. Điều này đang gây tâm lý hoang mang, lo lắng cho người dân khi lưu thông qua lại trên tuyến đường.

Phó Chủ tịch UBND xã Cần Đước Võ Chí Công cho biết: “Ngay khi nhận được tin báo, xã cử lực lượng đến giăng dây cảnh báo khu vực nguy hiểm, đồng thời hỗ trợ gia đình ông Liêm di dời các vật dụng trong nhà đến nơi an toàn. Do sông rất sâu, dòng chảy mạnh, việc kịp thời gia cố chống sạt lở là cấp bách, UBND xã kiến nghị Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh sớm khảo sát tình hình, đồng thời xem xét hỗ trợ khắc phục tình trạng sạt lở nhằm bảo đảm an toàn cho người dân đang sinh sống trong khu vực”.

Cùng hoàn cảnh với gia đình ông Liêm, khoảng cuối tháng 6/2025, một phần diện tích ao nuôi tôm của gia đình ông Nguyễn Văn Chính (ngụ xã Vàm Cỏ) bị sạt lở. Chưa dừng ở đó, sạt lở còn tiếp tục lan rộng, ăn sâu vào mép nhà. Trường hợp không gia cố, xử lý kịp thời, căn nhà có thể rơi xuống sông bất cứ lúc nào. Ông Chính cho hay: “Cũng may gia đình mới vừa thu hoạch tôm được 1 tuần thì sạt lở xảy ra, nếu không thiệt hại sẽ còn nặng hơn. Hiện gia đình đã mua cừ gia cố tạm xung quanh nhà để phòng, chống sạt lở. Song, tình trạng sạt lở vẫn đang âm thầm diễn ra, bởi đất xung quanh khu vực này đã không còn “chân”. Kế sinh nhai của gia đình không còn, giờ mà căn nhà sạt xuống sông nữa không biết sống như thế nào! Hằng ngày phải sống trong thấp thỏm lo sạt lở thế này hoang mang lắm!”.

Bao giờ khắc phục?

Năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 15 vụ sạt lở, sụt lún đất nguy hiểm, với chiều dài khoảng 2.860m, diện tích đất bị mất hơn 26ha. Sự cố sụt lún, sạt lở đất chủ yếu xảy ra các địa phương như Nhơn Hòa Lập, Tân Lân, Vàm Cỏ, Tân Tây, Thạnh Hóa, Cần Giuộc,… Tình trạng sạt lở, sụt lún đất đã làm hư hại nhiều công trình giao thông, trong đó một số tuyến đường huyết mạch bị chia cắt, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa của người dân trong khu vực. Ước thiệt hại do sạt lở hơn 13,5 tỉ đồng và làm ảnh hưởng đến sinh hoạt của hơn 310 hộ dân. So với năm 2024, tình hình sạt lở năm 2025 giảm 2 vụ và thấp hơn 7,8 tỉ đồng. Song, đáng báo động là nhiều điểm sạt lở từ trước năm 2025 vẫn tiếp tục diễn ra và chưa được xử lý kịp thời, gây hoang mang, lo lắng cho người dân. Cụ thể, ngày 22/02/2024, một vụ sạt lở nghiêm trọng xảy ra tại nhà bà Đặng Thị Tuyết Mai (ngụ xã Tân Lân) khiến căn nhà dưới và nhà phụ rơi xuống sông, còn căn nhà trên bị nứt. Mong muốn lớn nhất của gia đình bà là tình trạng sạt lở sớm được khắc phục, vậy mà gần 2 năm vẫn chưa được xử lý. Nhìn đất phía sau nhà cứ liên tục bị “hà bá” nuốt chửng, bà Mai tự mua cừ gia cố tạm nhưng cũng chẳng thấm vào đâu. Cách nhà bà Mai không xa, vợ chồng bà Nguyễn Thị Thu Hồng cũng nơm nớp lo sợ vì sạt lở vẫn đang rình rập. Bà Hồng nói: “Đây là lần thứ 3, gia đình tôi di dời nhà vào trong do sạt lở. Chúng tôi cũng dự định dời sang chỗ khác sống nhưng không có điều kiện. Mơ ước của gia đình tôi và người dân quanh đây là được xây dựng bờ kè giống phía bên kia sông của xã Long Hựu”.

