Uống nước tưởng đơn giản, vì sao nhiều người vẫn làm sai?

Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Vũ Thiên Duyên, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, nước chiếm từ 70-80% trọng lượng cơ thể và tham gia vào mọi chức năng sinh lý quan trọng trong cơ thể. Thực tế chúng ta đều biết về điều này nhưng hầu hết đều thực hành sai cách mà nguyên nhân là do chưa có thói quen uống nước đúng và hiệu quả.

Thói quen là những hành vi được duy trì lặp đi lặp lại đủ lâu để trở nên tự động và ít cần nỗ lực ý thức. Để hình thành thói quen, cần có ba yếu tố: tín hiệu kích hoạt, hành vi được thực hiện ổn định và phần thưởng mang lại cảm giác hài lòng.

Các hành vi lặp lại thường xuyên, điều độ làm kích hoạt hệ thống dopamine trong não giúp tăng cường củng cố mối liên kết giữa tín hiệu khởi phát và kết quả mong đợi. Theo thời gian, khi được củng cố, vòng lặp thói quen này giúp dịch chuyển kiểm soát hành vi từ vỏ não trước trán sang hạch nền biến hành vi diễn ra một cách tự động mỗi khi gặp tín hiệu phù hợp.

Lý do nhiều người khó hình thành thói quen uống nước đúng cách

Tín hiệu kích hoạt không đáng tin cậy và không rõ ràng: Thực tế đa số nhiều người quên uống nước vì không có cảm giác khát. Một số nghiên cứu cho thấy khi cơ thể cảm nhận được "khát" và cần bù nước thì sự thiếu nước đã xảy ra từ trước đó. Khi không có một tín hiệu rõ ràng như nhìn thấy bình nước, được nhắc nhở, thời gian cố định trước…thì não bộ sẽ gặp khó khăn trong việc tự động hóa hành vi.

Hành vi khó duy trì ổn định: Những hành động uống nước từng ngụm nhỏ, uống đều trong ngày, không chờ đến khi khát mới uống là hành vi mang tính kỷ luật cao, dễ bị gián đoạn vì đòi hỏi sự ý thức và tính kiên trì thực hành của cá thể. Trong khi đó, ở trạng thái bận rộn hoặc căng thẳng não bộ có xu hướng chọn những hành vi tiện nhanh ít tốn năng lượng. Do đó nó ít ưu tiên cho việc uống nước nếu như không có một tín hiệu báo động cơ thể thiếu nước rõ ràng.

Mặc khác chuỗi hành động xây dựng thói quen mới này dễ bị tác động từ môi trường làm việc, học tập như thiếu sự hỗ trợ về nguồn nước, không có bình nước uống, thiếu nước sạch, nơi uống nước xa nơi làm việc… càng làm khó khăn hơn cho việc duy trì tạo thói quen uống nước đúng cách.

Phần thưởng thiếu ấn tượng: Nước được khuyên nên dùng thường xuyên là các dạng nước lọc, nước tinh khiết hay nước đun sôi để nguội hoặc từ trái cây, rau củ tự nhiên. Đồng thời nên có nhiệt độ phù hợp (không quá nóng cũng không quá lạnh). So với các loại nước uống có gas, nước tăng lực, trà sữa, bia, rượu, cà phê… thì các loại này có tác động lên não bộ kém hơn. Sức mạnh của cảm giác hưng phấn, hài lòng do hiệu quả của dopamine mang lại khi uống đủ lượng nước không rõ ràng và tức thì để gây ấn tượng với não bộ.

Do đó mức độ ghi nhớ hành động uống nước để duy trì thành thói quen cũng không cao như khi xem điện thoại, chơi game, hay ăn uống các chất giàu đạm, đường và có chứa thành phần kích thích hệ thần kinh trung ương. Vì vậy mà sự ưu tiên cho con đường liên kết để tạo thành thói quen uống nước cần sự kiên trì hơn.

"Tóm lại, hình thành thói quen uống nước đúng cách là một chiến lược sức khỏe toàn diện, giúp tối ưu hóa hiệu suất làm việc, tăng cường vẻ đẹp thể chất lẫn tinh thần từ đó kéo dài tuổi thọ. Việc nhận thức được giá trị của việc uống nước đúng cách sẽ góp phần mang lại lợi ích sức khỏe trong tương lai", thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Vũ Thiên Duyên chia sẻ.