Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Thể dục thể thao

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Thưa các đại biểu, khách quý và bạn bè quốc tế

Thưa các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, huấn luyện viên, vận động viên, trọng tài và những người làm công tác thể dục thể thao qua các thời kỳ,

Hôm nay, tôi rất vui mừng, phấn khởi đến dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Thể dục thể thao Việt Nam, một sự kiện có ý nghĩa sâu sắc đối với ngành thể dục thể thao, với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ con người, xây dựng đất nước Việt Nam cường thịnh, văn minh và phát triển bền vững.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi thân ái gửi tới các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, các vị đại biểu, các thế hệ cán bộ, huấn luyện viên, trọng tài, vận động viên và toàn thể người lao động trong ngành thể dục thể thao các thời kỳ lời thăm hỏi ân cần, lời chúc mừng nồng nhiệt và những tình cảm tốt đẹp nhất, chúc mừng các đồng chí được nhận Huân chương Lao động ngày hôm nay.

Thưa toàn thể các đồng chí,

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, trong bối cảnh đất nước vô cùng khó khăn, vừa điều hành đất nước, vừa chống "giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm" nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu vẫn sớm nhìn ra chân lý: "Dân cường thì nước thịnh". Với tầm nhìn chiến lược đó, Người đã ký Sắc lệnh thành lập Nha Thể dục Trung ương, chính thức đặt nền móng cho nền thể dục thể thao cách mạng Việt Nam.

Ngày 27/3/1946, Người viết bài "Thể dục và sức khỏe" với mục đích "Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục". Lời hiệu triệu ấy đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị, vẫn lay động lòng người bởi sự quan tâm của Bác tới sức khỏe Nhân dân.

Thực hiện lời Bác dạy, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo phát triển thể dục thể thao; từng bước xây dựng hệ thống tổ chức từ Trung ương đến địa phương; đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, huấn luyện viên, vận động viên, trọng tài; ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật; đầu tư cơ sở vật chất, thiết chế, trang thiết bị; mở rộng hợp tác quốc tế; từng bước phát triển thể dục thể thao nước nhà theo hướng toàn dân, toàn diện và ngày càng chuyên nghiệp.

Trong suốt 80 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Thể dục thể thao Việt Nam đã có những đóng góp rất quan trọng cho đất nước trên ba phương diện lớn.

Thứ nhất: thể dục thể thao đã góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, tinh thần và chất lượng sống của Nhân dân. Hàng chục triệu người dân tham gia luyện tập thể dục thể thao hằng ngày với tinh thần "khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". Nếp sống vận động, rèn luyện thân thể, thi đấu, giao lưu, nâng cao sức khỏe đã trở thành một phần quan trọng của đời sống văn hóa cộng đồng.

Thứ hai: thể thao thành tích cao đã từng bước khẳng định vị thế của Việt Nam tại các đấu trường khu vực và quốc tế. Những tấm huy chương, những kỷ lục, những lần quốc kỳ Việt Nam tung bay trên đấu trường quốc tế không chỉ là thành tích chuyên môn.

Đó là kết quả của ý chí, nghị lực, tài năng, là niềm tự hào dân tộc, là hình ảnh đẹp của Việt Nam năng động, bền bỉ, kỷ luật, bản lĩnh và khát vọng vươn lên.

Thứ ba: thể dục thể thao đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, lan tỏa các giá trị tốt đẹp của văn hóa Việt Nam, tăng cường giao lưu, hữu nghị và quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. Thể thao là ngôn ngữ không cần phiên dịch, là nhịp cầu kết nối con người với con người, dân tộc với dân tộc, là một phương thức rất hiệu quả để xây dựng niềm tin, lan tỏa hòa bình, hữu nghị và hợp tác.

Những kết quả đó là công sức của nhiều thế hệ cán bộ, công chức, viên chức ngành thể dục thể thao; là trí tuệ của các nhà quản lý, nhà khoa học; là sự hy sinh thầm lặng của các huấn luyện viên; là mồ hôi, nước mắt, thậm chí là những chấn thương, thiệt thòi riêng tư của các vận động viên; là sự đồng hành của gia đình, của nhà trường, của cộng đồng và của toàn xã hội. Đảng, Nhà nước và Nhân dân luôn ghi nhận, trân trọng và đánh giá cao những cống hiến to lớn đó.

Thưa toàn thể các đồng chí và các bạn

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với những yêu cầu rất cao về chất lượng nguồn nhân lực, tầm vóc con người, sức khỏe cộng đồng, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng sống của Nhân dân. Do vậy chúng ta phải có cách nhìn tổng quát hơn về vị trí, vai trò của thể dục thể thao.

Trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngành thể dục thể thao, các bộ, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các địa phương, nhà trường, doanh nghiệp và toàn xã hội cần tập trung thực hiện thật tốt 08 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất: phải khẩn trương hoàn thiện thể chế phát triển thể dục thể thao theo hướng hiện đại, đồng bộ, mở đường cho phát triển lâu dài.

