'Giữ hồn' Tết Việt

Giữ Tết Việt từ những điều bình dị

Biết bao cái tết trôi qua, chị Lê Thị Thùy Trang (ngụ ấp Bình An, xã Thuận Mỹ, tỉnh Tây Ninh) vẫn giữ nét đẹp tết xưa. Giữa nhịp sống bận rộn, trong khi nhiều gia đình muốn “đơn giản hóa” ngày tết, chị Trang vẫn kiên trì giữ lại những điều mà chị gọi là “hồn cốt của mùa xuân Việt”.

“Tết không chỉ là thời khắc giao mùa mà là cảm xúc và không khí đoàn viên mà mỗi người trong nhà đều phải góp phần tạo nên” - chị Trang chia sẻ. Dù công việc bận rộn và chăm sóc hai con nhỏ, chị vẫn dành thời gian tái hiện những phong tục tết đã được gia đình giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Gói bánh tét đã trở thành nếp nhà mỗi độ xuân về, tết đến. Chị Trang nói: “Không có tiếng cười, hơi khói và cảm giác quây quần bên nồi bánh tét thì tết mất đi một nửa ý nghĩa rồi”. Thế là, những ngày giáp tết, đại gia đình lại quây quần gói bánh giữa sân; người lớn phụ gói, con nít chạy chơi, tiếng nói cười rộn ràng vang khắp gian nhà nhỏ... Những tháng cuối năm, chị Trang còn tự trồng hoa vạn thọ để làm đẹp không gian sống. Mỗi bữa cơm ngày tết, cả nhà đều quây quần vừa thưởng thức món ăn truyền thống, vừa chuyện trò về một năm đã qua.

Những trò chơi dân gian, những tối cùng nhau canh nồi bánh tét,... đều được chị gìn giữ như cách “giữ hồn” Tết Việt. Chị Trang bày tỏ: “Các trò chơi như sợi dây gắn kết mọi người và để con nít biết thế nào là tết quê... Ông bà mình dạy “mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy”, dù nhiều nơi thói quen thăm thầy cô đã thưa dần nhưng tôi vẫn giữ bởi đó là cách vun đắp lòng tri ân, để con cháu không quên nguồn cội”.

Mỗi năm, chị Trang còn mặc áo dài, cùng câu lạc bộ thư pháp tham gia hoạt động “cho chữ” ở chùa hoặc trung tâm văn hóa. Chị Trang hiểu rằng tết nay đã đổi khác, còn đó nhiều người lo tài chính, bận rộn, chọn đi du lịch thay vì bày biện đón tết truyền thống,... Nhưng theo chị, giữ phong tục tết xưa không đồng nghĩa với việc từ chối cái mới; chỉ cần giữ lại những gì tinh túy để thế hệ sau còn biết thế nào là Tết Cổ truyền của dân tộc.

Tết cổ truyền vẫn “chảy mãi” giữa dòng hiện đại

Với anh Phí Thành Phát (ngụ phường Trảng Bàng), tình yêu văn hóa như thấm vào máu từ thuở nhỏ, từ những câu chuyện của ông bà và mảnh đất Trảng Bàng vốn giàu truyền thống văn hóa, lịch sử. Anh chọn cách nghiên cứu sâu, sưu tầm tư liệu và viết bài để lan tỏa thông tin, giúp người trẻ hiểu đúng, từ đó yêu thích và tự nguyện gìn giữ truyền thống, trong đó có Tết Việt. Anh Phát bộc bạch: “Tôi muốn người trẻ hiểu đúng, từ đó yêu thích và tự nguyện gìn giữ. Không ai bị buộc phải giữ tết nhưng nếu hiểu được ý nghĩa thì sẽ thấy trân trọng hơn nhiều”.

Anh Phạm Ngô Minh Trí (ngụ phường An Tịnh) từng đón tết theo kiểu hiện đại, chủ yếu đi chơi vào đêm giao thừa cùng bạn bè. Nhưng sau nhiều lần được tham gia các chương trình văn hóa dân gian, anh thay đổi cách đón tết. Anh Trí chia sẻ: “Tôi bắt đầu hiểu phía sau những nghi lễ quen thuộc là cả một chiều sâu văn hóa mà thế hệ mình cần nối tiếp”.

Dù bận rộn, anh Phát, anh Trí vẫn cố gắng giữ nếp tết xưa trong đời sống gia đình, qua những việc giản đơn như lặt lá mai rằm tháng Chạp, cúng ông Táo, đi tảo mộ, dọn dẹp nhà cửa,... Ngày cuối năm, cả hai chọn ở nhà cúng giao thừa, chăm chút bàn thờ gia tiên. Mặc áo dài vào dịp tết cũng được duy trì. Anh Phát nói: “Tôi mặc áo dài không phải để hoài cổ mà để nhắc mình rằng văn hóa là điều mình đang sống cùng mỗi ngày”.

Ngày đầu năm, anh Trí vẫn giữ truyền thống trao tặng phong bao lì xì đỏ thay vì chuyển khoản. Anh còn “biến tấu” thành trò “bốc thăm may mắn” để tạo không khí vui vẻ, bởi theo anh, cái quý nhất của lì xì không phải tiền mà là lời chúc và niềm vui đầu năm.

Không chỉ giữ tết trong gia đình, cả hai còn lan tỏa nét đẹp truyền thống ra cộng đồng. Khi còn công tác Đoàn, anh Phát duy trì Ngày hội văn hóa dân gian suốt 3 năm liền. Ngoài ra, cả hai còn cùng nhóm bạn tham gia chương trình thiện nguyện mang tết đến vùng cao, gói bánh, nấu bánh, tổ chức trò chơi cho trẻ em,... Với họ, giữ Tết Việt không phải là níu kéo quá khứ mà là gieo mầm văn hóa cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Dù cuộc sống ngày nay nhiều đổi khác, những người trẻ vẫn đang âm thầm giữ lại hồn Tết Việt bằng chính sự trân trọng của mình đối với truyền thống. Từ những phong tục gia đình đến cách lan tỏa giá trị văn hóa trong cộng đồng, họ góp phần làm cho tết hôm nay vẫn ấm áp, ý nghĩa và đầy bản sắc. Chính tình yêu mộc mạc ấy giữ Tết Việt tiếp tục bền lâu giữa nhịp sống hiện đại./.