Tháng thiêng Ramadan

Đức tin của Hồi giáo tựa như một ngôi nhà vững chãi, được nâng đỡ bởi năm cột trụ thiêng liêng. Đó là lời tuyên xưng đức tin son sắt vào Đấng tối cao Allah và vị Sứ giả Muhammad của Ngài; là năm lần cầu nguyện mỗi ngày đều đặn như nhịp thở; là sự bố thí chân thành nhằm sẻ chia, xoa dịu những mảnh đời khốn khó; là việc nhịn ăn kiên định trong tháng Ramadan và cuộc hành hương thiêng liêng về thánh địa Makkah. Trong năm điều cốt lõi ấy, tháng Ramadan chính là sợi dây kết nối sâu sắc giữa mỗi tín đồ với cộng đồng và với cội nguồn đức tin của mình.

“Ăn nhịn” – hành trình rèn thân, luyện tâm

Theo giáo lý Hồi giáo, các tín đồ từ tuổi trưởng thành (15 tuổi trở lên) phải thực hiện việc nhịn ăn, nhịn uống từ lúc mặt trời mọc đến khi mặt trời lặn. Đây là một trong những bổn phận quan trọng của người theo đạo.

Trưởng ban Đại diện cộng đồng Hồi giáo (Islam) Tây Ninh Haji Chàm Min cho biết: “Nam, nữ từ 15 tuổi trở lên là bắt buộc phải nhịn chay và hành lễ 5 lần mỗi ngày. Những người già yếu, bệnh tật hoặc phụ nữ mang thai thì được miễn. Người vì lý do sức khỏe mà phải xả chay, sau đó sẽ nhịn bù lại cho đủ tháng”.

Khoảng 4 giờ sáng, các gia đình thức dậy chuẩn bị ăn bữa đầu tiên trước khi bước vào một ngày dài “ăn nhịn”. Sau đó, mọi sinh hoạt diễn ra bình thường nhưng luôn gắn với ý thức tiết chế, giữ gìn.

Anh Is Har (ngụ phường Tân Ninh) chia sẻ: “Nhịn chay không đơn giản là nhịn ăn, nhịn uống, mà hành động này có ý nghĩa để mình thông cảm được với người nghèo khổ. Và không chỉ nhịn ăn, nhịn uống, mọi người còn được dạy rằng, trong tháng này, chúng ta còn phải tiết chế những lời không hay, không nghe những điều xấu, phải kiềm chế những ham muốn của bản thân để rèn mình sống tốt”.

Một trong những hình ảnh quen thuộc trong tháng Ramadan tại Thánh đường Darul Naeem (phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh) là bếp ăn tập thể được nấu mỗi buổi chiều. Bà Thị Khoa Ti Ma - người "giữ lửa" cho bếp ăn hơn 10 năm qua cho biết, 14 giờ mỗi ngày, bà cùng vài chị em trong xóm đến đây nấu cháo. Cháo là món ăn thường xuyên của bếp trong tháng "ăn nhịn". 

“Do mọi người nhịn ăn ban ngày nên tôi nấu cháo để chiều “xả chay”, ăn cho dễ tiêu hóa. Về nhà, mọi người có thể nấu và ăn thêm nhiều món khác. Nấu ăn cực thì có cực nhưng mình vì mọi người, và cũng là có thêm phước” - bà Thị Khoa Ti Ma nói.

Những phần cháo này sẽ được chia khắp cho các hộ gia đình Hồi giáo quanh thánh đường. Khoảng 16 giờ, người dân bắt đầu mang vật dụng đến xin cháo mang về. Bà Thị Ly Ma chia sẻ: “Nhà tôi 6 người, xin cháo về ăn trước cho bao tử quen dần, sau đó khoảng một tiếng mới ăn cơm thêm”.

Dù công việc tất bật suốt tháng, nhưng với nhiều người, đây lại là khoảng thời gian ý nghĩa nhất. Chị A Si Giá vừa phụ mang nước uống lên thánh đường, chuẩn bị bữa ăn tập thể, vừa nói: “Tháng này là tháng vui nhất. Tháng để mọi người làm phước nên dù bận, ai cũng thấy rất vui”.

Trong khi nhiều gia đình “xả chay” tại nhà, một số đàn ông thường tập trung tại thánh đường để cùng nhau dùng bữa, tạo nên không khí sum vầy, gắn kết.

Thầy Sufyane – người điều hành cầu nguyện tại Thánh đường Darul Naeem cho biết: “Trong tháng Ramadan, ở thánh đường có tổ chức những buổi ăn nhỏ cho tất cả tín đồ để cùng xả chay với Ban Quản trị thánh đường. Đó cũng là nhằm chia sẻ tình đoàn kết, tình yêu thương giữa con người với con người, giữa các tín đồ với nhau”.

