Thiêng liêng Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82

Giữa vùng biên giới đầy nắng gió, Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 nằm trên địa bàn xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh như một khoảng lặng thiêng liêng của lịch sử. Cách Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam gần 30km, cách trung tâm phường Tân Ninh khoảng 25km, nơi đây không chỉ là điểm đến của những chuyến hành hương tri ân mà còn là địa chỉ đỏ hun đúc tinh thần yêu nước cho nhiều thế hệ hôm nay và mai sau.

Được tỉnh Tây Ninh đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng từ năm 1989, Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 có diện tích 26,7ha, là nơi yên nghỉ của khoảng 15.500 liệt sĩ đến từ khắp mọi miền Tổ quốc, trong đó có khoảng 5.000 liệt sĩ được quy tập từ Campuchia trở về sau chiến tranh. Nằm ở ngọn đồi có độ cao 82m so với mực nước biển, nghĩa trang nơi đây vì vậy được gọi tên Đồi 82, người dân quanh vùng còn gọi là nghĩa trang núi đất.

Ngoài phần mộ của các chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam, nơi đây còn có 5 nhà bia tưởng niệm dành cho những chiến sĩ cách mạng của Ban Kinh tài, ngành Giáo dục và Đào tạo, Dân y Miền, Thanh niên xung phong Giải phóng miền Nam và Công an Nhân dân. Tất cả ghi dấu sự hy sinh thầm lặng của những lực lượng đã góp phần làm nên thắng lợi chung của dân tộc.

Không gian nghĩa trang trầm mặc, lắng đọng. Hai hàng dương từ cổng dẫn vào nghĩa trang vươn mình lặng lẽ, như cúi đầu tưởng niệm, chở che giấc ngủ ngàn thu của các anh hùng, liệt sĩ. Giữa không gian thanh vắng, trong lành, các anh chị quản trang cần mẫn dọn quét, chăm sóc từng ngôi mộ liệt sĩ như chính người thân mình nằm đó. Các anh hùng, liệt sĩ đã ra đi theo tiếng gọi non sông trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, từ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, chiến tranh biên giới Tây Nam đến khi làm nghĩa vụ quốc tế cao cả tại Vương quốc Campuchia.

Sau khi hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng với Tổ quốc, mọi người đã trở về an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, nằm lại trong lòng đất Tây Ninh như được trở về với đất mẹ. Những người con trung kiên của đất nước đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Các liệt sĩ đã gửi lại nơi chiến trường tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất của đời mình để đổi lấy hòa bình, độc lập cho Tổ quốc.
Thế nhưng, sự trở về ấy với nhiều người vẫn chưa trọn vẹn.

Dõi mắt theo từng dòng chữ khắc trên bia mộ, lòng người chợt se lại. Không khó để bắt gặp những hàng bia mà năm sinh người mất chưa thể điền vào; có những vỏ mộ chưa tìm được hài cốt và càng đau đáu hơn với những dòng chữ “liệt sĩ chưa xác định được thông tin” trên bia đá. Giữa không gian tĩnh lặng ấy còn có cả ngôi mộ tập thể - nơi an nghỉ của các liệt sĩ được Đội K70, Quân khu 7 quy tập từ chiến trường Campuchia trở về.

Chiến tranh đã lùi xa, song thông tin về nhiều liệt sĩ vẫn chưa đầy đủ. Đâu đó vẫn còn những chiến sĩ cách mạng chưa được tìm thấy, chưa thể trở về với gia đình, quê hương. Vì lẽ đó, hằng năm, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp diễn.

Mỗi năm, bằng tất cả trách nhiệm và nghĩa tình, các đội quy tập trong tỉnh và trên đất nước bạn Campuchia vẫn miệt mài tìm kiếm, đưa các anh trở về. Mỗi năm, lễ truy điệu tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 diễn ra trang nghiêm, xúc động. Đó là khoảnh khắc lắng đọng để người ở lại cúi đầu tri ân và đón các anh trở về trong vòng tay của Tổ quốc.

Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 trang nghiêm, yên bình nhưng không vắng vẻ. Nơi đây, ngày ngày vẫn có bao người đến thăm viếng. Đặc biệt, những dịp lễ lớn của đất nước như Ngày Giải phóng miền Nam 30/4, Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Quốc khánh 2/9 hay Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12, nơi đây lại đón bước chân của các đoàn lãnh đạo, của thân nhân liệt sĩ và đông đảo người dân đến viếng, thắp nến tri ân.

Điều đáng trân trọng hơn là, ngày càng có nhiều người trẻ tìm về Đồi 82 như một cách lắng nghe lịch sử bằng trái tim. Những chuyến về nguồn của học sinh, sinh viên đã mang đến cho Đồi 82 một sắc màu rất riêng - sắc màu của tuổi trẻ hôm nay tiếp nối mạch nguồn truyền thống.

Một ngày cuối tuần, tại bia tưởng niệm các nhà giáo hy sinh vì sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, hơn 100 học sinh và giáo viên Trường Tiểu học Truông Mít B (xã Truông Mít) đã cùng nhau dâng hương, tưởng nhớ những người thầy, người cô đã ngã xuống nơi chiến trường.

Cô Lê Thị Phượng Loan - Phó Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ, đây là hoạt động về nguồn được tổ chức thường niên. Trong chuyến đi này, các em học sinh được tham quan Di tích Chiến thắng Tua Hai, viếng Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 và đến Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

“Nếu các di tích lịch sử là nơi ghi dấu những năm tháng hoạt động cách mạng oanh liệt của cha ông thì nghĩa trang là nơi để thế hệ hôm nay đến, thắp nén hương, tưởng nhớ những người đã hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Chúng tôi mong muốn giáo dục lòng yêu nước trong học sinh từ chính những hình ảnh, những câu chuyện mà các em được nghe, được thấy trên quê hương mình” - cô Loan bày tỏ.

Lần đầu tham gia chuyến đi về nguồn cùng trường, em Phan Lê Khả Hân - học sinh lớp 4A, trường Tiểu học Truông Mít B, không giấu được xúc động khi cùng các bạn dâng hoa trước bia tưởng niệm. Em bày tỏ niềm tự hào khi được là người Việt Nam và chia sẻ lòng biết ơn đối với cha ông đã ngã xuống, đã không tiếc máu xương để đổi lấy nền hòa bình cho đất nước, cho các em có cuộc sống ấm no, hạnh phúc hôm nay.

Theo thời gian, trước yêu cầu mở rộng và một số hạng mục đã xuống cấp, tỉnh đã thông qua dự án nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 nhằm đáp ứng quy mô an táng hài cốt liệt sĩ theo tinh thần chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh.

Với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 204 tỉ đồng, dự án không chỉ góp phần chăm lo tốt hơn nơi yên nghỉ của các anh hùng, liệt sĩ mà còn tạo điều kiện để Đồi 82 trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch về nguồn, gắn kết với các di tích lịch sử, sinh thái, tâm linh của Tây Ninh.

Giữa nhịp sống hiện đại, Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 như nơi để trở về, để mỗi chúng ta sống chậm lại, cảm nhận chiều sâu của lịch sử và tự nhắc mình sống xứng đáng hơn với những hy sinh của bao lớp người nơi đây./.