Thể dục thể thao muốn phát triển mạnh thì trước hết phải có thể chế tốt. Thể chế phải đi trước, mở đường cho đổi mới, cho đầu tư, cho xã hội hóa, cho quản lý hiện đại, cho vận hành minh bạch, cho phát huy đầy đủ nguồn lực của Nhà nước, xã hội và người dân.

Thể chế mới phải "phân vai cụ thể" vai trò của Nhà nước, vai trò của xã hội. Phải chỉ rõ quản trị thế nào? Đầu tư công vào đâu? Xã hội hóa mức độ nào? Tiêu chuẩn cơ sở vật chất, cơ chế đào tạo huấn luyện viên, vận động viên, chính sách đãi ngộ, bảo hiểm, y học thể thao, chuyển đổi nghề nghiệp sau thi đấu thế nào? Ứng dụng công nghệ, dữ liệu số, kinh tế thể thao, công nghiệp thể thao được khuyến khích ra sao... Làm được điều đó, thể thao Việt Nam mới có nền móng thể chế vững chắc để đi xa.

Thứ hai: phải phát triển mạnh mẽ thể dục thể thao đại chúng, để mọi người dân đều có quyền, có điều kiện và có động lực tham gia rèn luyện.

Đây phải là nhiệm vụ trung tâm, nhiệm vụ bao trùm, nhiệm vụ lâu dài của ngành thể dục thể thao trong giai đoạn mới.

Phải làm sao để thể dục thể thao thật sự đi vào từng gia đình, từng khu dân cư, từng trường học, từng cơ quan, từng nhà máy, từng doanh nghiệp, từng đơn vị lực lượng vũ trang, từng con người; đi vào vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo; đi vào cả những nhóm yếu thế, người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, thanh niên công nhân, người lao động nhập cư.

Mục tiêu không chỉ là tăng số người tập luyện, mà là xây dựng một xã hội vận động, một nếp sống khỏe mạnh, một văn hóa rèn luyện thân thể hằng ngày.

Tôi đề nghị phát động mạnh mẽ hơn nữa phong trào "Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên".

Môn thể thao đó có thể rất đơn giản: đi bộ, chạy bộ, cầu lông, bóng chuyền, bơi, đạp xe, võ thuật, dưỡng sinh, yoga, cờ tướng, cờ vua, kéo co, bắn nỏ, đẩy gậy… Điều quan trọng là phải làm cho việc rèn luyện thân thể trở thành nhu cầu tự thân, thành thói quen, thành nếp sống, chứ không chỉ là phong trào từng đợt.

Muốn vậy, phải làm rất cụ thể: quy hoạch quỹ đất cho thể thao cộng đồng; bảo đảm mỗi khu dân cư đều có không gian vận động; xây dựng sân chơi, bãi tập, đường đi bộ, công viên thể thao; hỗ trợ thiết chế thể thao cơ sở; tận dụng trường học, nhà văn hóa, công viên, quảng trường, mặt nước công cộng cho hoạt động thể dục thể thao phù hợp.

Thứ ba: phải nâng tầm giáo dục thể chất và thể thao học đường, coi đây là gốc rễ của chiến lược phát triển con người Việt Nam.

Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học. Một xã hội năng động phải được hình thành từ thói quen vận động của mọi công dân.

Tôi đề nghị ngành giáo dục, ngành thể thao và các địa phương phải phối hợp chặt chẽ hơn nữa để đổi mới mạnh mẽ giáo dục thể chất và thể thao trường học. Học sinh, sinh viên phải được vận động thực chất, được học những kỹ năng thể chất căn bản, được tiếp cận nhiều môn thể thao phù hợp với lứa tuổi, thể trạng, sở thích. Trường học phải là nơi phát hiện năng khiếu, bồi dưỡng thói quen vận động, hình thành tinh thần đồng đội, ý chí vượt khó, kỷ luật, sự trung thực và lòng tự tin cho thế hệ trẻ.

Tôi cũng đề nghị nghiên cứu phát triển đồng bộ hơn các môn thể thao trong trường học, từ bóng đá, điền kinh, bơi, võ, cầu lông, bóng rổ, đến các môn thể thao trí tuệ như cờ vua, cờ tướng, robotics thể thao, vận động tư duy chiến thuật để thế hệ em Việt Nam cao hơn, khỏe hơn, bền hơn, nhanh hơn, linh hoạt hơn, thông minh hơn, tự chủ hơn.

Thứ tư: phải đặc biệt quan tâm bảo tồn, phát triển thể thao truyền thống dân tộc và các hình thức vận động gắn với văn hóa cộng đồng.

Việt Nam có kho tàng phong phú các môn thể thao, trò chơi dân gian, võ thuật truyền thống, hình thức vận động cộng đồng gắn với lễ hội, phong tục, đời sống lao động và bản sắc vùng miền. Đây là tài sản quý của dân tộc, phải được gìn giữ, làm sống lại và phát huy trong đời sống hiện đại.

Kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, vật dân tộc, đua ghe, đua thuyền, cờ người, võ cổ truyền, các trò chơi dân gian trong lễ hội… là thể thao, là văn hóa, là ký ức, là mạch nối giữa các thế hệ, là nơi nuôi dưỡng tinh thần thượng võ, đoàn kết, yêu quê hương, tự hào dân tộc.

Tôi đề nghị ngành thể dục thể thao phối hợp với ngành văn hóa, giáo dục, các địa phương, các hội nghề nghiệp để xây dựng chương trình bảo tồn và phát triển thể thao truyền thống dân tộc một cách có hệ thống; đưa những môn phù hợp vào trường học, lễ hội, phong trào cộng đồng và cả quảng bá du lịch văn hóa.

Thứ năm: phải phát triển thể thao thành tích cao theo hướng chuyên nghiệp, khoa học, trung thực và bền vững.

Thể thao thành tích cao là bộ mặt của thể thao quốc gia trên đấu trường khu vực và thế giới. Do vậy chúng ta cần xây dựng lộ trình đầu tư trọng điểm cho những môn có khả năng cạnh tranh cao; chuẩn hóa hệ thống phát hiện tài năng; đổi mới cơ chế quản lý đội tuyển; tăng cường liên kết giữa thể thao học đường, thể thao phong trào và thể thao đỉnh cao; bảo đảm đời sống, học văn hóa, học nghề, an sinh, chuyển đổi sau giải nghệ cho vận động viên.

Thể thao thành tích cao phải được xây dựng trên nền tảng trung thực, cao thượng, thượng tôn luật lệ. Mỗi huấn luyện viên, vận động viên phải luôn ghi nhớ rằng mình thi đấu không chỉ cho thành tích cá nhân, mà còn cho màu cờ sắc áo, cho danh dự thể thao Việt Nam, cho hình ảnh quốc gia.

Thứ sáu: phải mở rộng khái niệm thể thao theo hướng toàn diện hơn, bao gồm cả vận động thể chất và vận động trí óc.

Trong xã hội hiện đại, thể thao là sự rèn luyện trí tuệ, phản xạ, chiến thuật, tư duy logic, khả năng tập trung, khả năng kiểm soát cảm xúc và năng lực bền bỉ tinh thần. Các môn như cờ vua, cờ tướng, một số loại hình thể thao trí tuệ, thể thao điện tử được quản lý lành mạnh, các hoạt động kết hợp vận động-tư duy… đều cần được nghiên cứu, định hướng, quản lý và phát triển phù hợp. Nói cách khác, xây dựng con người khỏe mạnh hôm nay phải là xây dựng thân thể khỏe, tinh thần khỏe, trí tuệ khỏe và lối sống khỏe. Đó mới là phát triển toàn diện.

Thứ bảy: phải đẩy mạnh xã hội hóa có định hướng, có chuẩn mực trách nhiệm đối với thể dục thể thao.

Phát triển thể dục, thể thao không thể phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Cần đẩy mạnh xã hội hóa có phân công, có quản rõ ràng. Nhà nước phải giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, bảo đảm công bằng, đặc biệt trong phát triển thể thao cơ sở, thể thao trường học, thể thao cho trẻ em, người cao tuổi, người yếu thế, vùng khó khăn.

Cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở thể thao, công nghiệp thể thao, dịch vụ thể thao, tài trợ thể thao, khoa học thể thao, tổ chức sự kiện thể thao, kinh tế thể thao; đồng thời phải xây dựng môi trường minh bạch, ổn định, thuận lợi để các nguồn lực hợp pháp cùng tham gia.

Thứ tám: phải mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế thể thao Việt Nam và học hỏi những kinh nghiệm tiến bộ của thế giới.

Hợp tác quốc tế về thể thao không chỉ để thi đấu, mà còn để học quản trị, học khoa học huấn luyện, học y học thể thao, học tổ chức sự kiện, học kinh tế thể thao, học cách xây dựng thương hiệu quốc gia qua thể thao.

Việt Nam cần chủ động hơn trong đăng cai các giải đấu khu vực, châu lục và quốc tế phù hợp; đồng thời chuẩn bị từng bước, có lộ trình, có điều kiện, có tính toán hiệu quả tổng thể khi hướng tới những sự kiện thể thao lớn hơn trong tương lai.

Thưa toàn thể các đồng chí,

Tôi tin tưởng sâu sắc rằng với truyền thống 80 năm vẻ vang, với nền tảng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, với sự đồng hành của toàn xã hội, ngành thể dục thể thao Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa; thật sự góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, nâng cao sức khỏe, tầm vóc, thể lực, trí lực và bản lĩnh của dân tộc; đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Chúc các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các vị đại biểu, bạn bè quốc tế, cùng toàn thể cán bộ, huấn luyện viên, trọng tài, vận động viên và những người làm công tác thể dục thể thao các thời kỳ sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Xin trân trọng cảm ơn./.