Viêm não mô cầu: Bác sĩ khuyến cáo 5 biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Ngày 26/3, bác sĩ chuyên 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết bệnh viêm não mô cầu diễn tiến cực kỳ nhanh, có thể gây tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Các dấu hiệu khởi phát thường không điển hình, dễ nhầm lẫn với các bệnh viêm đường hô hấp thông thường như đau họng, sốt, đau đầu, mệt mỏi… khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán chậm, bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị và làm gia tăng nguy cơ tử vong.

Để chủ động bảo vệ bản thân và cộng đồng trước căn bệnh nguy hiểm này, bác sĩ Bạch Thị Chính khuyến nghị 5 biện pháp phòng ngừa quan trọng sau đây.

Tránh tiếp xúc trực tiếp với người bệnh

Vi khuẩn viêm màng não mô cầu có thể trú trong hầu họng của cả người bệnh lẫn người khỏe mạnh mang trùng. Tác nhân này lây qua đường hô hấp khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi, nói chuyện ở khoảng cách gần. Ngoài ra, vi khuẩn cũng có thể lan truyền qua tiếp xúc với tay, đồ vật hoặc bề mặt nhiễm mầm bệnh, sau đó xâm nhập vào cơ thể qua mắt, mũi, miệng rồi đi vào máu gây bệnh. Do đó, khi có người nghi nhiễm hoặc xác định mắc bệnh, cần giữ khoảng cách, đeo khẩu trang và rửa tay bằng xà phòng sau khi đến nơi đông người.

Nâng cao sức đề kháng

Việc duy trì một thể trạng tốt không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh mà còn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát và hạn chế nguy cơ tiến triển nặng khi nhiễm bệnh. Mỗi người cần xây dựng lối sống khoa học: ngủ đủ giấc, uống đủ nước, ăn uống cân đối các nhóm chất, hạn chế rượu bia, thuốc lá - đây là những yếu tố nền tảng giúp củng cố hệ miễn dịch. Đồng thời, duy trì thói quen vận động, tập thể dục thể thao thường xuyên cũng giúp cơ thể nâng cao thể trạng, cải thiện khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.

Đến bệnh viện khi nghi ngờ mắc bệnh

Các triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường, khiến nhiều trường hợp chủ quan hoặc chậm trễ trong việc thăm khám. Tuy nhiên, bệnh vẫn có những dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần đặc biệt lưu ý như: sốt cao đột ngột (39 - 41°C), đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, co giật, cứng cổ. Ngay khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, đặc biệt là sốt cao kèm triệu chứng toàn thân, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Tiêm kết hợp vắc xin để bao phủ toàn diện các nhóm huyết thanh nguy hiểm

WHO và Bộ Y tế khuyến cáo, tiêm chủng là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để kiểm soát và ngăn ngừa các ca bệnh cũng như nguy cơ bùng phát dịch do não mô cầu. Điểm đặc thù của vi khuẩn này là có tới 12 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó 6 nhóm A, B, C, W, Y, X chiếm khoảng 90% ca mắc trên toàn cầu. Tại Việt Nam, các nhóm A, B, C, W đều đã được ghi nhận, với nhiều đợt dịch lớn từng xảy ra, cho thấy nguy cơ lưu hành đa chủng là hiện hữu và kéo dài.

Hiện nay, tại Việt Nam đã có đầy đủ vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh quan trọng A, B, C, Y, W, có thể sử dụng cho nhiều độ tuổi từ trẻ nhỏ đến người lớn. Các hệ thống tiêm chủng đã xây dựng phác đồ phù hợp theo từng nhóm đối tượng, giúp người dân tiếp cận giải pháp phòng bệnh một cách chủ động, đầy đủ và kịp thời. Bên cạnh việc lựa chọn đúng loại vắc xin, thời điểm và đủ liều tiêm đóng vai trò quyết định hiệu quả miễn dịch.

Giữ vệ sinh cá nhân

Bác sĩ Chính cho biết vắc xin có khả năng bảo vệ cao, vẫn cần kết hợp các biện pháp phòng bệnh cá nhân như súc miệng, họng bằng nước muối sinh lý; đeo khẩu trang, giữ khoảng cách, rửa tay thường xuyên, vệ sinh nhà cửa thông thoáng.

Với trẻ nhỏ và các nơi ở tập thể như khu trọ, ký túc xá cần thường xuyên vệ sinh môi trường như: lau sàn, ngâm đồ chơi của trẻ trong dung dịch diệt khuẩn Cloramin B khoảng 30 phút. Ngoài ra, trẻ em tiếp xúc với khói thuốc lá có nguy cơ mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu cao hơn. Vì vậy, người lớn cần tránh hút thuốc gần trẻ.