Đồng hành hướng nghiệp - Mở lối tương lai cho học sinh

Cùng học sinh lựa chọn hướng đi phù hợp

Tại Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu (phường Long An), công tác tư vấn, hướng nghiệp được triển khai bài bản, đa dạng hình thức, giúp HS hiểu mình, hiểu nghề, từ đó tự tin lựa chọn con đường phù hợp cho tương lai. Theo Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu Đàm Văn Tuyến, hoạt động tư vấn, hướng nghiệp cho HS lớp 12 được trường triển khai thành 2 giai đoạn.

Giai đoạn đầu tập trung vào tư vấn định hướng nghề nghiệp, giúp HS nhận diện năng lực, sở thích, giá trị bản thân và xu hướng nghề nghiệp trong xã hội. Đây là bước nền quan trọng để các em có cái nhìn tổng thể, tránh lựa chọn cảm tính hoặc chạy theo trào lưu.

Ở giai đoạn hai, trường tổ chức tư vấn chuyên sâu về chọn trường đại học và chọn ngành học. HS được cung cấp thông tin cụ thể về phương thức tuyển sinh, chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp… từ đó đưa ra quyết định phù hợp với năng lực và điều kiện cá nhân.

Để nâng cao hiệu quả, trường tiến hành khảo sát nhu cầu, nguyện vọng của HS. Từ kết quả khảo sát, trường lựa chọn nội dung và mời các trường đại học mà HS quan tâm đến tư vấn trực tiếp. Cách làm này giúp hoạt động hướng nghiệp trở nên sát thực tế, đúng trọng tâm, tránh dàn trải. Không chỉ dừng lại ở các buổi tư vấn tập trung, nội dung hướng nghiệp còn được lồng ghép linh hoạt trong từng tiết học. Giáo viên bộ môn thông qua bài giảng để giới thiệu những ngành nghề liên quan, qua đó giúp HS hình dung rõ hơn về ứng dụng kiến thức vào thực tiễn nghề nghiệp.

Một điểm nổi bật trong công tác hướng nghiệp tại Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu là sự đa dạng về hình thức tổ chức. Trường mời các cựu HS đang theo học tại các trường đại học về giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm cho HS lớp 12. Những câu chuyện thực tế từ “người đi trước” giúp các em dễ dàng chia sẻ, đặt câu hỏi và tiếp nhận thông tin một cách gần gũi, chân thực hơn. Đây cũng là “cầu nối” giúp các em hình dung rõ nét hơn về môi trường học tập và yêu cầu của từng ngành nghề.

Song song đó, nhà trường cập nhật liên tục các thông tin tuyển sinh, ngành học, phương thức xét tuyển… và gửi đến HS, phụ huynh qua các nhóm Zalo. Việc truyền tải thông tin nhanh chóng, chính thống giúp HS không bị “nhiễu” trước nhiều nguồn thông tin trên mạng. Đặc biệt, Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu sẽ tổ chức cho HS lớp 12 tham quan, trải nghiệm thực tế tại các trường đại học. Khi trực tiếp đến môi trường học tập tương lai, HS có cơ hội quan sát cơ sở vật chất, tìm hiểu chương trình đào tạo, giao lưu với giảng viên, sinh viên… Qua đó, các em có cơ sở để lựa chọn.

Một hoạt động nổi bật khác là trong tháng 3/2026, Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu phối hợp tổ chức chương trình tư vấn tuyển sinh Đúng ngành nghề - Sáng tương lai lần thứ 18, năm học 2025-2026. Chương trình có sự tham gia của nhiều đơn vị uy tín như Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sư phạm TP.Hồ Chí Minh, Trường Đại học Bách khoa TP.Hồ Chí Minh, Trường Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh,… Qua hoạt động này, hơn 300 HS lớp 12 của trường đã được cung cấp thông tin chính thống về tuyển sinh năm 2026, đồng thời được tư vấn trực tiếp về ngành học, môi trường đào tạo, cơ hội việc làm trong tương lai.

Tại chương trình, HS mạnh dạn đặt câu hỏi xoay quanh những vấn đề thiết thực như lựa chọn ngành nghề, chương trình học, học bổng, xu hướng thị trường lao động… Các đại diện trường đại học đã giải đáp cụ thể, giúp HS hiểu sâu, hiểu đúng và có cái nhìn toàn diện hơn.

