'Mạnh tay' với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe

Trước đây, nhiều cơ sở y tế tại các tỉnh, thành phố ghi nhận một số ca ngộ độc liên quan đến sử dụng TLĐT, chủ yếu ở lứa tuổi học sinh, sinh viên, trong đó có cả nữ giới. Tháng 8/2022, Bệnh viện 199 - Bộ Công an (TP.Đà Nẵng) tiếp nhận một trường hợp nghi ngộ độc do hút TLĐT bơm tinh dầu. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng choáng váng, hồi hộp, tay chân run và sau đó rơi vào hôn mê.

Cùng thời điểm, tại tỉnh Quảng Ninh, 7 học sinh của một trường THPT sau khi cùng hút chung một điếu TLĐT đã xuất hiện triệu chứng chóng mặt, nôn ói, phải nhập viện cấp cứu.

Thời gian qua, hoạt động mua bán TLĐT, TLNN trên môi trường mạng diễn ra khá phổ biến và công khai, chủ yếu thông qua các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Các loại TLĐT, TLNN được rao bán dưới nhiều hình thức, từ “hàng xách tay”, “tinh dầu nhập khẩu” đến các thiết bị có mẫu mã bắt mắt, giá cả phù hợp với túi tiền người trẻ, trong khi việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng gần như bị bỏ ngỏ.

Anh Hồng Gấm (40 tuổi, ngụ xã Hảo Đước) cho biết: “Tôi thấy trên mạng xã hội có rất nhiều người bán TLĐT, TLNN. Họ có thể giao hàng tận nơi, không hỏi cụ thể thông tin cá nhân hay tuổi tác. Nhiều bạn trẻ tò mò mua về dùng thử mà không lường hết được tác hại”.

Sau khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 có hiệu lực, liên quan đến việc cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng đối với các sản phẩm TLĐT từ ngày 01/01/2025, tình trạng ngộ độc do sử dụng TLĐT có chiều hướng giảm. Việc quảng cáo công khai các sản phẩm này của những người có ảnh hưởng hầu như cũng chấm dứt. Tuy nhiên, thời gian gần đây, số ca nhập viện liên quan đến sử dụng TLĐT có dấu hiệu gia tăng trở lại, ghi nhận rõ trong tháng 10/2025, chủ yếu ở nhóm vị thành niên và thanh niên.

Theo Bộ Y tế, TLĐT có thể gây ra nhiều ảnh hưởng cấp tính nguy hiểm, thậm chí nghiêm trọng hơn thuốc lá điếu thông thường, như: hội chứng tổn thương phổi cấp (EVALI), ngộ độc, thương tích do nổ pin, đồng thời làm tăng nguy cơ sử dụng thuốc lá điếu, ma túy và các chất gây nghiện khác.

Khói TLĐT được xác định chứa nhiều chất độc tố, bao gồm: acetone, acrolein, acetaldehyde, formaldehyde, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs), nitrosamine đặc trưng của thuốc lá (TSNA) và kim loại nặng. Một số nghiên cứu cho thấy nồng độ chì, crom, niken và formaldehyde trong khói TLĐT của một số sản phẩm bằng hoặc cao hơn thuốc lá điếu thông thường.

Đối với TLNN, khói tỏa ra cũng chứa nhiều hóa chất độc hại tương tự thuốc lá điếu, trong đó có các chất gây ung thư, bệnh tim mạch và hô hấp. Dù một số hóa chất có hàm lượng thấp hơn thuốc lá điếu nhưng một số chất khác lại cao hơn, thậm chí xuất hiện những hợp chất mới không có trong thuốc lá điếu truyền thống, tiềm ẩn nguy cơ gây hại đối với sức khỏe.

Tăng cường xử lý vi phạm

Nhằm tăng cường hiệu lực quản lý, mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định số 371/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 77/2013/NĐ-CP, ngày 17/7/2013 quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá; Nghị định số 117/2020/NĐ-CP, ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 31/12/2025.

Theo đó, hành vi sử dụng TLĐT, TLNN sẽ bị phạt tiền từ 3-5 triệu đồng và buộc tiêu hủy sản phẩm. Phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng TLĐT, TLNN tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với cá nhân, đối với tổ chức thì mức phạt tiền sẽ gấp đôi.

Ngay khi ban hành, quy định này nhận được sự đồng thuận cao từ dư luận xã hội. Chị Ngọc Hảo - chủ quán cà phê trên địa bàn phường Tân Ninh, chia sẻ: “Việc ban hành Nghị định số 371/2025/NĐ-CP là cần thiết và kịp thời. Có quy định cụ thể và mức xử phạt rõ ràng sẽ giúp các cơ sở kinh doanh như chúng tôi dễ nhắc nhở khách hàng, qua đó hạn chế tình trạng sử dụng TLĐT, TLNN trong quán, góp phần tạo môi trường văn minh, an toàn”.

Luật sư Trần Thị Hạnh thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Tây Ninh, cho rằng: “Để thay đổi hành vi sử dụng TLĐT, TLNN, đặc biệt ở thanh thiếu niên, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, ưu tiên đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến học sinh, sinh viên và các cơ sở kinh doanh; làm rõ trách nhiệm pháp lý cùng chế tài xử phạt đối với hành vi sử dụng, chứa chấp; đồng thời cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, ngăn chặn nguồn hàng cấm và các hình thức quảng cáo trá hình”.

Việc quản lý chặt và tăng cường chế tài xử lý được kỳ vọng sẽ góp phần ngăn chặn TLĐT, TLNN xâm nhập vào môi trường học đường và cộng đồng dân cư./.