Virus Nipah: Lây lan nhanh, ủ bệnh kéo dài, phòng bệnh nhưng không nên hoang mang

Virus Nipah không phải là mối đe dọa mới xuất hiện

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết virus Nipah là một loại virus gây bệnh truyền nhiễm lây truyền từ động vật sang người. Malaysia và Singapore là 2 quốc gia ghi nhận đợt bùng phát đầu tiên của virus Nipah vào những năm 1998-1999 trên người và heo. Sau đó đến Bangladesh, Tây Bengal (Ấn Độ) năm 2001, Philippines năm 2014, tại Kerala (Ấn Độ) năm 2018 và tái phát như hiện nay.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TP.HCM, virus Nipah không phải là mối đe dọa mới xuất hiện. Thực tế, loại virus này đã xuất hiện từ khá lâu và gây ra các đợt viêm não.

Về tên gọi của virus, bác sĩ Tiến cho biết theo lịch sử dịch tễ, bệnh gây ra các triệu chứng viêm não ở người nuôi heo tại làng Nipah ở Malaysia, do đó tên virus đặt theo làng Nipah ở Malaysia. Ban đầu, cơ quan y tế Malaysia nhầm với viêm não Nhật Bản, tuy nhiên ghi nhận dịch tễ trong những người mắc bệnh cho thấy nhiều người đã tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản.

Thời gian ủ bệnh kéo dài, tỷ lệ tử vong cao

Người nhiễm virus Nipah có biểu hiện khởi phát thường sốt đột ngột, nhức đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn ói, dấu hiệu não như cổ cứng, sợ ánh sáng, ho khó thở, đau ngực, X-quang tổn thương phổi. Ngoài ra, người bị nhiễm có thể bị tổn thương tim, thay đổi chức năng cơ bóp cơ tim. Khoảng 60% diễn tiến nhanh, xấu dần, rơi vào hôn mê trong vòng 5-7 ngày, co giật toàn thân xảy ra ở 20% các bệnh nhân.

Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 7- 14 ngày nên khó khăn trong khâu giám sát. Một số trường hợp ban đầu không có biểu hiện triệu chứng hoặc nhẹ, sau đó biểu hiện thần kinh muộn, sốt nhức đầu co giật, chụp cộng hưởng từ (MRI) ghi tổn thương dạng mảng rải rác khắp não, người bệnh có tình trạng mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ.

"Các triệu chứng cho thấy dấu hiệu diễn tiến nặng như xuất hiện các cơn rung giật cơ như cơ chi trên, cơ cổ, cơ hoành, rối loạn tiểu não (mất điều hòa phối hợp động tác, loạng choạng, rung chi, mất phản xạ, tổn thương cuống não, gây đồng tử co nhỏ không phản ứng với ánh sáng, bất thường phản xạ mắt búp bê), nhịp tim nhanh, tăng huyết áp...", bác sĩ Tiến phân tích.

Chủ động phòng bệnh nhưng không nên quá hoang mang

Theo Bộ Y tế, tính đến ngày 26.1.2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; sẵn sàng các phương án đáp ứng. Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình, phối hợp với WHO và các quốc gia để triển khai kịp thời các biện pháp phòng chống dịch phù hợp, hiệu quả.

Để chủ động phòng, chống bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:

• Hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết.
• Trong vòng 14 ngày sau khi về từ vùng dịch, nếu có biểu hiện: Đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật - cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ.
• Thực hiện nghiêm ăn chín, uống sôi; rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn, gặm nhấm; tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến.
• Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật.
• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc, mắc bệnh; khi chăm sóc cần sử dụng khẩu trang, găng tay, phương tiện phòng hộ cá nhân và rửa tay sau tiếp xúc.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, đường lây của Virus Nipah không mới nên người dân chủ động phòng bệnh nhưng không nên quá hoang mang.