Tình trạng sạt lở bờ Kênh Nước Mặn đoạn qua xã Tân Lân xảy ra từ nhiều năm trở lại đây do tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sự thay đổi dòng chảy, cộng với chênh lệch biên độ triều ngày càng phức tạp làm đất hai bên bờ kênh bị lún, sụt, sạt lở xuống kênh, dẫn tới lòng kênh ngày càng mở rộng. Chiều dài sạt lở khoảng 1.800m, trong đó đoạn từ bến phà cũ đến dạ cầu Kênh Nước Mặn bị sạt lở nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng đến cuộc sống của khoảng 50 hộ dân. Trước tình hình này, ngày 13/10/2023, UBND tỉnh ký quyết định về việc công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ Tây Kênh Nước Mặn, xã Phước Đông, huyện Cần Đước (nay xã Tân Lân, tỉnh Tây Ninh). Công bố tình huống khẩn cấp hơn 2 năm nhưng tình trạng sạt lở vẫn chưa được khắc phục, người dân vẫn ngóng chờ kinh phí, trong khi sạt lở chẳng đợi.

Điểm chung của các vụ sạt lở trên địa bàn tỉnh là chưa có kinh phí để khắc phục sự cố. Chính vì thế, từ một điểm sạt lở nhỏ, không đáng kể đã lan rộng ra thành điểm sạt lở nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sức khỏe và cả tính mạng của người dân. Nguyên nhân sạt lở do tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, đồng thời có phần ảnh hưởng từ các hoạt động dân sinh như lấn chiếm, xây dựng công trình, nhà ở sát bờ sông; các phương tiện tàu, thuyền, sà lan có tải trọng lớn lưu thông qua lại nhiều trên các tuyến sông, tạo sóng mặt nước gây áp lực tác động vào hai bên bờ sông gia tăng tình trạng sạt lở.

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Trần Quang Vinh cho biết: “Chi cục đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh sớm ban hành quyết định Kế hoạch tổng thể phòng, chống sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đến năm 2030 để triển khai thực hiện trong thời gian tới. Trong nội dung Kế hoạch đã có đề xuất 29 dự án công trình phòng, chống sạt lở bờ sông theo hướng cấp bách, ưu tiên đề xuất Trung ương hỗ trợ kinh phí thực hiện theo lộ trình giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí 13.473,663 tỉ đồng. Trong đó, đề xuất ngân sách Trung ương hỗ trợ 12.374,042 tỉ đồng; ngân sách tỉnh 1.077,621 tỉ đồng.

Ngoài ra, Chi cục Thủy lợi thường xuyên phối hợp các xã, phường tổ chức kiểm tra, đánh giá tình trạng sạt lở bờ sông, kênh, rạch; tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh ban hành Quyết định công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh; tham mưu UBND tỉnh Quyết định hỗ trợ kinh phí từ nguồn Quỹ phòng, chống thiên tai tỉnh để xử lý khẩn cấp, khắc phục tình trạng sạt lở nhằm sớm ổn định cuộc sống sinh hoạt cho người dân. Chi cục thường xuyên phối hợp địa phương tổ chức các buổi tuyên truyền, vận động người dân đang sinh sống dọc sông, kênh, rạch cần đề phòng sạt lở, không nên xây dựng, cơi nới nhà ở ra gần sát bờ sông, kênh, rạch để tránh xảy ra các sự cố sạt lở đáng tiếc, gây thiệt hại đến tính mạng và tài sản” - ông Trần Quang Vinh cho biết thêm./.