Gạch không nung: Nhiều ưu điểm nhưng ít người dùng

Còn ngại sử dụng

Mặc dù các nhà sản xuất gạch không nung đưa ra nhiều ưu điểm và giải pháp kích cầu nhưng hiện các công trình xây dựng không sử dụng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh gần như “vắng bóng” gạch không nung. Hơn nữa, người dân trong tỉnh vốn quen dùng gạch truyền thống nên còn lo ngại về chất lượng và độ bền của loại gạch không nung.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, để sản xuất 1 tỉ viên gạch đất sét nung có kích thước tiêu chuẩn sẽ tiêu tốn khoảng 1,5 triệu m3 đất sét, tương đương 75ha đất nông nghiệp và 150.000 tấn than, đồng thời thải ra khoảng 0,57 triệu tấn khí CO2 gây hiệu ứng nhà kính và các khí thải độc hại khác gây ô nhiễm môi trường.

Trước thực trạng cạn kiệt nguồn tài nguyên cho sản xuất nông nghiệp cũng như gây ô nhiễm môi trường trầm trọng, Chính phủ ban hành Quyết định số 1266/QĐ-TTg, ngày 18/8/2020 phê duyệt Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050; Quyết định số 2171/QĐ-TTg, ngày 23/12/2021 về phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây dựng không nung tại Việt Nam đến năm 2030. Thực hiện chủ trương này, UBND tỉnh Tây Ninh (trước hợp nhất) và UBND tỉnh Long An (trước hợp nhất) đã ban hành nhiều kế hoạch, đề án phát triển vật liệu xây dựng. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2025, gạch không nung chiếm khoảng 35% tổng lượng gạch xây, đến năm 2030 đạt khoảng 40%, đáp ứng đầy đủ nhu cầu vật liệu xây không nung trên địa bàn.

Theo ghi nhận, tại các công trình sử dụng vốn nhà nước đều sử dụng gạch không nung để xây dựng. Tuy nhiên, đối với công trình tư nhân, gạch không nung chưa được ưa chuộng, chủ yếu do người sử dụng còn thói quen sử dụng gạch đất sét nung. Hơn nữa, một số trường hợp khi sử dụng gạch không nung, công trình bị nứt tường, thấm tường, vỡ gạch trên tường, giữ ẩm lâu làm hư lớp sơn tường, ảnh hưởng đến chất lượng, thẩm mỹ, gây thiệt hại về kinh tế, kéo dài thời gian bàn giao công trình,... Các hiện tượng này chủ yếu xuất phát từ việc lựa chọn công nghệ sản xuất chưa phù hợp, thiếu các vật liệu chuyên dụng như vữa xây, vữa trát dành riêng cho vật liệu xây không nung cũng như không tuân thủ quy trình kỹ thuật, đặc biệt là thời gian chờ kết thúc co ngót khô trước khi đưa gạch vào xây. Mặt khác, gạch không nung là loại vật liệu chưa phổ biến, thi công đòi hỏi tính đồng bộ cao về vật liệu và thiết bị. Trong khi đó, phần lớn thợ xây chỉ quen thi công gạch đất sét nung, chưa thành thạo kỹ thuật xây dựng bằng gạch không nung, nhất là các sản phẩm nhẹ, kích thước lớn. Việc thiếu kinh nghiệm và kiểm soát kỹ thuật chưa tốt đã ảnh hưởng đến chất lượng công trình, làm giảm niềm tin của người dân đối với loại vật liệu này. Mặt khác, do giá gạch không nung cao hơn gạch đất sét nung khoảng 40% nên chưa được người dân ưu tiên chọn lựa trong xây dựng công trình.

Đẩy mạnh tuyên truyền về ưu điểm của gạch không nung

Theo anh Lâm Nhật Trường - quản lý Nhà máy gạch không nung Đại Thắng (phường Long Hoa), hiện nhà máy sản xuất hơn 30 triệu viên gạch/năm nhưng lượng tiêu thụ thực tế chỉ khoảng 30-50% công suất của nhà máy. Hiện nay, khách hàng sử dụng gạch không nung chủ yếu là chủ các công trình đầu tư công, các công trình công cộng, còn người dân vẫn chưa ưa chuộng.

Thông tin từ Sở Xây dựng, gạch không nung ngoài sử dụng chất kết dính là xi măng (chiếm từ 8-10%), thành phần còn lại là đá mạt, xỉ,... nên góp phần giảm ô nhiễm môi trường. Quá trình sản xuất gạch không nung hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng nguồn khoáng sản tự nhiên, bảo toàn diện tích đất để phát triển nông nghiệp. Trong những năm qua, nhiều chính sách được ban hành, làm cơ sở đẩy mạnh việc sử dụng tro, xỉ làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh, Công ty Cổ phần Môi Trường Xanh Việt Nam, Công ty TNHH Một thành viên Môi Trường Xanh Huê Phương Việt Nam đã sử dụng tro, xỉ để thay thế một phần nguyên liệu trong sản xuất gạch bê tông (chủ yếu làm hàng rào), đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, giảm giá thành xử lý rác. Anh Lê Đình Tuấn - nhân viên kỹ thuật Công ty TNHH Một thành viên Môi Trường Xanh Huê Phương Việt Nam, cho biết: Hiện nhà máy tận dụng tro, xỉ phát sinh sau khi đốt lò cùng với đá để sản xuất gạch không nung. Gạch không nung của nhà máy được Sở Xây dựng chứng nhận hợp quy để sử dụng trong xây dựng. Thời gian tới, nhà máy xem xét sản xuất gạch không nung nhiều kích cỡ dùng trong xây dựng công trình nhà ở, lát sân,… từ tro, xỉ phát sinh sau khi đốt rác.

Theo Sở Xây dựng, để gạch không nung có thể cạnh tranh và được sử dụng rộng rãi trong các công trình tư nhân, ngoài các chính sách hỗ trợ về thuế và sản xuất, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền về chủ trương, xu thế phát triển vật liệu xây dựng không nung cũng như các ưu điểm vượt trội của loại vật liệu này trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Việc đẩy mạnh tuyên truyền sẽ góp phần thay đổi nhận thức của xã hội, giúp người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của gạch không nung trong việc tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng công trình, từ đó từng bước thay đổi thói quen sử dụng gạch đất sét nung truyền thống, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững./.