Lươn đồng Nghệ An: Kết nối ẩm thực xứ Nghệ với thực khách trong và ngoài nước

Từ một hộ kinh doanh nhỏ lẻ với vỏn vẹn 10 triệu đồng tiền vốn, hành trình của chị Lê Thị Trang (sinh năm 1991), khối 1 Hưng Chính, phường Thành Vinh, Nghệ An đã trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ về khát vọng làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất, chị đã bền bỉ “giải mã” và nâng tầm di sản ẩm thực lươn đồng, biến món ăn dân dã trở thành sản phẩm OCOP đạt chuẩn, kết nối ẩm thực xứ Nghệ với thực khách trong và ngoài nước.

Bản lĩnh của người phụ nữ “dám nghĩ, dám làm”

Câu chuyện khởi nghiệp của chị Lê Thị Trang là minh chứng sống động cho tinh thần vượt khó. Cách đây hơn 10 năm, khi mới 23 tuổi, vừa lập gia đình và đang chăm con nhỏ, chị Trang đối mặt với nhiều rào cản từ kinh tế đến sự ủng hộ của gia đình. Dù không có nền tảng kinh doanh vững chắc, chị vẫn quyết tâm khởi nghiệp với số vốn chưa đầy 10 triệu đồng.

“Không có bệ đỡ kinh tế vững chắc, thiếu hụt kiến thức kinh doanh và kinh nghiệm làm chủ, hành trang duy nhất của tôi lúc bấy giờ chỉ là sự kiên trì, niềm đam mê cháy bỏng và quyết tâm vượt qua giới hạn bản thân,” chị Trang bồi hồi nhớ lại.

Quyết định lựa chọn mặt hàng lươn đồng (một thương hiệu đặc trưng của xứ Nghệ) được đánh giá là một nước đi mạo hiểm. Chị không chỉ đối mặt với áp lực từ sự cạnh tranh của những người đi trước mà còn phải giải quyết bài toán thiếu hụt kinh nghiệm và kỹ thuật. Với tư duy “còn trẻ thì còn phải cố gắng,” chị đã tận dụng một năm kinh nghiệm làm thuê trước đó để hình thành nền tảng, nung nấu khát vọng xây dựng thương hiệu “Trang Lành - lươn đồng xứ Nghệ” cho riêng mình.

Để lươn đồng không chỉ là món ăn quen thuộc mà trở thành một sản phẩm có sức cạnh tranh, chị Trang đã đặt mục tiêu sản xuất theo hướng sạch, an toàn ngay từ những ngày đầu. Sự khác biệt của thương hiệu "Trang Lành" nằm ở quy trình nghiên cứu tỉ mỉ từ sáng tạo công thức, thích ứng thị trường đến đa dạng hóa sản phẩm.

“Tôi đã phải dày công nghiên cứu loại nước sốt riêng biệt từ nước hầm xương lươn kết hợp với gia vị bản địa (hành tăm, nước màu, tiêu, nước mắm), giúp thịt lươn thơm ngon, đậm đà mà không hề bị tanh hay bở. Từ đó liên tục điều chỉnh hương vị để phù hợp với khẩu vị đa dạng của thực khách mọi vùng miền. Nhận thấy nhu cầu từ khách hàng ở châu Âu và châu Á, tôi đã phát triển các dòng lươn khô, lươn sấy giòn, ruốc lươn để giải quyết bài toán bảo quản và vận chuyển,” chị Trang bộc bạch.

Việc chế biến lươn khô đòi hỏi kỹ thuật cao để giữ được 80-90% hương vị nguyên bản của lươn đồng xứ Nghệ. Từ 3kg lươn tươi, chị tạo ra 1kg sản phẩm khô, không chỉ thuận tiện cho khách hàng ở xa mà còn khẳng định giá trị bền vững của nông sản địa phương.