Từ các hoạt động hướng nghiệp, nhiều HS đã dần xác định rõ con đường của mình. Em Nguyễn Phạm Huyền Trân - HS lớp 12, Trường THPT Chuyên Trần Văn Giàu, chia sẻ: “Việc tham gia chương trình Đúng ngành nghề - Sáng tương lai cùng các hoạt động hướng nghiệp của trường giúp em hiểu rõ hơn về ngành học, phương thức tuyển sinh và yêu cầu thực tế của nghề nghiệp. Những câu hỏi trực tiếp tại chương trình đã giải đáp được nhiều băn khoăn của em về cơ hội việc làm và chính sách hiện nay”. Từ những định hướng đó, Trân chọn ngành Sư phạm làm mục tiêu phấn đấu.

Theo thầy Đàm Văn Tuyến, thông qua các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp, HS có điều kiện hiểu rõ hơn cách lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực bản thân, đồng thời thông tin từ các trường đại học giúp các em lựa chọn ngành học sát với thực tế hơn. “Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, gặp gỡ trực tiếp với các trường đại học giúp công tác tư vấn trở nên thực chất, gần gũi. Qua đó, HS dễ dàng đưa ra lựa chọn phù hợp với bản thân” - thầy Tuyến nhấn mạnh.

Thực hiện nhiều giải pháp

Tại Trường THPT Nguyễn Trung Trực (xã Nhựt Tảo), nhà trường chú trọng thực hiện nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp, định hướng phân luồng HS sau THPT. Trường thực hiện đầy đủ chương trình, thời lượng và các chủ đề hướng nghiệp trong năm học. Trong mỗi tiết hoạt động trải nghiệm, giáo viên đều lồng ghép những nội dung thực tiễn, phân tích đặc điểm, yêu cầu của một số ngành nghề, giúp HS có cái nhìn cụ thể hơn về tương lai.

Đặc biệt, việc tích hợp hướng nghiệp trong giảng dạy các môn văn hóa được xem là điểm nhấn. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn khéo léo liên hệ với các lĩnh vực nghề nghiệp cụ thể, qua đó khơi dậy niềm hứng thú và phát hiện năng khiếu của HS. Chính quá trình này giúp thầy cô có cơ sở định hướng, tư vấn phù hợp cho từng em.

Bên cạnh đó, các buổi sinh hoạt hướng nghiệp được tổ chức linh hoạt với nhiều hình thức như giao lưu với người thành đạt, tìm hiểu các ngành nghề đang có nhu cầu nhân lực cao hay giới thiệu hệ thống các cơ sở đào tạo. Những hoạt động này không chỉ cung cấp thông tin mà còn góp phần hình thành thái độ tích cực đối với lao động, giúp HS hiểu rằng mỗi lựa chọn nghề nghiệp đều có giá trị riêng.

Các hoạt động ngoại khóa, tham quan thực tế tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cũng được nhà trường chú trọng. Đây là môi trường giúp HS trải nghiệm, khám phá năng lực bản thân và nhận diện rõ hơn sở thích nghề nghiệp. Công tác tư vấn hướng nghiệp cũng được tăng cường thông qua việc phối hợp các trường đại học, cao đẳng, trung tâm hướng nghiệp và chuyên gia tâm lý. Các buổi tư vấn không chỉ giải đáp thắc mắc cho HS mà còn giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về xu hướng nghề nghiệp, từ đó đồng hành cùng con trong việc lựa chọn tương lai.

Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trung Trực Phạm Huỳnh Anh chia sẻ: “Hoạt động giáo dục hướng nghiệp giúp HS am hiểu ngành nghề, nhu cầu lao động, từ đó xác định hướng đi sau khi tốt nghiệp THPT và chọn nghề phù hợp với năng lực bản thân. Việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các đơn vị đào tạo là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phân luồng”.

Nhà trường cũng duy trì việc thông tin thường xuyên đến phụ huynh về kết quả học tập của HS, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp, trúng tuyển đại học, cao đẳng và các cơ sở đào tạo nghề. Điều này giúp phụ huynh có cơ sở đánh giá đúng năng lực của con em, tránh tình trạng lựa chọn vượt quá khả năng.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, công tác phân luồng của trường đã đạt những kết quả tích cực. Năm 2025, 100% HS tốt nghiệp THPT; trong đó, 73,81% trúng tuyển vào các trường cao đẳng, đại học; 1,98% theo học trung cấp và 24,21% tham gia lao động. Những con số này phản ánh sự đa dạng trong lựa chọn sau tốt nghiệp, phù hợp với năng lực và điều kiện của từng HS.

Khi công tác hướng nghiệp được triển khai đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, HS không chỉ có thêm thông tin mà còn có đủ cơ sở để lựa chọn đúng hướng đi. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp các em vững vàng bước vào tương lai, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho tỉnh./.