Xuất khẩu 2026: Chuyển dịch từ 'lượng' sang 'chất'chinh phục mục tiêu 550 tỷ USD

Sau dấu mốc kỷ lục tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 920 tỷ USD năm 2025, bước sang năm 2026, ngành Công Thương đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16%, tương đương 546-550 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt được con số này trong bối cảnh nhiều biến động, yêu cầu chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ bề rộng sang chiều sâu được xác định là đòi hỏi tất yếu.

Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 do Bộ Công Thương tổ chức chiều 29/01.

Áp lực từ "đỉnh cao" mới

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, năm 2025 là một dấu mốc đặc biệt khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 900 tỷ USD. Kết quả này không chỉ đánh dấu chặng đường hơn 30 năm hội nhập mà còn mở ra dư địa tăng trưởng cho giai đoạn tiếp theo.

Cụ thể, xuất khẩu của Việt Nam hiện đạt khoảng 470 tỷ USD, đang tiến sát mốc 500 tỷ USD. Trong cơ cấu hàng hóa, nhóm hàng điện tử, máy móc, thiết bị tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn; kế đến là dệt may, da giày. Đáng chú ý, trong nhóm nông, thủy sản, mặt hàng cà phê đã nổi lên là điểm sáng với giá trị xuất khẩu cao trong năm 2025. Về thị trường, dòng chảy hàng hóa Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào các đối tác lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và ASEAN.

Tuy nhiên, ông Hải cũng thẳng thắn nhìn nhận, khi quy mô xuất nhập khẩu đạt những ngưỡng cao chưa từng có, những hạn chế mang tính cơ cấu cũng bộc lộ ngày càng rõ.

"Thực tiễn cho thấy, tăng trưởng theo chiều rộng không còn đủ dư địa, trong khi các cú sốc từ thị trường, chính sách và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khó lường. Sự mất cân đối và phụ thuộc lớn vào một số thị trường chủ lực như Hoa Kỳ và Trung Quốc khiến hoạt động xuất khẩu dễ bị tổn thương trước các biến động về chính sách và thương mại quốc tế," lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu phân tích.

Bước sang năm 2026, nhiệm vụ đặt ra cho ngành Công Thương là rất nặng nề. Theo Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ, tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2026 được giao đạt khoảng 15-16% so với năm 2025.

Để đạt được mục tiêu này, kim ngạch xuất khẩu cả năm cần đạt khoảng 546-550 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa với việc bình quân mỗi tháng, Việt Nam phải xuất khẩu được khoảng 45-46 tỷ USD.

"Đây là mục tiêu đầy thách thức, đòi hỏi nỗ lực cao độ của các ngành, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp ngay từ những ngày đầu năm," đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu chuyển dịch mô hình tăng trưởng xuất khẩu từ "lượng" sang "chất", từ mở rộng quy mô sang nâng cao giá trị gia tăng và năng lực nội tại không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.

Định hướng chiến lược đi vào chiều sâu và Xanh hóa

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, Bộ Công Thương xác định các nhóm giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tới là chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa trên nền tảng công nghệ, khoa học và đổi mới sáng tạo.

Việt Nam cần phát triển công nghiệp nền tảng, chủ động nguồn nguyên liệu để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Song song với đó là việc đẩy mạnh đàm phán các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mới và nâng cấp các FTA hiện có để mở rộng cánh cửa thị trường.

Một hướng đi quan trọng khác được nhấn mạnh tại hội nghị là phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, gắn với đổi mới công tác xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu quốc gia. Đặc biệt, hàng hóa Việt Nam cần nhanh chóng thích ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn mới khắt khe về môi trường và phát thải của thị trường quốc tế. Bài toán logistics và chi phí cũng cần được giải quyết căn cơ để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), khẳng định Bộ Công Thương lắng nghe, tiếp thu các ý kiến đóng góp từ các Bộ, ngành, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ tham mưu cho lãnh đạo Bộ, lãnh đạo Chính phủ các chính sách, giải pháp đột phá, khả thi để triển khai ngay. Mục tiêu là tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, logistics, giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA, tạo nền tảng để xuất khẩu Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Hiện nay, hàng hóa Việt Nam đã có mặt tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Sự chủ động của doanh nghiệp cùng các giải pháp chính sách đồng bộ được kỳ vọng sẽ là "chìa khóa" để hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế./.