Lan tỏa giá trị di sản lươn đồng

Thành công của chị Trang không thể không nhắc đến sự đồng hành của Hội Phụ nữ các cấp. Việc tham gia các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo vào năm 2022 đã mở ra những cánh cửa lớn, giúp chị kết nối và tiếp cận thị trường hiệu quả.

Năm 2023, sản phẩm “Lươn cháo - súp ướp sẵn” của chị đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, trở thành sản phẩm duy nhất của xã Hưng Chính thời điểm đó đạt danh hiệu này. Với chị, sự công nhận của thị trường và các danh hiệu OCOP chính là minh chứng cho việc di sản quê hương đang được tiếp nối và nâng tầm bởi thế hệ trẻ.

Cùng thời gian này, chị chính thức chuyển đổi từ hộ kinh doanh cá thể sang mô hình kinh tế tập thể - Hợp tác xã sản xuất và chế biến lươn đồng xứ Nghệ. Đây là bước đi chiến lược giúp chuẩn hóa quy trình từ thu mua, sơ chế đến đóng gói, phân phối theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Kết quả là doanh thu hiện tại của gia đình đã vượt ngưỡng 10 tỷ đồng mỗi năm với sản lượng tiêu thụ hơn 17 tấn sản phẩm.

Không chỉ dừng lại ở phát triển kinh tế, chị Trang còn thể hiện trách nhiệm xã hội sâu sắc. Hợp tác xã hiện tạo việc làm thường xuyên cho 12 lao động nữ, chủ yếu là những người có hoàn cảnh khó khăn, với thu nhập ổn định 6-8 triệu đồng/tháng. Chị luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật cho những hội viên có nhu cầu khởi nghiệp, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế tại địa phương.

“Phụ nữ muốn thành công phải dám nghĩ, dám làm và chủ động tìm kiếm cơ hội. Nếu không có tinh thần tự chủ, khát vọng vươn lên từ bên trong mỗi hội viên, nếu không có sự thay đổi bắt đầu từ chính bản thân chúng ta thì dù Hội có hỗ trợ đến đâu cũng khó thành công,” chị Trang bày tỏ.

Với những cống hiến đó, chị được tuyên dương là “Điển hình phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp thành công” giai đoạn 2021-2024. Năm 2026, chị tiếp tục được phường Thành Vinh tín nhiệm giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031.

Trên cương vị mới, chị Trang kỳ vọng sẽ tiếp tục là cầu nối, giúp người dân tại vùng ven thành phố Vinh - những người đã nhường đất, ruộng cho các dự án công nghiệp có thêm cơ hội nghề nghiệp, hỗ trợ nhau trong khâu sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, giúp người dân có việc làm, ổn định cuộc sống. Chị chính là biểu tượng cho người phụ nữ xứ Nghệ hiện đại: dám nghĩ, dám làm, biết kết hợp truyền thống với tư duy kinh tế bền vững để đưa đặc sản quê hương vươn xa.

Sự thành công của chị Lê Thị Trang không chỉ dừng lại ở phạm vi doanh nghiệp mà còn tạo ra những hiệu ứng tích cực cho cộng đồng, điều này được chính quyền và các tổ chức đoàn thể địa phương ghi nhận và đánh giá cao.

Đặc biệt hơn, ngày 07/01 vừa qua, Tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An được Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch và kinh tế văn hóa bền vững.

Chị Lương Thị Thanh Thúy, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Thành Vinh cho biết: “Từ một quyết định mạo hiểm với số vốn chưa đầy 10 triệu đồng, chị Lê Thị Trang đã không chỉ xây dựng nền tảng kinh doanh trị giá hàng chục tỷ đồng mà còn trở thành "người giữ lửa" cho di sản ẩm thực quê hương. Bằng tư duy đổi mới và khát vọng tự chủ, nữ doanh nhân trẻ này đã biến những con lươn đồng dân dã thành sản phẩm OCOP đặc sắc, vượt qua biên giới để chạm đến bàn ăn của thực khách toàn cầu, lan tỏa giá trị cho đặc sản xứ Nghệ”./.