Đúng 18 giờ 10 phút, khi tiếng trống ở thánh đường vang lên lần thứ nhất, mọi người bắt đầu “xả chay” sau gần 15 giờ nhịn ăn, nhịn uống.

Sau bữa “xả chay” cuối ngày, mọi người cùng dự lễ cầu nguyện tại thánh đường hoặc làm lễ tại nhà. Theo thầy Sufyane, trong tháng Ramadan, mỗi ngày, ngoài 5 buổi lễ chính, còn có thêm 1 buổi lễ phụ kéo dài khoảng 45 phút, cầu mong thánh Allah ban phước lành. 

Rộn ràng ngày xả chay

Ngày cuối cùng của tháng Ramadan, không khí trong các xóm Chăm càng trở nên rộn ràng. Mọi gia đình tất bật chuẩn bị cho ngày lễ Roya Ramadan – kết thúc tháng “ăn nhịn”.

Một trong những nét đặc trưng là nhà nhà đều nấu món cà ri gà – món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày lễ.

Người Hồi giáo ở Tây Ninh không mua gà đã được làm sẵn ở chợ bên ngoài mà mua gà sống về làm thịt, hoặc mua gà do đồng bào trong xóm làm bán.

Tại xóm Chăm của phường Tân Ninh, những người làm dịch vụ như chị Thị Ké tất bật hơn thường ngày. Chị vừa làm thịt gà, quay gà, vừa nạo dừa để bán cho người dân nấu cà ri. “Ngày thường tôi bán chừng 1-2 con gà thôi, nhưng ngày lễ này, chòm xóm qua làm nhiều hơn chút. Nhà ai cũng giống nhau, đều nấu món cà ri. Khi bà con dòng họ tới nhà, mình lấy cà ri ra cho mọi người ăn với bánh mì, với bún”, chị Thị Ké nói.  

Trong căn bếp gia đình, bà Thị Ây Sas đang chuẩn bị nấu món cà ri quen thuộc. Bà vừa canh lửa cho nồi nước cốt dừa, vừa xắt củ hành, chuẩn bị gia vị để ướp gà. Bà kể: “Tôi biết nấu cà ri từ năm 15 tuổi, do bà ngoại dạy trong dịp lễ Ramadan. Đến nay hơn 60 tuổi, năm nào tôi cũng nấu. Đây là món truyền thống, ngon hay dở gì mọi người cũng tự nấu, không ai đi mua đâu”.

Roya Ramadan – Ngày sum vầy, tha thứ và sẻ chia

Sau 30 ngày nhịn chay, ngày lễ Roya chính thức bắt đầu trong không khí trang nghiêm và rộn ràng. Ngày này, từ sáng sớm, đông đảo nam giới, thanh niên tập trung về các thánh đường để cầu nguyện, cảm tạ Allah đã ban sức khỏe và phước lành.

Ông Chàm A Ly – người trông coi Thánh đường Nurul Iman (xã Tân Phú) chia sẻ: “Ngày Roya là ngày Thánh Allah ban phước lành. Ngày này, mọi người mặc đồ đẹp, đến thánh đường cầu nguyện, xin tha thứ tội lỗi và chúc nhau bình an, hạnh phúc”.

Sau lễ cầu nguyện, không khí vui tươi lan tỏa khắp các khu dân cư. Trẻ em trong những bộ quần áo mới háo hức nhận lời chúc phúc. Những mâm cơm với cà ri, bánh mì, cơm trắng được mang đến thánh đường để cùng nhau chia sẻ, tạo nên không khí đầm ấm, nghĩa tình. Các gia đình sum họp, thăm hỏi nhau, cùng bắt tay, xin lỗi và tha thứ cho những điều chưa trọn vẹn trong năm qua.

Theo ông Chàm Min- Trưởng ban Đại diện cộng đồng Hồi giáo Islam Tây Ninh, ngày này những ai khá giả sẽ làm công tác xã hội như đi thăm trẻ mồ côi, thăm người già neo đơn để họ cũng được vui. Ngoài ra, mọi người đi xin lỗi cha mẹ, người thân để được tha thứ, hướng đến một năm tốt đẹp hơn.

Bên cạnh đó, người dân còn đi thăm viếng mộ phần ông bà, tổ tiên. Chị Sa Ly Há cho biết: “Mỗi năm tôi đi thăm mộ 2 lần, vào tháng này và sau đó vài tháng. Đây là dịp để con cháu biết mồ mả ông bà, biết cội nguồn của mình”.

Tháng Ramadan khép lại, nhưng những giá trị mà tháng thiêng mang đến vẫn còn đọng lại trong mỗi người. Đó là sự kiên trì, lòng nhân ái và tinh thần sẻ chia – những điều làm nên sức mạnh gắn kết cộng đồng./.