'Văn hóa rượu bia' ngày tết: Vui thôi đừng vui quá

Nhưng cũng chính từ chén rượu ấy, nếu thiếu chừng mực và trách nhiệm, không ít bi kịch đã xảy ra, để lại những khoảng lặng buồn giữa những ngày lẽ ra phải trọn vẹn niềm vui.

Trong ý nghĩa nguyên bản, rượu ngày tết mang giá trị tinh thần nhiều hơn vật chất. Một chén rượu xuân là lời chào thân tình giữa họ hàng, bè bạn; là cách người Việt mở đầu câu chuyện sau một năm bận rộn, tất bật mưu sinh. Uống rượu để lòng người rộng mở, để bỏ lại những vướng bận cũ, chứ không phải để hơn thua, đo đếm tình cảm bằng số ly cạn. Đáng tiếc, theo thời gian, nét đẹp ấy ở nhiều nơi đã bị biến dạng.

Không khó để bắt gặp trong những ngày tết cảnh “vui quá hóa lố” trên bàn nhậu. Từ thói quen ép rượu, khích bác nhau bằng những câu nói cũ kỹ như “không uống là không nể”, “nam vô tửu như kỳ vô phong”, nhiều cuộc vui nhanh chóng trượt khỏi quỹ đạo ban đầu. Chén rượu khi ấy không còn là chất xúc tác của niềm vui, mà trở thành áp lực vô hình buộc người ta phải uống, dù không muốn, dù biết rõ khả năng của mình đã vượt ngưỡng an toàn.

Hệ quả là không ít cuộc nhậu kéo dài thâu đêm suốt sáng, biến tết - thời gian để nghỉ ngơi, đoàn tụ - thành những ngày “hành xác” với lá gan và hệ thần kinh. Khi rượu bia lấn át sự tỉnh táo, hành vi con người cũng dễ mất kiểm soát. “Rượu vào lời ra”, những xích mích nhỏ có thể bùng phát thành cãi vã, thậm chí ẩu đả, ngay trong những ngày vốn cần sự hòa thuận, nhường nhịn nhất.

Đáng lo ngại hơn cả là những hậu quả khốc liệt phía sau “chén rượu tàn”. Thông điệp “Đã uống rượu bia - không lái xe” được nhắc đi nhắc lại nhiều năm qua không chỉ là một khẩu hiệu pháp luật, mà là lời nhắc về sinh mạng con người. Chỉ một phút chủ quan, một quyết định liều lĩnh cầm lái sau cuộc nhậu, có thể biến bữa cơm tất niên ấm cúng thành cuộc chia ly vĩnh viễn. Tai nạn giao thông liên quan đến rượu bia trong dịp tết vẫn luôn là nỗi ám ảnh, để lại mất mát không gì bù đắp được cho gia đình và xã hội.

Bên cạnh nỗi đau tinh thần là những hệ lụy pháp lý nặng nề. Người vi phạm có thể đối mặt với mức phạt hành chính rất cao, thậm chí là án tù nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Một sai lầm trong men say có thể xóa nhòa cả tương lai, sự nghiệp mà phải đánh đổi bằng nhiều năm tháng ân hận. Phía sau người uống rượu còn là nỗi thấp thỏm của vợ con, cha mẹ - những người chờ cửa, lo lắng từng cuộc điện thoại trong đêm khuya.

Trong bối cảnh ấy, khái niệm “uống có trách nhiệm” cần được nhìn nhận như một chuẩn mực văn hóa mới. Bản lĩnh không nằm ở việc uống bao nhiêu, mà ở chỗ biết dừng đúng lúc, biết nói “không” khi cần. Uống để vui, để kết nối, chứ không phải uống đến mức không còn kiểm soát được bản thân. Khi đã có ý định uống rượu bia, lựa chọn phương tiện an toàn như taxi, xe công nghệ hoặc nhờ người tỉnh táo đưa về là điều bắt buộc. Tuyệt đối không chạm vào tay lái, dù chỉ uống một ly.

Văn hóa tiếp khách ngày tết cũng cần sự thay đổi. Chủ nhà không ép khách, khách không khích bác chủ. Bàn tiệc tết hoàn toàn có thể phong phú và ấm áp hơn với trà, nước trái cây, những lời chúc chân thành thay cho những màn nâng ly không hồi kết. Sự tôn trọng lẫn nhau chính là thước đo của một cuộc vui văn minh.

Tết là để sum vầy. Trong những ngày đầu năm mới, món quà lớn nhất mỗi người có thể dành cho gia đình không phải là những cuộc vui quá chén, mà là sự bình an khi trở về nhà. Đừng để niềm vui ngắn ngủi dưới đáy ly phải đánh đổi bằng nỗi đau dài theo năm tháng. Một mùa xuân trọn vẹn chỉ thật sự bắt đầu khi mỗi người biết vui có chừng mực, uống có trách nhiệm và luôn ghi nhớ: đã uống rượu bia thì không lái xe./.